Chiều 15/4, HSC tổ chức hội thảo với chủ đề “Nút thắt Hormuz - Thách thức & Cơ hội” dưới góc nhìn ngành dầu khí và phân đạm. Tại sự kiện, các chuyên gia nhận định trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hiện nay, dù xung đột có thể hạ nhiệt trong vòng một năm tới, những hệ lụy đối với thị trường năng lượng và kinh tế vĩ mô toàn cầu vẫn sẽ kéo dài.

Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp sở hữu tài sản hữu hình lớn, ít rủi ro lỗi thời (HALO) đang được thị trường định giá lại trong bối cảnh địa chính trị năm 2026.

Phân bón và dầu khí trở thành “tài sản chiến lược” trong bối cảnh địa chính trị biến động

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang tại Trung Đông, đặc biệt quanh eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới – thị trường hàng hóa toàn cầu đang chịu những cú sốc lớn. Năng lượng và phân bón, hai lĩnh vực gắn trực tiếp với an ninh kinh tế và lương thực, ngày càng được nhìn nhận như các “tài sản chiến lược”.

 Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, Giám đốc Nghiên cứu ngành Năng lượng và Tiện ích tại HSC, mỗi ngày có khoảng 20,3 triệu thùng dầu (tương đương 30% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu) đi qua eo biển Hormuz.

Bên cạnh đó, khoảng 90 triệu tấn LNG mỗi năm (chiếm 20% thương mại LNG toàn cầu) cũng trung chuyển qua khu vực này. Nếu xảy ra gián đoạn, ước tính khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày có thể bị ảnh hưởng, trong đó Ả Rập Xê Út và Qatar là hai quốc gia chịu tác động lớn nhất về xuất khẩu dầu và LNG sang châu Á.

Diễn biến địa chính trị nhanh chóng lan sang các chỉ số vĩ mô. Tại Mỹ, CPI tháng 3/2026 tăng 3,3% so với cùng kỳ, mức cao nhất kể từ tháng 4/2024, chủ yếu do giá năng lượng tăng 12,5%, qua đó tạo áp lực lên chính sách lãi suất của Fed. Tại Việt Nam, CPI cùng kỳ tăng 4,65% – cao nhất trong 5 năm, vượt mục tiêu 4,5%, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước biến động theo xu hướng thế giới.

Ở lĩnh vực phân bón, bà Trương Hồng Kim, Trưởng phòng Nghiên cứu ngành hàng tiêu dùng HSC, cho biết nguồn cung toàn cầu đang bị thu hẹp đáng kể do tác động từ khu vực Vịnh Ba Tư. Các sản phẩm chịu ảnh hưởng trực tiếp gồm urê (36%), phân bón gốc nitơ (29%), DAP (26%) và MAP (13%). Trong bối cảnh này, ngành phân bón đang chuyển dịch từ tính chu kỳ sang vai trò hạ tầng thiết yếu, gắn liền với an ninh lương thực và ổn định xã hội.

Hiện tại, nhiều quốc gia đã chủ động xây dựng kho dự trữ phân bón chiến lược, trong khi doanh nghiệp trong ngành tích lũy nguồn lực tài chính để theo đuổi chiến lược phát triển bền vững với chi phí thấp. Các nhà máy phân bón vì thế ngày càng được xem là tài sản chiến lược trong dài hạn.

Doanh nghiệp vận tải chịu áp lực

Tại Việt Nam, thị trường năng lượng đang đối mặt với nhiều thách thức khi nhu cầu xăng dầu ước đạt khoảng 623.000 thùng/ngày, trong khi nguồn cung nội địa (khai thác và lọc dầu) chỉ đáp ứng khoảng 573.000 thùng/ngày.

Việt Nam vẫn phải nhập khẩu khoảng 220.000 thùng/ngày, tương đương gần 1/3 nhu cầu tiêu thụ, trong khi trữ lượng dầu thô hiện chỉ đủ đáp ứng khoảng 15 ngày – cho thấy áp lực lớn đối với an ninh năng lượng.

Ở chiều ngược lại, ngành phân bón trong nước đang nổi lên với lợi thế đáng kể. Cụ thể, Đạm Cà Mau (DCM) và Đạm Phú Mỹ (DPM) chủ động nguồn khí đầu vào trong nước, với mức độ ổn định được đánh giá duy trì trong 2–5 năm tới. Nhờ đó, các doanh nghiệp không chỉ hạn chế rủi ro gián đoạn sản xuất mà còn có dư địa cải thiện biên lợi nhuận khi giá bán tăng nhanh hơn chi phí đầu vào.

So với các nhà sản xuất châu Âu – nơi chi phí năng lượng biến động mạnh – chi phí sản xuất urê tại Việt Nam được dự báo chỉ tăng nhẹ, qua đó giúp duy trì lợi thế cạnh tranh. Đồng thời, các doanh nghiệp trong ngành tiếp tục giữ vững chính sách cổ tức tiền mặt cao và nền tảng tài chính lành mạnh.

Dù đã tự chủ được nguồn cung urê, Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu đối với một số dòng phân bón như DAP và Kali. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn, lợi thế nội địa đang giúp các doanh nghiệp trong nước nâng cao khả năng chống chịu và từng bước cải thiện vị thế trên thị trường.

HALO – tư duy chọn cổ phiếu mới

Trong bối cảnh bất ổn, khái niệm cổ phiếu HALO đang nổi lên như một chiến lược đầu tư đáng chú ý. HALO (Heavy Assets, Low Obsolescence) đề cập đến các doanh nghiệp sở hữu tài sản lớn, khó thay thế và ít rủi ro lỗi thời – do đó ít bị ảnh hưởng bởi làn sóng AI.

