Dòng tiền vẫn đang thận trọng

Tại buổi thảo luận với chủ đề “Chứng khoán quý IV/2026 - Đi tìm người mua” do Chứng khoán HSC tổ chức, ông Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường, cho biết diễn biến VN-Index từ đầu năm đến nay phụ thuộc đáng kể vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là nhóm Vingroup.

Từ đầu năm 2026 đến nay, hoạt động bán ròng của khối ngoại liên tục kéo dài. Theo HSC, dòng vốn toàn cầu đang tập trung mạnh vào lĩnh vực AI và công nghệ, trong khi các quỹ đầu tư quốc gia có xu hướng tái cơ cấu danh mục. Cùng với đó, mặt bằng lãi suất toàn cầu gia tăng làm giảm sức hấp dẫn tương đối của tài sản tại các thị trường mới nổi.

Ở trong nước, các tổ chức đầu tư vẫn giao dịch tương đối thận trọng. Hoạt động tự doanh của các công ty chứng khoán duy trì trạng thái bán ròng, trong khi một số quỹ nội, đặc biệt là các quỹ đầu tư cổ phiếu thụ động, có xu hướng nâng tỷ trọng tiền mặt để chờ cơ hội giải ngân.

Theo ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Phân tích và Tư vấn đầu tư HSC, tâm lý nhà đầu tư đang thay đổi nhanh theo diễn biến thị trường. Vòng quay vốn có xu hướng rút ngắn, trong khi biên lợi nhuận kỳ vọng thu hẹp. Nhà đầu tư chủ yếu tận dụng các nhịp giao dịch T+ và nhanh chóng hiện thực hóa mức lợi nhuận khoảng 3-5%, khiến thị trường xuất hiện những nhịp tăng ngắn nhưng chưa hình thành xu hướng bền vững.

Thanh khoản giảm trong các phiên tăng điểm và chỉ cải thiện nhẹ khi thị trường rung lắc cũng cho thấy bên mua chưa thực sự chủ động. Dòng tiền hiện tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn hoặc các mã mid-cap, small-cap có câu chuyện riêng, song tốc độ luân chuyển nhanh và chưa tạo thành những sóng tăng mang tính ngành.

Bên cạnh đó, khoảng trống thông tin sau mùa công bố kết quả kinh doanh quý II/2026 có kiểm toán cũng khiến thị trường thiếu động lực mới. Kết quả kinh doanh quý II phần nào đã được phản ánh vào giá, trong khi kết quả quý III chưa đến thời điểm công bố. Điều này khiến khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế trở thành yếu tố mà nhà đầu tư ngắn hạn cần lưu ý.

Một điểm đáng chú ý khác là mức độ phụ thuộc của VN-Index vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Theo HSC, biến động của VIC, VHM và VRE có thể tác động đáng kể đến chỉ số, khiến diễn biến thị trường đôi khi không phản ánh đầy đủ độ rộng thực tế.

Trong bối cảnh thanh khoản suy yếu, ông Quý cho rằng nhà đầu tư ngắn hạn có xu hướng chủ động hạ tỷ trọng. Khi rủi ro thanh khoản gia tăng, việc giảm đòn bẩy, thu hẹp tỷ trọng cổ phiếu và duy trì tiền mặt trở thành lựa chọn được nhiều nhà đầu tư cân nhắc.

Định giá mở ra dư địa cho dòng tiền trung, dài hạn

Trong khi dòng tiền ngắn hạn vẫn thận trọng, góc nhìn của nhà đầu tư trung và dài hạn đang có sự thay đổi. Thay vì chỉ tập trung vào diễn biến chỉ số, nhà đầu tư có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến định giá, dư địa tăng giá và triển vọng tăng trưởng của từng doanh nghiệp.

Theo bà Vũ Thị Thu Thủy – Giám đốc cấp cao Thông tin và Nhận định thị trường, ở góc nhìn dài hạn, đây là giai đoạn nhà đầu tư có thể tập trung nhiều hơn vào giá trị nội tại của doanh nghiệp. Khi định giá điều chỉnh, những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng lợi nhuận tích cực có thể trở thành đối tượng được dòng tiền dài hạn quan tâm.

Theo bà Thủy, P/E của thị trường hiện thấp hơn mức trung bình 5 năm, trong khi P/B đang ở vùng tương đương mức trung bình lịch sử. Đáng chú ý, nếu loại bộ ba VIC, VHM và VRE, P/E của thị trường chỉ còn khoảng 10-11 lần, tương ứng lợi suất thu nhập khoảng 9-10%.

Mức lợi suất này trong ngắn hạn chưa nhất thiết cạnh tranh với lãi suất tiền gửi, nhưng trong tầm nhìn dài hạn, nhà đầu tư còn có thể kỳ vọng lợi nhuận từ tăng giá cổ phiếu và cổ tức.

Triển vọng tăng trưởng lợi nhuận của nhiều ngành trong giai đoạn 2026-2027 cũng được đánh giá tích cực, dù tốc độ tăng trưởng năm 2027 có thể chậm lại do nền so sánh cao của năm 2026. HSC tính toán, mức tăng giá tiềm năng bình quân của các cổ phiếu trong danh mục khuyến nghị, chiếm hơn 80% thanh khoản toàn thị trường, hiện khoảng 25%; trong đó, một số cổ phiếu có mức tăng giá tiềm năng từ 40% trở lên.

