Trong một bài đăng gây bất ngờ vào ngày 17/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe doạ sẽ áp thuế quan bổ sung 10% đối với 8 quốc gia châu Âu gồm Đan Mạch, Na Uy, Thuỵ Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan từ ngày 1/2.

Mức thuế bổ sung sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6 và duy trì cho đến khi các bên đạt một thoả thuận cho phép Mỹ mua lại Greenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch ở khu vực Bắc Cực.

Hiện tại, các nhà lãnh đạo tại Liên minh châu Âu (EU) đang gấp rút tìm phương án đáp trả lời đe doạ áp thuế của ông Trump. Nếu hành động riêng lẻ, từng quốc gia thành viên khó có thể đẩy lùi sức ép từ Mỹ.

Tuy nhiên, nếu đoàn kết với nhau, EU đang có trong tay một loạt lựa chọn, bao gồm trả đũa thương mại, thu hẹp quan hệ quốc phòng và sử dụng công cụ chống lại hành vi cưỡng chế kinh tế.

Cho đến nay, các quốc gia thành viên EU vẫn chưa quyết định con đường họ sẽ theo đuổi. Các nhà ngoại giao cho rằng họ vẫn còn thời gian để đàm phán với Mỹ và thảo luận nội bộ trước khi thống nhất hướng phản ứng chung.

Theo đưa tin từ Bloomberg, các nhà lãnh đạo EU dự kiến sẽ gặp mặt trực tiếp vào cuối tuần này để thảo luận vấn đề Greenland và thuế quan, sau khi Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos khai mạc.

Dưới đây là một số lựa chọn hành động hàng đầu của EU:

Phá vỡ thoả thuận thương mại với Mỹ

EU, khối kinh tế chung với khoảng 450 triệu người tiêu dùng, là đối tác thương mại khu vực lớn nhất của Mỹ.

Năm 2024, Mỹ xuất khẩu khẩu khoảng 369,8 tỷ USD hàng hoá sang EU và nhập khẩu hơn 605,6 tỷ USD hàng hoá từ khối này, dẫn đến thâm hụt thương mại 235,8 tỷ USD, theo dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số Mỹ.

Trong 10 tháng đầu năm 2025, nền kinh tế lớn nhất thế giới xuất khẩu gần 345 tỷ USD hàng hoá sang EU và nhập khẩu 537,9 tỷ USD hàng hoá. Thâm hụt thương mại của Mỹ trong giai đoạn qua đạt khoảng 190,9 tỷ USD.

Vào mùa hè năm ngoái, EU đã đạt một thoả thuận thương mại với Mỹ. Theo thoả thuận, Mỹ phải hạ thuế quan đối ứng với hàng hóa EU xuống 15% và đổi lại EU sẽ huỷ bỏ thuế quan hiện hành đối với nhiều sản phẩm Mỹ.

Nghị viện châu Âu vẫn chưa phê duyệt kế hoạch giảm thuế đối với các hàng hoá Mỹ. Lời đe doạ đánh thuế mới nhất của ông Trump khiến một số chính trị gia quyền lực nhất trong Nghị viện châu Âu kêu gọi tạm dừng quá trình phê chuẩn đó.

Áp thuế quan trả đũa mới lên hàng hoá Mỹ

EU đã lập ra một danh sách các hàng hoá Mỹ trị giá khoảng 93 tỷ euro (tương đương 108 tỷ USD) mà họ có thể áp đặt thuế quan để trả đũa chính sách thuế đối ứng của ông Trump hồi năm ngoái.

Danh sách này bao gồm một loạt hàng hoá như kẹo cao su, xe máy, bơ đậu phộng,... Song, kế hoạch áp thuế trả đũa này đã bị gác lại sau hai bên đạt thoả thuận thương mại.

Giờ đây, trong bối cảnh một số quốc gia thành viên phải đối mặt với mức thuế bổ sung 10% - sau đó là 25% kể từ tháng 6, khối kinh tế chung có thể sử dụng lại danh sách kể trên.

Việc trả đũa có nguy cơ làm phật lòng chính quyền ông Trump và khiến căng thẳng thương mại giữa hai bên bờ Đại Tây Dương leo thang. Vì vậy, chưa chắc EU sẽ dùng đến cách này.

Sử dụng công cụ chống cưỡng chế thương mại

Về nguyên tắc, công cụ chống cưỡng chế thương mại sẽ cho phép EU tự do áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, đánh thuế quan lên các sản phẩm dịch vụ, hạn chế quyền sở hữu trí tuệ và hạn chế khả năng đấu thầu dự án công tại châu Âu của các doanh nghiệp Mỹ,...

Công cụ quyền lực này bắt nguồn từ một quy định của EU có hiệu lực hơn hai năm trước nhưng liên minh 27 thành viên chưa bao giờ được sử dụng để áp đặt các biện pháp thương mại.

Theo luật, EU có thể chính thức coi hành động của một quốc gia khác là hành vi cưỡng ép kinh tế, từ đó mở ra cánh cửa cho một loạt biện pháp đáp trả kinh tế nếu hành vi cưỡng ép không chấm dứt.

“Đây chính là trường hợp EU có thể kích hoạt công cụ chống cưỡng ép”, ông Ignacio García Bercero, cựu quan chức thương mại châu Âu, gần đây chia sẻ. Lý do mà vị cựu quan chức nhắc đến là mối đe doạ thuế quan của ông Trump.

Để có thể sử dụng công cụ chống cưỡng chế với Mỹ, Ủy ban châu Âu - cơ quan điều hành của EU - cần sự chấp thuận từ hơn một nửa số quốc gia thành viên, cũng chính là nơi sinh sống của ít nhất 65% dân số toàn khối.

Chuyển sang mặt trận quốc phòng

Một số quốc gia EU, trong đó bao gồm cả các nước thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), lo ngại rằng nếu khối kinh tế chung cho phép ông Trump kiểm soát Greenland, các vùng lãnh thổ khác của châu Âu có thể sẽ là mục tiêu tiếp theo.

Điều này có thể sẽ đe doạ đến tính toàn vẹn của liên minh quân sự hùng mạnh này và tác động đến Ukraine, quốc gia Đông Âu vẫn đang mắc kẹt trong cuộc chiến kéo dài nhiều năm với Nga.

Châu Âu có thể mở rộng sự hiện diện quân sự tại Greenland, đẩy nhanh kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng hoặc tìm đối tác khác để mua sắm thiết bị quân sự thay vì phụ thuộc vào Mỹ.

Tuy nhiên, nhiều loại vũ khí và hệ thống quân sự tối tân chỉ được sản xuất tại Mỹ và châu Âu vẫn đang phải vật lộn đẻ củng cố nền tảng công nghiệp - quân sự của riêng mình.

Châu Âu có thể đi đến một lựa chọn cực đoan hơn là hạn chế hoặc chấm dứt cho Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự trên khắp lục địa già, chẳng hạn như căn cứ không quân Ramstein ở Đức (nơi có hơn 12.000 quân nhân và dân thường Mỹ).

Lựa chọn này sẽ làm leo thang đáng kể căng thẳng và có thể thúc đẩy chính quyền ông Trump rút quân Mỹ khỏi châu Âu - một kịch bản mà cả hai bên đều tỏ ra không muốn vào lúc này.