Xu hướng chuyển dịch sang cổ phiếu HALO không chỉ phản ánh lo ngại về AI, mà còn cho thấy sự thay đổi trong khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư trước các cú sốc địa chính trị và lạm phát toàn cầu.

Diễn biến thị trường cũng phần nào phản ánh xu hướng này: Từ đầu năm 2026, các cổ phiếu năng lượng, vật liệu và tiêu dùng thiết yếu trong S&P 500 tăng 15–20%, trong khi nhóm công nghệ giảm gần 10%.

Theo đánh giá của HSC, trong bối cảnh hiện nay, các doanh nghiệp sở hữu tài sản lớn, khó thay thế và gắn với nhu cầu thiết yếu như năng lượng, phân bón sẽ tiếp tục là điểm đến của dòng tiền.

BSR, PVD, DCM, DPM đón đầu xu hướng HALO

Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, tại Việt Nam các doanh nghiệp ngành dầu khí tiêu biểu cho nhóm HALO có thể kể đến như Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (PVD) và Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR). Đây là những doanh nghiệp sở hữu tài sản quy mô lớn, vòng đời sản phẩm dài khoảng 30–50 năm.

Trong đó, BSR được khuyến nghị MUA với giá mục tiêu 34.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng mức tăng kỳ vọng khoảng 24% so với thị giá ngày 14/4.

Triển vọng của BSR đến từ khả năng chủ động nguồn nguyên liệu khi khoảng 70% dầu thô đầu vào được cung cấp từ các mỏ trong nước. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu gián đoạn, đặc biệt tại Trung Đông, biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) duy trì ở mức cao, tạo điều kiện cải thiện đáng kể hiệu quả kinh doanh.

Ngoài ra, doanh nghiệp đang vận hành vượt công suất thiết kế, đạt khoảng 120%, trong khi Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn gặp khó khăn về nguồn cung. Điều này giúp BSR gia tăng thị phần và tối ưu hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, rủi ro đáng lưu ý là khả năng biến động mạnh của crack spread và nguy cơ liên quan đến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp.

Cùng với đó, PVD được đánh giá có tiềm năng tăng trưởng cao hơn, với giá mục tiêu 46.500 đồng/cổ phiếu, tương ứng upside khoảng 40%.

Động lực tăng trưởng của PVD đến từ việc gia tăng hoạt động khoan trong nước khi Chính phủ thúc đẩy khai thác dầu khí nội địa. Nhiều giàn khoan của doanh nghiệp dự kiến quay trở lại hoạt động tích cực, kéo theo nhu cầu dịch vụ kỹ thuật gia tăng.

Bên cạnh đó, lợi nhuận từ mảng dịch vụ kỹ thuật giếng khoan được kỳ vọng tăng trưởng mạnh, với tốc độ trung bình khoảng 32,7%/năm trong giai đoạn 2026–2027. Giá thuê giàn khoan tự nâng cũng đang trên đà phục hồi, dự kiến đạt khoảng 100.000 USD/ngày trong quý II/2026 – mức cải thiện đáng kể so với giai đoạn trước, dù vẫn thấp hơn đỉnh lịch sử.

Ở nhóm phân bón, bà Trương Hồng Kim khuyến nghị hai cổ phiếu tiêu biểu cho nhóm HALO đáng chú ý là Đạm Cà Mau (DCM) và Đạm Phú Mỹ (DPM).

Với DCM, cổ phiếu được khuyến nghị MUA với giá mục tiêu 53.600 đồng/cổ phiếu, tương ứng mức tăng kỳ vọng khoảng 17%. Doanh nghiệp này hưởng lợi trực tiếp từ cú sốc nguồn cung phân bón toàn cầu khi sở hữu nguồn khí đầu vào ổn định trong nước, không chịu ảnh hưởng bởi xung đột địa chính trị.

Đáng chú ý, chi phí đầu vào của DCM tăng chậm hơn đáng kể so với giá bán, giúp mở rộng biên lợi nhuận. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có lợi thế từ lượng tồn kho nguyên liệu giá thấp được tích lũy từ cuối năm 2025.

Về tài chính, DCM duy trì nền tảng vững chắc với tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt cao (55–60% lợi nhuận), không có nợ ròng và lượng tiền mặt dồi dào. Đồng thời, doanh nghiệp đang giữ khoảng 40% thị phần urê trong nước và có chiến lược mở rộng dài hạn sang các lĩnh vực hóa chất nông nghiệp.

Trong khi đó, DPM được khuyến nghị MUA với giá mục tiêu 34.900 đồng/cổ phiếu, tương ứng upside khoảng 21%. Tương tự DCM, doanh nghiệp hưởng lợi từ nguồn khí nội địa ổn định, qua đó cải thiện biên lợi nhuận khi giá bán tăng nhanh hơn chi phí đầu vào.

Lợi nhuận ròng năm 2026 của DPM được dự báo đạt khoảng 1.830 tỷ đồng, tăng trưởng mạnh 70% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp cũng nổi bật với chính sách cổ tức hấp dẫn, thường xuyên duy trì tỷ lệ chi trả trên 70% lợi nhuận, cùng bảng cân đối tài chính lành mạnh, không có nợ ròng.

Với vị thế nắm giữ khoảng 40% thị phần urê và 10% toàn thị trường phân bón, DPM đang hướng tới mục tiêu trở thành nhà sản xuất hóa chất dầu khí hàng đầu Việt Nam.