Xu hướng đảo ngược

Các nhà xuất khẩu Trung Quốc đang bắt đầu tăng giá hàng loạt mặt hàng, từ đồ bơi cho đến điều hòa không khí, trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh vì cuộc chiến ở Iran. Diễn biến này cho thấy rất có thể lạm phát hàng tiêu dùng toàn cầu có thể sớm tăng tốc.

Theo phân tích của Bloomberg dựa trên dữ liệu hải quan do Trade Data Monitor tổng hợp, hàng chục mặt hàng tiêu dùng của Trung Quốc đã tăng giá đáng kể trong tháng 3 so với cùng kỳ năm trước - đảo chiều xu hướng giảm trong vài năm qua.

Bà Pang Ling, quản lý bán hàng tại một nhà sản xuất vật dụng y tế ở Thượng Hải, cho biết: “Tôi đã cố hết sức để không tăng giá trong tháng 3, nhưng cuối cùng cũng không còn lựa chọn nào khác. Giá nhựa tăng gần như mỗi ngày khiến tôi thực sự choáng váng”.

Áp lực chi phí đang lan rộng ra nhiều lĩnh vực. Các nhà xuất khẩu Trung Quốc đã phải tăng giá các sản phẩm sử dụng nhiều sợi tổng hợp như đồ bơi, đồ trượt tuyết và quần nữ trong khoảng 1 - 5% trong tháng 3. Trong khoảng thời gian đó, các nhà cung ứng của họ liên tục tăng giá sợi, có khi ngày hôm sau đã báo giá cao hơn hôm trước.

Những mặt hàng phụ thuộc vào cao su, nhựa và hóa chất có nguồn gốc từ dầu mỏ cũng tăng giá mạnh. Ống tiêm là một trong những sản phẩm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với giá tăng tới 20%. Trong khi đó, thiết bị gia dụng chịu áp lực kép bởi cả chi phí kim loại lẫn chip bán dẫn.

Phân tích của Bloomberg cung cấp cái nhìn tổng quan về cách cú sốc năng lượng đang lan rộng khắp nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và truyền sang các nhà bán lẻ trên toàn cầu.

Trong gần ba năm qua, giá xuất khẩu của Trung Quốc liên tục giảm do tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh khốc liệt, qua đó góp phần kìm hãm lạm phát tại Mỹ cho đến các nước châu Âu.

Theo ước tính của Capital Economics, sự sụt giảm này đã giúp giảm khoảng 0,3% - 0,5 điểm % tỷ lệ lạm phát toàn phần ở các nền kinh tế phát triển.

Cho đến tận tháng 2, hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc vẫn đóng vai trò kiềm chế áp lực giá tại nhiều nền kinh tế như Anh. Tuy nhiên, khi các nhà sản xuất Trung Quốc bắt đầu chuyển phần chi phí tăng sang khách hàng, “tấm đệm” này đang dần mỏng đi.

Nguy cơ cận kề

Áp lực chi phí đầu cũng đã góp phần kéo chỉ số giá sản xuất (PPI) của Trung Quốc tăng 0,5% so với cùng kỳ năm trước, chấm dứt chuỗi giảm phát dài nhất trong nhiều thập kỷ.

Ngân hàng Goldman Sachs dự đoán giá xuất khẩu của Trung Quốc có thể quay lại tăng trưởng dương ngay trong tháng này.

Cho đến nay, người tiêu dùng vẫn chưa cảm nhận đầy đủ tác động của đợt tăng giá này. Ở hầu hết các nền kinh tế, lạm phát chỉ nhích nhẹ. Nguyên nhân là nhiều lô hàng giao trong tháng trước đã được đặt từ vài tuần, thậm chí vài tháng trước, nên chưa phản ánh chi phí đầu vào tăng cao.

Tuy vậy, điều đó cũng đồng nghĩa áp lực giá có thể sẽ tăng rõ rệt hơn trong những tháng tới, đặc biệt nếu xung đột tại Iran tiếp tục kéo dài.

Theo ước tính của Goldman Sachs, mỗi khi giá dầu tăng 10% thường kéo theo giá xuất khẩu của Trung Quốc tăng khoảng 0,5 điểm % trong năm đầu tiên, với đỉnh tác động xuất hiện sau 4 - 5 tháng.

Thế giới có thể sắp đối mặt với một cú sốc giá mới. Bloomberg Economics ước tính lạm phát năm 2026 tại Mỹ, Anh và khu vượt đồng euro sẽ vượt mức 3% trong năm 2026. Đây là sự đảo chiều đáng kể so với giai đoạn trước xung đột, khi lạm phát ở các nền kinh tế lớn đang hướng trở lại mục tiêu 2%.