Mảng bán lẻ điện tử - điện máy tăng tốc trở lại nhờ AI

Theo đánh giá của chứng khoán Vietcap (VCI), bức tranh tiêu dùng trong những tháng đầu năm tăng trưởng khá yếu và có sự phân hóa rõ nét giữa các doanh nghiệp dẫn đầu và phần còn lại của thị trường.

Tăng trưởng doanh thu bán lẻ của Việt Nam vẫn ở mức khá khiêm tốn. Nếu loại trừ yếu tố tăng giá, mức tăng thực tế trong 4 tháng đầu năm chỉ khoảng 5 – 6%, thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 8,5%.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp tiêu dùng lớn mà Vietcap theo dõi lại ghi nhận tốc độ tăng trưởng doanh thu từ 20 – 30%, thậm chí một số doanh nghiệp như DGW tăng trên 50%. Đồng thời, biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp cũng cải thiện đáng kể ngay trong quý I/2026.

Ông Bùi Xuân Vĩnh – chuyên viên cao cấp Nghiên cứu và phân tích của VietCap chia sẻ, nguyên nhân đến từ việc các doanh nghiệp đầu ngành đang tận dụng tốt xu hướng chuyển dịch từ kênh bán lẻ truyền thống sang bán lẻ hiện đại. Cùng với đó, các quy định ngày càng chặt chẽ về thuế, hóa đơn điện tử, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc hàng hóa đang góp phần tái cấu trúc thị trường, tạo điều kiện để các chuỗi bán lẻ quy mô lớn tiếp tục gia tăng thị phần.

Những cổ phiếu được đánh giá hưởng lợi từ xu hướng này gồm MSN, MWG và DGW.

Một trong những động lực tăng trưởng đáng chú ý trong 3 – 5 năm tới là sự phổ biến của AI, kéo theo nhu cầu gia tăng đối với các thiết bị điện tử và phần cứng.

Dù xu hướng này mới ở giai đoạn đầu, những tín hiệu ban đầu đã xuất hiện. Chẳng hạn, doanh số máy chủ của DGW trong quý 1/2026 tăng khoảng 4,2 lần so với cùng kỳ, phản ánh việc các doanh nghiệp đã bắt đầu gia tăng đầu tư vào hạ tầng công nghệ.

Theo dự báo của Gartner, tỷ lệ máy tính cá nhân tích hợp AI (AI PC) toàn cầu trong năm 2025 chiếm khoảng 31% (tương đương hơn 77 triệu máy) so với toàn ngành. Tuy nhiên, trong 4-5 năm tới thì nó sẽ tăng lên tới 100% khi chi phí xử lý các mô hình AI ngay trên thiết bị ngày càng giảm. Điều này có thể mở ra một chu kỳ thay thế thiết bị mới, từ máy tính, laptop, điện thoại thông minh đến các thiết bị smart home.

Tại Việt Nam, theo Euromonitor International, thị trường điện tử vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn và được dự báo có tốc độ tăng trưởng khoảng 8,2% trong giai đoạn 2025 - 2030 cao nhất khu vực Đông Nam Á. Điều này cho thấy quan điểm cho rằng thị trường điện tử Việt Nam đã bão hòa là chưa hoàn toàn chính xác.

Một động lực khác đến từ việc các sản phẩm Apple ngày càng phổ biến. Việt Nam hiện là một trong những thị trường có tỷ lệ sử dụng iPhone cao trong khu vực với thị phần khoảng 20%, chỉ đứng sau Singapore. Việc Apple nâng Việt Nam lên nhóm thị trường ưu tiên, cho phép các sản phẩm iPhone chính hãng được mở bán cùng thời điểm với nhiều thị trường lớn, giúp kênh phân phối chính thức gia tăng lợi thế so với hàng xách tay.

Nhờ đó, thị phần của Điện Máy Xanh trong mảng sản phẩm Apple đã tăng mạnh trong những năm gần đây, từ khoảng 25% lên 50% và doanh thu mảng này trong 4 tháng đầu năm tiếp tục tăng khoảng 60%.

