Mối quan hệ kỳ lạ của bộ ba công ty đấu thầu Mopha-TCT-Toàn Cầu?

Hoa Trần - 16:43 20/10/2021 Theo dõi Doanh Nhân Việt Nam trên Doanh Nhân Việt Nam trên Google news
Chia sẻ

Công ty Cổ phần Mopha trúng hàng trăm gói thầu về hàng hóa với trị giá hàng nghìn tỷ đồng có quan hệ với Công ty CP Uy tín Toàn Cầu và Công ty CP Tư vấn công nghệ và Thiết bị TCT như bộ 3 trong nhiều gói thầu.

Mối quan hệ kỳ lạ của bộ ba công ty đấu thầu Mopha-TCT-Toàn Cầu?

Theo tìm hiểu, Công ty Cổ phần Mopha có địa chỉ tại tầng 7, số 163 phố Bà Triệu, Phường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, TP Hà Nội. Tính thời từ năm 2015 đến nay, công ty này đã tham gia và trúng rất nhiều gói thầu về mua sắm hàng hóa, trong đó có nhiều gói thầu về trang thiết bị giáo dục.

Điều dễ nhận thấy, trang thiết bị trong các gói thầu mà Công ty Cổ phần Mopha trúng thầu đều có giá cao hơn thị trường rất nhiều. Và "kỳ lạ nhất" là 3 nhà thầu Công ty CP Mopha (Công ty Mopha), Công ty CP Uy tín Toàn Cầu (Công ty Toàn Cầu) và Công ty CP Tư vấn công nghệ và Thiết bị TCT (Công ty TCT) đều có liên kết chặt chẽ với nhau, khi "bắt tay" cùng liên danh để trúng thầu, khi độc lập để làm đối thủ của nhau.

Vừa liên danh – vừa làm đối thủ

Theo hồ sơ, ngày 16/4/2021, Sở GD&ĐT tỉnh Vĩnh Phúc công bố thông tin mời thầu Gói thầu Mua sắm, lắp đặt phòng bộ môn Tin cho các trường Tiểu học trong tỉnh (Gói thầu tin học Tiểu học) thuộc dự án trên. Dự toán Gói thầu này là hơn 52 tỷ đồng. Hình thức lựa chọn nhà thầu là đấu thầu rộng rãi trong nước.

Hồ sơ mời thầu yêu cầu nhà thầu kê khai số liệu tài chính theo báo cáo tài chính từ năm 2018 đến năm 2020 để cung cấp thông tin chứng minh tình hình tài chính lành mạnh của nhà thầu. Doanh thu bình quân hàng năm tối thiểu là trên 79 tỷ đồng trong vòng 3 năm gần đây.

Ngày 10/5/2021, Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc mở thầu thì có 2 nhà thầu tham dự gồm: Công ty CP Mopha và Công ty CP Tư vấn công nghệ và thiết bị TCT (Số 17 ngõ 97 ngách 24/1 Văn Cao, phường Liễu Giai, quận Ba Đình, Hà Nội).

Điều đáng bàn là ở gói thầu này, Công ty Mopha lại là đối thủ của Công ty CP Tư vấn và thiết bị TCT. Trong khi đó, ở thời gian ngắn trước đó, 2 nhà thầu trên lại liên danh với nhau để thắng một số gói thầu lớn khác.

Một quyết định lựa chọn nhà thầu cho liên danh công ty TCT và công ty Toàn Cầu.
Một quyết định lựa chọn nhà thầu cho liên danh công ty TCT và công ty Toàn Cầu.

Điển hình, tháng 12/2020, Công ty CP Mopha liên danh với Công ty CP Tư vấn công nghệ và Thiết bị TCT tham gia gói thầu Cung cấp trang thiết bị phục vụ nghiên cứu môi trường và biến đổi khí hậu do Viện Nghiên cứu Hạt nhân mời thầu và trúng gói thầu này.

