Mỹ và Canada: Không ai nhường ai

Chính phủ Mỹ và Canada, cũng như doanh nghiệp hai nước, đang chuẩn bị tâm thế cho một cuộc chiến thương mại kéo dài, thậm chí đến sau cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ của Mỹ.

Washington và Ottawa đang rơi vào vòng xoáy thuế quan "ăn miếng trả miếng" sau khi các cuộc đàm phán vào phút chót đổ vỡ vào cuối tuần trước. Ngày 22/8, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp thuế 50% lên 20 tỷ USD hàng hóa Canada. Thủ tướng Canada Mark Carney đáp trả bằng các mức thuế tương tự đối với hàng loạt mặt hàng của Mỹ, có hiệu lực từ ngày 8/9.

Sau khi ông Carney công bố biện pháp trả đũa, ông Trump lên mạng xã hội để chỉ trích Canada và dọa sẽ đổi tên Hồ Ontario thành “Hồ Mỹ”. Ông cũng tuyên bố tăng gấp đôi thuế quan với ô tô và phụ tùng nhập khẩu từ Canada lên 50% .

Tuy nhiên, thuế quan với ô tô và phụ tùng Canada phải đến ngày 1/1/2027 mới có hiệu lực. Điều này có thể đem lại cho hai bên thời gian để trở lại bàn đàm phán.

Bà Kelly Ann Shaw, PHó Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Mỹ trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, bình luận: “Cách tốt nhất lúc này là để mọi chuyện lắng xuống và cho tất cả các bên thời gian để bình tĩnh lại”.

“Tôi không thấy có khả năng sẽ có một giải pháp tháo gỡ bế tắc từ nay đến tháng 9. Hãy chờ xem tình hình sẽ ra sao vào tháng 12”, bà nói thêm.

Trong cuộc phỏng vấn với một chương trình của Canadian Broadcasting Corp. vào ngày 26/8, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer xác nhận hiện giờ vẫn "chưa rõ" cần những điều kiện gì để đưa cả hai bên trở lại bàn đàm phán. Ông nói: "Hiện tại, chúng tôi không có các kênh liên lạc mở".

Trong khi đó thì vào ngày 24/8, Thủ tướng Carney nói với các phóng viên rằng Canada sẽ chỉ quay lại đàm phán khi giới chức Mỹ thể hiện "thái độ đúng mực" và tôn trọng chủ quyền của nước này. Tuần trước, ông cho biết Mỹ đã đưa ra những yêu cầu "bất công" vào phút chót và rằng chữ ký của Mỹ đôi khi "được viết bằng bút chì".

Canada có những biện pháp nào ngoài thuế quan?

Canada là nước đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, trên cả Trung Quốc và chỉ sau Mexico. Điều đó có nghĩa xung đột thương mại leo thang có nguy cơ khiến cả hai nước chịu tổn thương.

Hiện tại, quy mô các mức thuế quan mới mà Mỹ áp đặt lên Canada vẫn tương đối hạn chế, chỉ ảnh hưởng đến khoảng 5% kim ngạch xuất khẩu của nước này sang Mỹ. Các biện pháp đáp trả mà chính phủ Canada dự kiến thực hiện sẽ tác động đến khoảng 6% kim ngạch xuất khẩu của Mỹ sang Canada.

Cả hai nền kinh tế nhiều khả năng vẫn có thể gánh chịu tác động của các mức thuế hiện hành, ít nhất trong một khoảng thời gian.

Tuy nhiên, nếu ông Trump thực sự tăng thuế với ô tô và phụ tùng của Canada, hoặc leo thang căng thẳng theo những cách khác, tình hình có thể xấu đi nhanh chóng. Ngoài thuế quan, Ottawa còn những biện pháp trả đũa khác.

Bà Diamond Isinger, chiến lược gia chính sách của Canada, chỉ ra rằng Ottawa có thể hạn chế các mặt hàng xuất khẩu quan trọng sang Mỹ, ví dụ như năng lượng và kali - một thành phần quan trọng trong phân bón.

Một điểm yếu khác của Mỹ là điện năng. Trong bài phỏng vấn công bố ngày 24/8, Thủ hiến Ontario Doug Ford tuyên bố Canada cần sẵn sàng cắt nguồn cung điện xuất khẩu sang Mỹ nếu chiến tranh thương mại leo thang. Phương án này được xem là "vũ khí" có thể mang lại sức mạnh lớn cho Canada trên bàn đàm phán.

Tỉnh Ontario cung cấp điện cho một số bang của Mỹ, bao gồm New York, Michigan và Minnesota.

Cũng trong ngày 24/8, Thủ tướng Carney cũng đã lặp lại quan điểm của ông Ford khi nói với các phóng viên rằng ông “không loại trừ bất kỳ khả năng nào”.

Trong mọi trường hợp, các động thái trả đũa của Canada nhiều khả năng sẽ khiến chi phí sinh hoạt của người Mỹ tăng lên. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7 tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước.

Đặc biệt, giá xăng tăng gần 25% so với năm ngoái đang gây áp lực lớn lên người tiêu dùng. Chi phí năng lượng của các hộ gia đình cũng đi lên, với giá điện và khí đốt đường ống đều cao hơn khoảng 4% so với năm ngoái.

Bà Joly cho biết hiện tại giới chức Canada sẽ không thực hiện biện pháp phòng ngừa nào để đối phó với nguy cơ bị áp thuế ô tô. Tuy nhiên, bà khẳng định nếu ông Trump thực sự triển khai động thái này, Canada sẽ hành động.