Sự phục hồi của thị trường điện tử giúp toàn ngành bán lẻ công nghệ, bao gồm Điện Máy Xanh và FPT Shop, ghi nhận mức tăng trưởng trên 20%, riêng quý I/2026 đạt khoảng 25%.

Vietcap đánh giá MWG là một trong những cổ phiếu đáng chú ý khi được hưởng lợi đồng thời từ sự tăng trưởng của hai trụ cột là Điện Máy Xanh và Bách Hóa Xanh.

Dự báo lợi nhuận sau thuế năm 2026 của MWG có thể đạt khoảng 8.500 tỷ đồng và trong kịch bản tích cực có thể lên tới 11.000 tỷ đồng, tương ứng mức tăng trưởng khoảng 50%. Trong khi đó, định giá cổ phiếu MWG hiện ở mức P/E khoảng 13 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử 15 – 17 lần, mở ra cơ hội tích lũy đối với nhà đầu tư dài hạn.

Riêng Điện Máy Xanh được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng nhờ 5 động lực chính, bao gồm tốc độ tăng trưởng của thị trường điện tử Việt Nam, khả năng tiếp tục mở rộng thị phần, hệ sinh thái dịch vụ đi kèm như sửa chữa, lắp đặt, mua trước trả sau và các dịch vụ giá trị gia tăng có biên lợi nhuận cao.

Theo ông Bùi Xuân Vinh giai đoạn 2026 – 2029, lợi nhuận sau thuế của Điện Máy Xanh được dự báo duy trì tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 16% mỗi năm.

Mô hình minimart đang chiếm lĩnh thị trường

Đối với ngành bán lẻ hàng tiêu dùng nhanh, tỷ trọng kênh bán lẻ hiện đại tại Việt Nam vẫn còn thấp, chỉ khoảng 14%, trong đó mô hình minimart và cửa hàng tiện lợi mới chiếm khoảng 5%. Đây được xem là dư địa tăng trưởng lớn khi tỷ lệ này có thể tăng lên 27 – 35% trong tương lai.

Hai chuỗi đang hưởng lợi rõ nét từ xu hướng này là Bách Hóa Xanh và WinCommerce. Trong giai đoạn 2025 – 2026, cả hai đều đẩy mạnh mở rộng hệ thống cửa hàng với tốc độ khoảng 25 – 40% mỗi năm.

Bên cạnh đó, sự siết chặt các quy định về thuế, hóa đơn và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm cũng khiến nhiều cửa hàng nhỏ lẻ mất dần lợi thế cạnh tranh, qua đó tạo thêm dư địa cho các chuỗi bán lẻ hiện đại.

Xét về hiệu quả hoạt động, WinCommerce có lợi thế ở khả năng tăng trưởng doanh thu trên các cửa hàng hiện hữu đạt 29% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Bách Hóa Xanh có tốc độ mở rộng cửa hàng nhanh hơn, đồng thời duy trì quy mô doanh thu trên mỗi cửa hàng cao hơn khoảng 20% so với WinCommerce.

Kết quả kinh doanh quý 1/2026 cho thấy, Bách Hóa Xanh hiện cũng dẫn đầu về biên lợi nhuận ròng, đạt gần 3% trong quý 1, so với 1,7% trong năm tài chính 2025. Tuy nhiên, WinCommerce có biên lợi nhuận ròng chỉ 1,8%.

Trong nhóm cổ phiếu bán lẻ, MSN được đánh giá là trường hợp đáng chú ý nhờ sở hữu hệ sinh thái tiêu dùng – bán lẻ hoàn chỉnh cùng động lực tăng trưởng từ các mảng kinh doanh khác như bất động sản.

Hiện cổ phiếu Masan vẫn đang giao dịch với mức chiết khấu lớn so với tổng giá trị các công ty thành viên, chủ yếu do áp lực nợ vay và gánh nặng tài chính trong quá khứ.