Gần đây nhất, Công ty CP Mopha cũng vừa liên danh với Công ty CP Tư vấn Công nghệ và Thiết bị TCT để tham dự gói thầu số 1: Mua sắm thiết bị thuộc đề án đầu tư mua sắm đồ dùng dạy học tiên tiến cho các đơn vị trường học năm 2020 trên địa bàn tỉnh Bình Phước do Tổ mua sắm tài sản theo phương thức tập trung trên địa bàn tỉnh Bình Phước làm chủ đầu tư, số tiền 58.430.866.000 VNĐ

 Bộ ba đồng hành đấu thầu

Một gói thầu khác mà 2 nhà thầu này cùng liên danh để trúng thầu là gói thầu "Cung cấp trang thiết bị phục vụ nghiên cứu môi trường và biến đổi khí hậu" do Viện nghiên cứu hạt nhân làm chủ đầu tư. Ở gói thầu này, Công ty Mopha và Công ty TCT đã "song kiếm hợp bích" để vượt qua liên danh là Công ty Cổ phần BVA và Công ty Cổ phần Vật tư và thiết bị khoa học kỹ thuật ACETECH để trúng thầu.

Ngoài sự kết hợp khi "liên danh", khi "đối thủ" với Công ty TCT, nhà thầu Mopha cũng "song kiếm hợp bích" với Công ty Toàn Cầu để tham gia dự thầu ở nhiều gói thầu có giá trị khác.

Đơn cử như gói thầu "Mua sắm thiết bị dạy học ngoại ngữ của các trường tiểu học, trung học cơ sở" do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Giang làm Bên mời thầu, Công ty Mopha đã trúng thầu với giá 29.765.182.000 đồng. Trong khi đó, Công ty Toàn Cầu lại trượt thầu vì không vượt qua được bước đánh giá về kỹ thuật. Và mặc dù là "đối thủ" của nhau ở gói thầu này, nhưng tại gói thầu "Mua sắm các trạm quan trắc môi trường không khí tự động, cố định, liên tục" do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hải Dương làm bên mời thầu, 2 nhà thầu này lại cùng liên danh để trúng thầu với giá 56.200.000.000 đồng.

Ngoài sự kết hợp "hoàn hảo" giữa Công ty Mopha với Công ty TCT; giữa Công ty Mopha với Công ty Toàn Cầu thì sự còn sự kết hợp khác giữa Công ty Toàn Cầu và Công ty TCT cũng khiến dư luận đặt các dấu hỏi, liệu rằng, đây có phải là bộ ba trong đấu thầu hay không?

Cụ thể, năm 2017, cả Công ty Toàn Cầu và Công ty TCT đều là "đối thủ" của nhau khi tham gia gói thầu "Cung cấp, lắp đặt và chuyển giao công nghệ xử lý chất thải rắn" thuộc Dự án: Xây dựng hệ thống xử lý chất thải y tế Bệnh viện Giao thông vận tải Hải Phòng do Cục Y tế Giao thông vận tải làm bên mời thầu.

Ở gói thầu này, cả hai nhà thầu đều bị trượt vì không vượt qua được bước đánh giá về kỹ thuật. Điều ngạc nhiên là tại dự án này, Công ty CP Mopha là đơn vị lập Báo cáo kinh tế kỹ thuật. Tuy cùng là "đối thủ" nhưng đến năm 2019, hai nhà thầu này đã cùng liên danh khi gói thầu "Cung cấp thiết bị cho trạm vùng Miền Bắc" do Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân làm bên mời thầu và trúng thầu giá hơn 55 tỷ đồng.

Theo một số chuyên gia về đấu thầu, việc các nhà thầu "đảo vai" từ đối tác sang đối thủ trong đấu thầu sẽ không có gì đáng bàn nếu sau nhiều cuộc thầu làm đối tác, nhà thầu đã nhận ra được điểm mạnh riêng của nhau và đã chuyển hướng sang làm đối tác sang "đối thủ" cùng tham gia đấu thầu 1 gói thầu mới.

