‏

‏Tại một trung tâm dưỡng lão ở Hà Nội, nhóm người cao tuổi đang cùng nhau sinh hoạt, trò chuyện và tham gia các hoạt động thể chất. Đây là một trong 10 cơ sở của Dưỡng lão Diên Hồng - đơn vị được thành lập từ tháng 9/2014. Sau hơn 11 năm hoạt động, mô hình này đã mở rộng từ Hà Nội ra các tỉnh miền Bắc như Hải Phòng, Hưng Yên, Hòa Bình. ‏

‏Sự phát triển của những mô hình như Diên Hồng phản ánh một thực tế: Khi con cái không có đủ kinh nghiệm hay thời gian để chăm sóc cha mẹ già yếu, bệnh tật, thị trường dưỡng lão trở thành một giải pháp kinh doanh để giải quyết bài toán xã hội.‏

‏Dữ liệu từ thị trường cho thấy mô hình dưỡng lão hiện nay đang được chuẩn hóa với các gói dịch vụ đa dạng. Tại các cơ sở như Diên Hồng, mức phí chăm sóc cơ bản dao động từ 7 triệu đồng đến 15 triệu đồng/người/tháng tùy theo loại phòng (từ phòng tập thể 5-8 giường đến phòng đơn). ‏

‏Bên cạnh phí cơ bản, các khoản phí chăm sóc như hỗ trợ tắm gội (500.000 - 1,5 triệu đồng), vệ sinh (1 - 3 triệu đồng), hay chăm sóc người bị lẫn tuổi già (500.000 - 2 triệu đồng). Mô hình này thường áp dụng mức phí trọn gói, bao gồm chăm sóc sức khỏe 24/7, bác sĩ khám định kỳ, hỗ trợ sinh hoạt và các hoạt động kết nối cộng đồng…‏

‏Có thể nói sự xuất hiện của những không gian như thế này, cùng với các bước đi chiến lược từ những tập đoàn lớn và các doanh nghiệp xã hội, đang phác thảo nên hình hài rõ nét của "nền kinh tế bạc" tại thị trường Việt Nam.‏

‏Từ startup tới sự nhập cuộc của “ông lớn”‏

‏Câu chuyện khởi nghiệp của dự án Công dân Số Bạc bắt đầu từ những quan sát thường ngày của ThS Phan Bảo Thy đối với chính cha mẹ mình. Cô chứng kiến sự bối rối của mẹ khi không biết phóng to chữ trên màn hình điện thoại và sự mất lòng tin của ba sau một lần mua hàng trực tuyến không đúng như quảng cáo với cảm giác “có vẻ như mình bị lừa".‏

‏Từ nhu cầu đó, dự án ra đời với mục tiêu giúp người cao tuổi bước vào thế giới số một cách tự tin và an toàn. Thông qua chương trình tăng tốc Co4Growth, dự án này được định hình lại không chỉ là một dự án giáo dục kỹ năng số, mà là một hệ sinh thái kết hợp giáo dục, giải trí và kết nối. Với mục tiêu đến năm 2026 tiếp cận 50.000 người cao tuổi, dự án triển khai các mô hình từ "Trạm Tech" tại Đường sách đến các "Lớp bình dân học vụ số" tại khu phố.‏

‏Điểm khác biệt của mô hình này so với các dự án tình nguyện thuần túy là tính bài bản và khả năng tự chủ tài chính. Dự án áp dụng mô hình "học bốc thang", nơi học viên có thể trả phí để học các nội dung chuyên sâu hoặc nhận hỗ trợ cá nhân tại nhà, bên cạnh các chương trình miễn phí. Theo quan điểm của người sáng lập, bài toán lớn nhất là làm sao để "minh bạch, tự chủ tài chính và đủ năng lực tự nuôi sống chính mình".‏

‏Khi các startup đang tìm đường khai phá thị trường ngách, các tập đoàn lớn cũng bắt đầu thực hiện những khoản đầu tư quy mô. Tháng 10/2025, Vingroup chính thức công bố ra mắt Vin New Horizon, chuỗi dịch vụ và đô thị hưu trí, dưỡng lão cao cấp.‏