Tuy nhiên, tình hình đã có nhiều cải thiện khi các đơn vị thành viên như WinCommerce, Masan High-Tech Materials (MSR), Phúc Long hay các mảng kinh doanh khác dần ghi nhận lợi nhuận tích cực. Năm 2026 cũng được xem là năm đầu tiên định giá P/E của Masan giảm xuống dưới 20 trong năm 2028 khi được kỳ vọng LNST sau lợi ích CĐTS năm 2026 sẽ phục hồi 20% YoY nhờ

‎quá trình cải tổ hệ thống phân phối và CAGR LNST sau lợi ích CĐTS giai đoạn 2026-2028 đạt 16%, với biên lợi nhuận ròng mở rộng từ 22,4% lên 24,0%.

Đồng thời, kỳ vọng MCH sẽ duy trì ROE ở mức 45% bất chấp vị thế tiền mặt ròng/vốn chủ sở hữu đạt trên 30%. Công ty có nhiều động lực tăng trưởng trong thị trường khả dụng trị giá 16 tỷ USD, năng lực đổi mới sáng tạo và cao cấp hóa đã được khẳng định, đồng thời đang cải tổ phân phối và công nghệ để chiến thắng ở cả kênh thương mại truyền thông và hiện đại.

Theo ông Bùi Xuân Vĩnh cho biết, các kế hoạch thoái vốn tại một số đơn vị thành viên như MSR hoặc WinCommerce có thể giúp Masan bổ sung dòng tiền, giảm áp lực nợ vay và là chất xúc tác để cổ phiếu được định giá lại trong thời gian tới.

Đối với Masan Consumer (MCH), doanh nghiệp vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng nhờ quy mô thị phần trong ngành hàng tiêu dùng nhanh còn tương đối nhỏ so với tiềm năng thị trường. Với triển vọng tăng trưởng khoảng 15% và đặc tính ổn định hơn so với các doanh nghiệp bán lẻ, MCH có khả năng duy trì mức định giá P/E cao hơn so với mặt bằng chung của ngành.

Trong phiên thảo luận về bức tranh kinh tế Việt Nam 6 tháng cuối năm của chuỗi Webinar do Vietcap tổ chức, ông Vũ Minh Đức – Phó giám đốc Phòng Nghiên cứu và Phân tích Vietcap chia sẻ: Vietcap kỳ vọng VN-Index đạt 1.955 điểm vào cuối năm 2026, hưởng lợi từ tăng trưởng lợi nhuận và câu chuyện nâng hạng.

Theo đánh giá của Vietcap, việc đưa ra mục tiêu điểm số cụ thể cho VN-Index luôn là một bài toán khó do thị trường chịu tác động từ nhiều yếu tố. Tuy nhiên, dựa trên phương pháp định giá tổng hợp theo mức tăng giá kỳ vọng (upside) của các cổ phiếu trong danh mục theo dõi, Vietcap dự báo VN-Index có thể đạt khoảng 1.955 điểm vào cuối năm 2026.

Hiện Vietcap đang theo dõi khoảng 100 cổ phiếu, đại diện cho gần 70% vốn hóa của VN-Index. Trên cơ sở đó, VCI cũng kỳ vọng chỉ số có thể tiếp tục tăng lên khoảng 2.280 điểm trong năm 2027, tương ứng với mức định giá P/E khoảng 15,8 lần.

Về diễn biến thị trường, trong những tháng đầu năm 2026, VN-Index trải qua giai đoạn biến động mạnh. Chỉ số điều chỉnh từ vùng 1.900 điểm xuống khoảng 1.600 điểm vào đầu tháng 3 trước khi phục hồi nhanh trong cuối tháng 3.

Theo phân tích từ Vietcap, P/E trượt 12 tháng của VN-Index (loại trừ nhóm Vingroup) chỉ dao động khoảng 12,5–13 lần, tương ứng với mức thấp hơn một độ lệch chuẩn so với trung vị 10 năm.