Điều này khiến cách tiếp cận bottom-up, tập trung vào định giá, triển vọng tăng trưởng và nền tảng cơ bản của từng doanh nghiệp, được HSC chú trọng hơn trong bối cảnh hiện tại.

Quý IV có thể xuất hiện những thay đổi về dòng vốn

Theo ông Nguyễn Mạnh Dũng, quý IV/2026 thường là thời điểm các quỹ trong và ngoài nước rà soát, tái cơ cấu danh mục. Đây cũng là giai đoạn dòng vốn mô phỏng chỉ số hoặc đầu tư vào thị trường Việt Nam có thể thay đổi về phân bổ.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, hoạt động tái cơ cấu danh mục vào cuối năm cũng có thể tạo ra những biến động ngắn hạn. Trong khi đó, các định hướng chính sách tiền tệ và tài khóa cho năm kế tiếp dần rõ nét hơn, với lạm phát và lãi suất tiếp tục là những biến số quan trọng đối với hành vi đầu tư và dòng vốn.

“Thị trường hiện không hẳn thiếu tiền mà đang cần một yếu tố đủ mạnh để kích hoạt thanh khoản. Trong 6-12 tháng tới, diễn biến lãi suất được xem là một trong những biến số quan trọng. Thị trường không nhất thiết phải chứng kiến lãi suất giảm ngay; chỉ cần xuất hiện tín hiệu lãi suất tạo đỉnh, cùng với khả năng thanh khoản trong nền kinh tế và hệ thống ngân hàng được cải thiện, dòng tiền vào chứng khoán có thể được hỗ trợ”, ông Dũng nhấn mạnh.

Ngân hàng và chứng khoán là hai nhóm có độ nhạy tương đối cao với lãi suất. Khi chi phí vốn giảm, biên lợi nhuận và khả năng mở rộng hoạt động của doanh nghiệp trong các nhóm này có thể được cải thiện.

Ở nhóm ngân hàng, một số cổ phiếu được HSC đề cập có mức P/B dự phóng năm 2027 quanh 1 lần, trong đó có MBB, CTG, TCB và ACB. Nhóm bất động sản khu công nghiệp cũng được chú ý trong bối cảnh dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam được đánh giá vẫn tương đối tích cực.

Bên cạnh đó, một số cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ được HSC đưa vào nhóm có khả năng tạo alpha cao hơn. Ở nhóm bất động sản, các cổ phiếu họ Vingroup như VIC và VHM cũng được đề cập nhờ nền tảng doanh nghiệp và quy mô vốn hóa lớn.

Ở chiều ngược lại, nguồn cung cổ phiếu mới được kỳ vọng cải thiện khi hoạt động IPO có dấu hiệu sôi động trở lại. Giai đoạn từ nửa cuối năm 2026 sang năm 2027 có thể xuất hiện thêm một số thương vụ quy mô lớn ở nhiều ngành, điển hình như Amy Grupo, DatVietVAC, ACBS, DM,… và sắp tới là Highland Coffee.

Nguồn cung hàng hóa đa dạng hơn sẽ tạo thêm lựa chọn cho các quỹ đầu tư nước ngoài, đồng thời mở rộng khả năng phân bổ vốn vào những doanh nghiệp có câu chuyện tăng trưởng riêng. Bên cạnh đó, quy trình mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài đã được đơn giản hóa đáng kể, qua đó hỗ trợ khả năng tiếp cận thị trường.

Ở góc nhìn dài hạn hơn, bà Vũ Thị thu Thủy cho rằng việc lựa chọn cổ phiếu cần kết hợp giữa chất lượng tăng trưởng, xu hướng giá và thanh khoản. Một trong những tiêu chí được xem xét là tăng trưởng lợi nhuận sau thuế của quý gần nhất và 4 quý gần nhất không âm, kết hợp với các chỉ báo về dòng tiền, đà tăng, tích lũy và thanh khoản.

Đối với nhóm cổ phiếu ưu tiên dòng tiền cổ tức, một số doanh nghiệp được HSC đề cập có tỷ suất cổ tức dự kiến cho năm 2025 ở mức đáng chú ý, gồm SAB khoảng 12,7%, DPM 8,7%, TNG 7,4%, VTO 7,2% và VNM 6,3%.

Trong khi đó, xét về tăng trưởng lợi nhuận sau thuế dự phóng, NT2 được kỳ vọng tăng 159%, DPM tăng 138%, MWG tăng 105% và DCM tăng 61%. Đây là nhóm cổ phiếu có câu chuyện tăng trưởng lợi nhuận đáng chú ý trong danh mục được HSC theo dõi.

Ở góc độ định giá, một số cổ phiếu đang giao dịch ở mức P/E và P/B tương đối thấp. Chẳng hạn, OCB có P/B khoảng 0,8 lần và P/E 6,3 lần; VTO có P/B 0,7 lần và P/E 6,9 lần; MBB có P/E 5,8 lần và P/B 1,1 lần; NT2 có P/E 5,2 lần và P/B 1,2 lần.