‏Doanh nghiệp này có vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng, trong đó Vingroup nắm giữ 65% vốn. Cơ cấu cổ đông cá nhân ghi nhận sự tham gia trực tiếp của gia đình tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Cụ thể, bà Phạm Thu Hương (vợ ông Vượng) sở hữu 32% vốn và giữ vai trò Chủ tịch HĐQT. Hai người con dâu mỗi người nắm giữ 1% vốn điều lệ.‏

‏Động thái này đã thúc đẩy sự chú ý vào phân khúc bất động sản dưỡng lão, vốn được ví như "mỏ vàng" đang ngủ quên. Theo Savills Việt Nam, lĩnh vực này không chỉ dừng lại ở một vài dự án đơn lẻ mà đang đứng trước ngưỡng cửa của một giai đoạn tăng trưởng mang tính bước ngoặt.‏

‏Thực tế, khái niệm "kinh tế bạc" là không mới trên thế giới. Khái niệm này mô tả các hoạt động, sản phẩm và dịch vụ đáp ứng nhu cầu của người từ 60 tuổi trở lên. Năm 2020, thị trường toàn cầu cho phân khúc này ước tính đạt khoảng 15.000 tỷ USD.‏

‏Tại Trung Quốc, nền kinh tế bạc được dự báo sẽ tăng từ 7.000 tỷ NDT hiện tại lên khoảng 30.000 tỷ NDT (khoảng 4.200 tỷ USD) vào năm 2035, chiếm khoảng 10% GDP. Trên các nền tảng thương mại điện tử như Taobao và T-mall, hiện có khoảng 30 triệu người dùng trên 50 tuổi với mức chi tiêu hơn 5.000 NDT mỗi tháng.‏

‏Ông Feng WengMeng - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển thuộc Chính phủ Trung Quốc - cho biết: "Đây là chính sách phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ có liên quan tới nhóm dân số già. Người cao tuổi sẽ có quyền tiếp cận với các sản phẩm và dịch vụ quan trọng đối với cuộc sống của họ, qua đó cải thiện chất lượng cuộc sống của họ".‏

‏Tại Nhật Bản, nơi có 1/4 dân số từ 65 tuổi trở lên, thị trường dành cho người cao tuổi ước tính đạt hơn 650 tỷ USD trong năm nay. Ngành kinh doanh này không chỉ tập trung vào thuốc chữa bệnh mà còn khai thác nhu cầu tiêu dùng đa dạng. ‏

‏GS. Akira Shimizu (Đại học Keio) nhận định: “Ví dụ, trong thời trang, những người mà tôi gọi là “ông già sành điệu” hay “bà già dễ thương” có xu hướng muốn thử các sản phẩm cao cấp. Ngoài ra, không giống như trước đây, những người này thường có rất nhiều bạn khác giới, đây là một điểm quan trọng. Họ cảm thấy cần phải ăn mặc đẹp và trang điểm. Tôi nghĩ đây là một khía cạnh thú vị của thị trường".‏

‏Dư địa và những rào cản tại Việt Nam‏

‏Việt Nam hiện có 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên và dự báo sẽ đạt gần 18 triệu người sau 5 năm nữa. Đến năm 2038, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia có dân số già với tỷ lệ người trên 60 tuổi đạt 20%, theo Tổng cục Thống kê.‏

‏Quy mô thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam dự báo tăng trưởng từ 2,3 tỷ USD năm 2024 lên 3,6 tỷ USD vào năm 2032, tương ứng với mức tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 5,81%. ‏

‏Ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội, nhận định rằng dù thị trường chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn ở quy mô nhỏ nhưng đang mở rộng nhanh chóng và dự kiến sẽ tăng gấp đôi trong thập kỷ tới, khi hàng triệu người bước vào tuổi nghỉ hưu. ‏

‏Trong bối cảnh, bất động sản cho người cao tuổi được nhận định đã trở thành nền công nghiệp tỷ đô trên thế giới, trong khi Việt Nam hiện chỉ mới có một vài dự án thí điểm.‏

