Các nhà sản xuất, các nhà giao dịch và nhà máy lọc dầu đang chuẩn bị cho khả năng xung đột tại Trung Đông sẽ kéo dài sang năm sau, khi ít kỳ vọng vào một giải pháp chính trị nhanh chóng và dự báo giá dầu sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài.

Thị trường dầu mỏ trên thực tế thậm chí còn khan hiếm hơn mức giá dầu Brent trên 100 USD/thùng phản ánh, do cước phí tàu chở dầu, chi phí bảo hiểm và phí chênh lệch cho các nguồn cung dầu thô thay thế đang tăng vọt.

Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu đang trở nên đặc biệt nghiêm trọng, khi các nhà máy lọc dầu dù đang hoạt động hết công suất vẫn không đủ để bù đắp nguồn cung từ Trung Đông và Nga bị mất.

Giá dầu Brent là giá hợp đồng tương lai, không phải giá giao ngay (giá thực tế). Ngay trong tuần này, Bloomberg đưa tin loại dầu ESPO của Nga đã tăng vọt, chênh lệch giá khoảng 20 USD/thùng so với dầu Brent.

Nguyên nhân là do các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc không còn các lựa chọn thay thế, trong khi lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ tại các cảng của Iran và việc cạnh tranh giành nguồn cung dầu Venezuela (Vê-nê-xu-ê-la) đã cắt đứt hai kênh cung ứng chính.

Các nhà giao dịch dường như đã bắt đầu chú trọng nhiều hơn đến giá giao ngay thay vì biểu đồ thị trường tương lai.

Đây là một tín hiệu tích cực, bởi việc quá tập trung vào giá tương lai đã khiến giới quan sát bỏ lỡ nhiều diễn biến thực tế trên thị trường giao ngay, nơi giá cả chủ yếu leo thang do chi phí bảo hiểm và cước vận chuyển tăng vọt.

Phí thuê tàu chở dầu trong tháng này đã chạm mức cao kỷ lục khi rủi ro leo thang đối với hoạt động vận tải ra vào Trung Đông buộc các nhà giao dịch và chủ tàu phải chọn những tuyến đường vòng kém hiệu quả và tốn kém hơn.

Những tuyến đường vòng dài hơn này khiến tàu chở dầu và siêu tàu chở dầu mất nhiều thời gian hơn trong quá trình vận chuyển, làm thắt chặt nguồn cung tàu sẵn có và đẩy cước phí lên mức cao chưa từng thấy.

Theo dữ liệu tổng hợp từ Bloomberg, mức cước phí tham chiếu hàng ngày cho một siêu tàu chở dầu thô vận chuyển dầu từ Trung Đông sang Trung Quốc đã đạt kỷ lục gần 800.000 USD.

Trong khi đó, cước phí vận chuyển bằng tàu chở dầu từ Vịnh Ba Tư đến Bắc Á đã tăng vọt lên 30 USD/thùng dầu thô, so với mức 6 USD/thùng trước khi xung đột nổ ra. Chi phí bảo hiểm cũng tăng mạnh, hiện ở mức 2,5 USD/thùng, tăng từ mức 0,05 USD/thùng.

Điều này đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất tại Vịnh Ba Tư buộc phải chiết khấu giá bán để tiêu thụ dầu, chưa kể đến rủi ro bị tấn công bằng tên lửa trong quá trình vận chuyển và chính các mức chiết khấu này đã trở thành tâm điểm chú ý mới của giới giao dịch.

Một vấn đề khác cũng thu hút sự quan tâm là mức chênh lệch giá của các loại dầu hỗn hợp được bán bên ngoài khu vực vùng Vịnh, điển hình là dầu ESPO của Nga.

Tình hình vốn đã khó khăn đối với dầu thô lại càng trở nên nan giải hơn nhiều đối với các loại nhiên liệu thành phẩm.

Theo nhận định của các lãnh đạo trong ngành tại Hội nghị Năng lượng châu Á-Thái Bình Dương đầu tuần này, một cuộc chiến kéo dài tại eo biển Hormuz sẽ khiến tình hình tồi tệ hơn nhiều.

Các nhà máy lọc dầu đang hoạt động với công suất cao hơn mức bình thường để bù đắp sản lượng bị thiếu hụt từ Trung Đông và Nga, nhưng nỗ lực này vẫn chưa đủ./.