Chi nhánh tại Thụy Sĩ của HSBC vừa bị chính thức khởi tố với cáo buộc tiếp tay cho cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Lebanon, ông Riad Salameh, tham ô hơn 300 triệu USD công quỹ. Động thái pháp lý đánh dấu một bước ngoặt đặc biệt hệ trọng trong cuộc điều tra tư pháp kéo dài của chính phủ Pháp.

“Tại sao HSBC vẫn chưa bị buộc tội trong vụ án Salameh? Toàn bộ dòng tiền bẩn đều luân chuyển qua định chế này! Đó là con cá lớn duy nhất còn sót lại”, một luật sư đã lên tiếng đầy bức xúc cách đây vài tuần.

Sau hai ngày thẩm vấn gay gắt, hai thẩm phán điều tra chịu trách nhiệm vụ tố tụng liên quan đến khối tài sản nghi án bất minh tại Lebanon của cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương (Banque du Liban) Riad Salameh cùng các cộng sự, đã chính thức ra quyết định khởi tố HSBC Private Bank Suisse.

Chi nhánh của gã khổng lồ ngân hàng Anh quốc bị cáo buộc tội danh rửa tiền có tổ chức và đồng lõa thực hiện các hành vi phạm tội bao gồm chiếm đoạt công quỹ, lạm dụng tín nhiệm và hối lộ quan chức nhà nước.

Đồng thời, tòa án Pháp cũng yêu cầu ngân hàng này phải nộp khoản tiền bảo lãnh khổng lồ lên tới 80 triệu Euro, phần lớn nhằm mục đích dự phòng cho các khoản bồi thường thiệt hại và lợi ích phát sinh mà định chế này có thể phải gánh chịu trong tương lai.

Cuộc điều tra quy mô lớn này được phát động vào tháng 7 năm 2021, xuất phát từ đơn khiếu nại của tổ chức chống tham nhũng Sherpa và Hiệp hội các nạn nhân của hành vi gian lận và tội phạm tại Lebanon.

Cơ quan tư pháp Pháp tình nghi ông Salameh - nhân vật cho đến nay vẫn một mực phủ nhận mọi cáo buộc - đóng vai trò tổng đạo diễn trong kế hoạch rút ruột 330 triệu USD (tương đương 283 triệu Euro hiện tại) công quỹ trong giai đoạn từ năm 2002 đến năm 2015.

Ma trận rửa tiền

Theo hồ sơ điều tra, mạng lưới ma trận này vận hành dựa trên các khoản tiền hoa hồng mà các ngân hàng thương mại Lebanon phải chi trả khi mua các sản phẩm tài chính từ Ngân hàng Trung ương Banque du Liban.

Khối tiền hoa hồng này sau đó được ngân hàng trung ương bí mật chuyển phễu sang một thực thể môi giới trung gian mang tên Forry Associates Ltd.

Tuy nhiên, khi ông Salameh ký kết hợp đồng với Forry vào năm 2002, vị cựu Thống đốc đã cố tình che giấu một sự thật cốt lõi: chủ sở hữu thực sự của công ty vỏ bọc đặt tại Quần đảo Virgin thuộc Anh (BVI) này chính là người em trai ruột của ông, Raja Salameh.

Các điều tra viên Pháp chỉ rõ, ngay sau khi dòng tiền bất chính được gửi vào tài khoản đồng USD của Forry mở tại ngân hàng HSBC Private Bank (Thụy Sĩ), “khối tài sản này đã được tái sử dụng thông qua các cấu trúc sắp xếp vô cùng phức tạp”, đôi khi luân chuyển ngược về Lebanon, trước khi dùng để “thâu tóm hàng loạt bất động sản giá trị phục vụ cho lợi ích cá nhân của Riad Salameh và các cộng sự thân cận” ngay tại Pháp và nhiều quốc gia Châu Âu khác.

Liên hệ với tờ Le Monde, luật sư của ông Salameh - ông Karim Beylouni - cho biết ông từ chối bình luận về một vụ án đang trong quá trình điều tra. Trong khi đó, các luật sư khác của vị cựu Thống đốc bao gồm Sofia Bougrine, Clara Gérard-Rodriguez và Pierre-Olivier Sur lại ra sức biện hộ rằng:

“Khối tài sản bất động sản của thân chủ chúng tôi đã được xây dựng từ rất lâu trước đó, nhờ vào các khoản thù lao khổng lồ mà ông nhận được khi còn làm cố vấn tài chính tại Merrill Lynch, trước khi được bổ nhiệm vào Ngân hàng Trung ương Lebanon. Chúng tôi đã cung cấp đầy đủ bằng chứng chứng minh điều này cho các thẩm phán điều tra.”