‏Bất chấp nhu cầu gia tăng nhanh, hệ thống cơ sở hạ tầng hiện tại chưa đáp ứng được thực tế. Theo dữ liệu từ UNFPA, tại Việt Nam, có 80% người cao tuổi có nhu cầu được chăm sóc tại nhà, nhưng chưa đến 30% xã, phường có câu lạc bộ hoặc nhóm hỗ trợ người cao tuổi. ‏

‏Hiện cả nước chỉ có dưới 100 trung tâm chăm sóc chuyên biệt. Các lựa chọn về nơi cư trú và dịch vụ cho người cao tuổi, bao gồm nhà ở, khu nghỉ dưỡng và cơ sở tích hợp chăm sóc sức khỏe vẫn còn hạn chế. Đây là điểm khác biệt rõ rệt so với các thị trường phát triển như Trung Quốc hay Nhật Bản kể trên.‏

‏Bên cạnh sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, vấn đề nhân lực cũng là một rào cản lớn. Phần lớn hoạt động chăm sóc hiện nay mang tính tự phát, thiếu nhân sự được đào tạo bài bản và rời rạc, trong khi khoảng trống về dịch vụ ngày càng lớn. Nghề chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn chưa được công nhận chính thức trong hệ thống nghề nghiệp.‏

‏Có thể thấy dù tiềm năng lớn, các chuyên gia lưu ý rằng thị trường này không đơn thuần là một "cỗ máy in tiền" dễ dàng. Bà Emily Fell, Giám đốc Cấp cao bộ phận Living Sectors khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Savills, cho rằng Việt Nam cần có chiến lược phát triển riêng, kết hợp cả mô hình “lifestyle” (như viện dưỡng lão công cộng, khu dân cư tích hợp của Australia) dành cho người cao tuổi tại các trung tâm đô thị và mô hình chăm sóc đặc biệt kiểu Nhật để đáp ứng nhu cầu gia tăng về chăm sóc hỗ trợ.‏

‏Một hướng đi khác được đề xuất là học hỏi mô hình “vertical village” của Singapore. Việc tích hợp nhà ở người cao tuổi vào các dự án phức hợp đa chức năng sẽ mang lại giải pháp hiệu quả, tối ưu đất đai và hướng tới cộng đồng, đặc biệt phù hợp với môi trường đô thị đông đúc.‏

‏Đối với các nhà đầu tư, vốn đầu tư nên được tập trung chủ yếu vào các tổ chức điều hành thay vì chỉ đầu tư vào các tòa nhà. Do đó, việc phát triển các tổ chức điều hành uy tín, chất lượng cao được xem là ưu tiên hàng đầu tại Việt Nam hiện nay.‏

‏Về mặt chính sách, Savills nhấn mạnh chính sách là yếu tố thúc đẩy then chốt cho ngành. Các viện dưỡng lão công cộng cần khung pháp lý rõ ràng về quy hoạch và bảo vệ người lớn tuổi. Trong khi đó, các mô hình chăm sóc đặc biệt cần cơ chế thanh toán bền vững bằng bảo hiểm công hoặc tư nhân, nhằm đảm bảo khả năng vận hành lâu dài. ‏

‏Kết luận, bà Olivia Wood, Giám đốc Lotus Advisory Group Vietnam, tin rằng: “Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho đầu tư vào lĩnh vực an cư - dưỡng lão nhờ vào các khoảng trống thị trường hiện tại, đồng thời cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp biết nắm bắt và vận hành bài bản.”‏

‏Bức tranh kinh tế bạc tại Việt Nam đang dần hoàn thiện, chuyển từ những dự án xã hội quy mô nhỏ sang những chiến lược đầu tư tỷ đô. Điều quan trọng, như các báo cáo phân tích đã chỉ ra, là doanh nghiệp không nên đợi đến khi xã hội đã thực sự “già hẳn rồi” mới bắt đầu nghĩ tới kinh tế người cao tuổi.‏