Điều này tạo ra vấn nạn "quân xanh, quân đỏ", là tác nhân làm hư hại, méo mó công tác đấu thầu, gây ra nhiều cuộc thầu "nội bộ" thiếu tính cạnh tranh. Những hành vi này diễn ra vô cùng tinh vi, biểu hiện là 2 hay nhiều nhà thầu luôn đi kèm với nhau, bám sát nhau trong nhiều gói thầu, lúc thắng, lúc thua nhưng luôn có chủ đích và luôn nằm trong kế hoạch để thầu đâu trúng đấy.

 

Kinh nghiệm nhận định "quân xanh, quân đỏ"

Quân xanh là quân giả, làm nhiệm vụ lót đường. Nhà thầu quân xanh là nhà thầu "tham gia để trượt". Quân đỏ là là nhà thầu được sắp xếp để trúng thầu. Ví dụ: các nhà thầu quân xanh bỏ giá cao cho trượt thầu, để nhà thầu quân đỏ trúng thầu.

Tình trạng nhà thầu bị loại bởi Hồ sơ dự thầu (HSDT) không đủ tư cách hợp lệ cũng chẳng còn là xa lạ gì, số lượng nhà thầu dự thầu "cho vui" hay "dự cho đủ" điều kiện mở thầu cũng ngày càng nhiều. Lý do mà nhiều nhà thầu bị loại thường nằm ở những điều kiện sơ đẳng, tối thiểu nhất như HSDT không hợp lệ hoặc không có bảo lãnh dự thầu, hồ sơ không niêm phong, đơn dự thầu cũng không hợp lệ…

Việc bị loại bởi lý do HSDT không đáp ứng về tư cách hợp lệ thì liệu có phải nhà thầu hoàn toàn ngây ngô đến mức "vô can" chăng? Bởi không một nhà thầu đàng hoàng nào đi dự thầu lại để bị loại vì những lý do "lông gà vỏ tỏi"...

Có chăng chỉ có chuyện nhà thầu này tham dự với mục đích làm quân xanh cho nhà thầu khác, đôi khi còn có sự tiếp tay của bên mời thầu để "dựng nên một vở kịch" trong đấu thầu. Như vậy, đối với những gói thầu này, tính minh bạch và hiệu quả cũng như sự cạnh tranh lành mạnh là không tồn tại và hậu quả của nó lại ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà thầu sạch. Và chắc chắn giá trúng thầu sẽ cực kỳ cao và gần sát với giá gói thầu được phê duyệt.

Tính đến hết năm 2017, những thông tin về các nhà thầu vi phạm đã bị "bêu" lên trang Mua Sắm Công và được công khai rộng rãi. Tuy vậy kể từ 1/1/2018 đến nay, danh sách này vẫn chưa được cập nhật.

Chính vì thế, "quân xanh” trong đấu thầu vẫn còn "đất sống", thậm chí "sống" tốt bởi vẫn còn tình trạng nhà thầu cấu kết với nhau hoặc nhiều chủ đầu tư móc nối với nhà thầu hay nhắm mắt làm ngơ khiến "mảnh đất" thiếu cạnh tranh, thiếu minh bạch trong đấu thầu ngày càng màu mỡ.

Tuy nhiên, để giới truyền thông hay cơ quan chức năng biết đâu là nhà thầu quân xanh để có những lời khuyên tốt cho nhà thầu sạch là việc thực sự khó khăn, bởi phải có những biện pháp hiệu quả mới có khả năng "chỉ mặt điểm tên". Nếu như nhà thầu vẫn cố tình lách luật bằng cách "sơ ý" sai sót "một vài chi tiết" dẫn đến việc không đủ tư cách hợp lệ thì tình trạng "quân xanh, quân đỏ" vẫn còn tồn tại và khó có thể kiểm soát.