Dẫu vậy, HSBC Private Bank đang bị tình nghi đóng vai trò như một trạm phân loại tài chính tiếp tay và hợp thức hóa cho hệ thống này. Cáo buộc này được củng dội bằng một bản báo cáo tóm tắt đanh thép được đệ trình vào cuối tháng 3 bởi một điều tra viên thuộc OCRGDF (Cơ quan chống tội phạm tài chính của Pháp) mà tờ Le Monde tiếp cận được.

Bản báo cáo chính thức dài 15 trang này dựa trên các chứng cứ mang tính bảo mật do cơ quan tư pháp Thụy Sĩ cung cấp vào đầu năm 2026. Theo điều tra viên, ngân hàng Thụy Sĩ này “hoàn toàn có sẵn trong tay một kho pháp lý, quản lý và vận hành đủ mạnh để ngăn chặn cơ chế che giấu do Riad Salameh thiết lập. Họ thừa khả năng phát hiện và phong tỏa các giao dịch bất hợp pháp này”.

Kết luận của cơ quan chức năng là không thể chối cãi: HSBC Private Bank “dường như đã đồng thuận với một hệ thống che giấu các dòng chảy tài chính” và “cố tình để Riad và Raja Salameh làm giàu bất chính nhờ vào nguồn tiền từ Forry, từ đó tiếp tay rửa trôi khoản tiền gần 330 triệu USD.” Bản báo cáo cũng chỉ đích danh sự rệu rã ở hầu hết các cấp độ của ngân hàng: từ bộ phận vận hành cho đến ban lãnh đạo tối cao của HSBC.

Trước hàng loạt chất vấn từ Le Monde, người phát ngôn của HSBC chỉ đưa ra câu trả lời khuôn mẫu: “Chúng tôi không thể bình luận về một vụ việc pháp lý đang trong quá trình tố tụng. Cuộc điều tra vẫn đang được tiến hành và chúng tôi sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ.”

Những khoản “quà tặng” hàng trăm nghìn USD

Vào năm 2025, tổ chức phi chính phủ Public Eye trong một cuộc điều tra chuyên sâu đã vạch trần những sai phạm mang tính hệ thống của HSBC, chứng minh rằng một vài cảnh báo hiếm hoi được đưa ra từ bộ phận kiểm soát tuân thủ của ngân hàng đều bị gạt phăng một cách không thương tiếc.

Tại Thụy Sĩ, ngân hàng này trước đó đã phải gánh chịu một án phạt nặng nề từ Cơ quan Giám sát Thị trường Tài chính (Finma) vào năm 2024 do những sai phạm trong cùng vụ án. Định chế này cũng nằm trong tầm ngắm của một cuộc điều tra hình sự kể từ tháng 1 năm 2025, theo đưa tin từ Bloomberg.

Tờ Le Monde tiết lộ thêm, cuộc tố tụng này đang đặc biệt điều tra HSBC Private Bank Suisse về tội danh sai phạm trong tổ chức bộ máy, đồng thời khởi tố một ngân hàng viên của hãng là Sobhi T. về tội danh rửa tiền trầm trọng.

Một nhánh biểu mô khác của vụ án cũng đang được mở rộng tại Luxembourg, dẫn đến lệnh truy tố một cựu nhân viên của HSBC tại đây vào cuối tháng 1 vừa qua. Roger H. - người từng là giám đốc quản lý quan hệ khách hàng cho Salameh tại HSBC Luxembourg từ năm 2007 đến 2008 - bị cáo buộc đã nhận một khoản quà tặng trị giá 430.000 USD trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2019.

Tính đến nay, trong khuôn khổ các thủ tục tố tụng của Pháp, ngoài pháp nhân HSBC, đã có ít nhất 10 cá nhân, bao gồm cựu Thống đốc Salameh, em trai Raja, các thành viên khác trong gia đình, các cộng sự thân cận cùng nhiều nhân vật sừng sỏ trong giới tài chính Lebanon, đã chính thức bị cơ quan chức năng sờ gáy và khởi tố.