Theo Vietcap, đây là vùng định giá hấp dẫn và chỉ xuất hiện trong những giai đoạn thị trường chịu cú sốc lớn. Với mức P/E trượt này xuất hiện gần nhất là tháng 4/2025 khi xuất hiện các lo ngại liên quan đến chính sách thuế quan của Mỹ. Tính trong khoảng 5 năm trở lại đây, các mức định giá tương tự từng xuất hiện trong giai đoạn khủng hoảng do dịch COVID-19 năm 2020 và cuộc khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp năm 2022.

Về triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp, Vietcap dự báo một số nhóm ngành sẽ ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật trong năm 2027. Trong đó, nhóm vật liệu và dầu khí có thể tăng trưởng lợi nhuận sau thuế khoảng 60–63%, trong khi các ngành công nghiệp, tiêu dùng, giao thông vận tải và logistics được kỳ vọng tăng trưởng khoảng 20% cho năm 2026 và tăng lên 17% vào năm 2027.

Dưới góc độ phân tích kỹ thuật, VN-Index hiện được đánh giá đang vận động trong chu kỳ tăng theo lý thuyết sóng Elliott. Sóng tăng đầu tiên kéo dài từ tháng 4/2025 đến tháng 1/2026, đưa chỉ số lên vùng 1.900 điểm. Từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường bước vào sóng điều chỉnh thứ hai với biên độ dao động chủ yếu trong khoảng 1.600–1.900 điểm.

Theo Vietcap, đây là giai đoạn tích lũy và củng cố để chuẩn bị cho sóng tăng thứ ba – thường được xem là sóng tăng mạnh nhất trong chu kỳ Elliott. Do đó, mục tiêu 1.900–1.955 điểm trong năm 2026 được đánh giá là khả thi về mặt kỹ thuật. Trong kịch bản này, vùng 1.600 điểm sẽ đóng vai trò hỗ trợ mạnh, trong khi ngưỡng hỗ trợ trung hạn nằm quanh 1.750 điểm.

Một trong những động lực quan trọng của thị trường trong thời gian tới là câu chuyện nâng hạng. Vietcap kỳ vọng việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp có thể thu hút khoảng 6–8 tỷ USD dòng vốn ngoại, trong đó khoảng 1–2 tỷ USD đến từ các quỹ đầu tư thụ động. Đây có thể là cú hích giúp cải thiện xu hướng bán ròng kéo dài của nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời hỗ trợ định giá thị trường.

Đối với lộ trình nâng hạng theo tiêu chuẩn của MSCI, Vietcap cho rằng tiến trình này sẽ tiếp tục được thúc đẩy thay vì bị trì hoãn. Theo mục tiêu của Chính phủ, Việt Nam hướng tới việc đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của MSCI trước năm 2030.

Dù vậy, thị trường vẫn cần giải quyết một số điểm nghẽn quan trọng như cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), tài khoản giao dịch tổng hợp (omnibus account – OTA) và giới hạn sở hữu nước ngoài. Theo quan sát của Vietcap, các cơ quan quản lý đang tích cực phối hợp với các công ty chứng khoán và làm việc với MSCI để từng bước tháo gỡ những vướng mắc này.

Theo lộ trình, cuối năm 2026 Việt Nam có thể được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng. Tuy nhiên, ngay cả khi việc này chưa diễn ra, Vietcap cho rằng đây vẫn là một phần trong lộ trình dài hạn và Việt Nam đang từng bước tiến gần hơn tới các tiêu chí nâng hạng.

Bên cạnh đó, các thay đổi về cơ chế giao dịch cũng được kỳ vọng hỗ trợ ngành chứng khoán. Trong đó, một nội dung đang được thảo luận gần đây là việc bỏ thời gian nghỉ trưa và kéo dài thời gian giao dịch. Theo chuyên gia VCI nếu được triển khai, có thể giúp gia tăng thanh khoản, tương tự kinh nghiệm tại nhiều thị trường quốc tế. Nhờ đó, các công ty chứng khoán sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp.