Bà Hiền cho rằng thị trường hiện đang thiếu hai yếu tố quan trọng là kỳ vọng và biên an toàn.

Về yếu tố kỳ vọng, thị trường chứng khoán thường phản ánh triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp trong những quý tiếp theo, thay vì chỉ nhìn vào kết quả đã đạt được. Trong khi tăng trưởng lợi nhuận 9 tháng đầu năm phần lớn đã được phản ánh vào giá cổ phiếu, nhà đầu tư bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những thách thức trong thời gian tới.

Đáng chú ý, chi phí vốn, nguyên vật liệu và vận tải gia tăng có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận, khiến tốc độ tăng trưởng của các doanh nghiệp niêm yết chậm lại.

Theo dự báo của MBS, lợi nhuận toàn thị trường trong quý IV/2026 có thể chỉ tăng khoảng 20 - 22%, thấp hơn mức tăng trưởng của 9 tháng đầu năm. Sang năm 2027, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận dự kiến tiếp tục giảm về khoảng 12 - 15%, một phần do nền so sánh cao của năm 2026.

Bên cạnh đó, tăng trưởng lợi nhuận giữa các nhóm doanh nghiệp cũng có sự phân hóa đáng kể. Theo bà Hiền, nhóm Vingroup đóng góp khoảng 50% vào mức tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường trong 9 tháng đầu năm. Nếu loại trừ nhóm này, lợi nhuận các doanh nghiệp còn lại chỉ tăng khoảng 20 - 22%.

Điều này cho thấy mức tăng trưởng chung chưa phản ánh đầy đủ sự cải thiện đồng đều về kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết.

Ở góc độ định giá, bà Hiền nhận định P/E toàn thị trường hiện dao động khoảng 11 - 12 lần. Tuy nhiên, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất ở mức cao, định giá thấp chưa đủ tạo động lực giải ngân.

Theo đó, tỷ suất lợi nhuận trên giá cổ phiếu (E/P) của thị trường vào khoảng 8 - 9%, chưa tạo ra phần bù đủ hấp dẫn so với mặt bằng lãi suất hiện nay.

Để xác nhận khả năng phục hồi thực chất, đại diện MBS cho rằng cần theo dõi hai tín hiệu là diễn biến lãi suất và sự xuất hiện của dòng tiền mới.

“Nếu lãi suất có thể giảm thêm khoảng 30 - 50 điểm cơ bản so với hiện tại, tôi nghĩ nhà đầu tư sẽ có thêm kỳ vọng”, bà Hiền nhận định.

Bên cạnh đó, sự thay đổi trong khẩu vị đầu tư của các quỹ nước ngoài trong năm 2027 cũng có thể tạo điều kiện để dòng vốn ngoại quay trở lại thị trường Việt Nam.

Định giá rẻ chưa đủ để thu hút dòng vốn

Cùng bàn về khả năng thu hút dòng tiền, ông Đào Phúc Tường, chuyên gia tài chính, cho rằng định giá thấp không phải yếu tố quyết định khiến các nhà đầu tư tổ chức giải ngân.

Theo ông, phần lớn các quỹ đầu tư phải chịu áp lực về hiệu suất và kết quả hoạt động so với chỉ số tham chiếu. Vì vậy, ngay cả khi cổ phiếu có mức định giá hấp dẫn, các quỹ vẫn có thể không giải ngân nếu thiếu động lực thúc đẩy giá tăng.

“Trong đầu tư có một điều rất tệ hại: đối với các thị trường mang tính chu kỳ như Việt Nam, khi chu kỳ đi qua, giá rẻ sẽ trở thành 'bẫy giá trị'”, ông Tường cảnh báo.

Chuyên gia này dẫn chứng, một số doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng tốt nhờ giá hàng hóa đi lên nhưng giá cổ phiếu không tăng tương ứng. Khi chu kỳ hàng hóa đảo chiều, lợi nhuận doanh nghiệp có thể suy giảm, trong khi thanh khoản cổ phiếu cũng chịu áp lực.

Do đó, để thu hút dòng vốn dài hạn, thị trường không chỉ cần mức định giá hợp lý mà còn phải tạo ra những cơ hội đầu tư mới, đi kèm triển vọng tăng trưởng lợi nhuận bền vững.

Ông Tường cũng chỉ ra rằng cơ cấu ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện vẫn tập trung lớn vào ngân hàng, bất động sản và chứng khoán, trong khi những câu chuyện đầu tư mới chưa thực sự đa dạng.

Theo chuyên gia này, Việt Nam đã nằm trong phạm vi theo dõi của nhiều định chế tài chính quốc tế, song vấn đề quan trọng là thị trường có đủ doanh nghiệp và cơ hội đầu tư phù hợp để các tổ chức lớn giải ngân hay không.

Cần thêm hàng hóa chất lượng và nguồn vốn dài hạn

Ở góc độ công ty chứng khoán, ông Nguyễn Hoàng Việt, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Khối Thị trường vốn CTCP Chứng khoán DNSE, kỳ vọng năm 2027 sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn, tạo điều kiện để các nhà đầu tư tổ chức tham gia thị trường.

Theo ông Việt, Việt Nam hiện có nhiều doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, duy trì tăng trưởng và trả cổ tức đều đặn, nhưng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng còn hạn chế do phần lớn cổ phần tập trung trong tay cổ đông sáng lập hoặc các tổ chức lớn.

Điều này khiến các quỹ đầu tư gặp khó khăn khi muốn giải ngân với quy mô lớn. Chẳng hạn, một quỹ có nhu cầu đầu tư 100 triệu USD vào doanh nghiệp nhưng không thể mua đủ lượng cổ phiếu tương ứng trên thị trường.

Vì vậy, những đợt IPO quy mô lớn, đặc biệt từ doanh nghiệp nhà nước, cùng việc mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài ở một số ngành nghề được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện khả năng hấp thụ vốn của thị trường.

Trong khi đó, bà Trần Thị Khánh Hiền nhấn mạnh yêu cầu nâng cao tính minh bạch trong quản trị doanh nghiệp niêm yết. Theo bà, những sự việc khiến nhà đầu tư thất vọng trong thời gian qua có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ chân dòng vốn, đặc biệt là vốn đầu tư dài hạn.

Về phía cơ quan quản lý, bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho rằng bên cạnh thu hút vốn ngoại, việc phát triển các nhà đầu tư tổ chức trong nước cũng đóng vai trò quan trọng.

Theo bà Linh, dòng vốn nước ngoài thường chịu ảnh hưởng lớn từ diễn biến tài chính toàn cầu. Vì vậy, phát triển các tổ chức đầu tư nội địa sẽ giúp thị trường có nền tảng vốn ổn định hơn trong dài hạn.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư tại Công ty Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank, nhấn mạnh: “Muốn dòng vốn đến và ở lại thị trường, trước hết nhà đầu tư phải kiếm được tiền”.

Ông cho rằng bên cạnh yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị và tính minh bạch, các quỹ hưu trí là nguồn vốn tiềm năng cần được khơi thông. Đây là dòng vốn có tính dài hạn, với thời gian đóng góp có thể kéo dài 20- 30 năm, qua đó tạo nguồn lực ổn định cho thị trường chứng khoán.