Theo Báo chiến lược tháng 5/2026 của Chứng khoán Phú Hưng (PHS), thị trường chứng khoán toàn cầu trong tháng 4 ghi nhận diễn biến tích cực nhờ kỳ vọng căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran hạ nhiệt. Một số chỉ số lớn như S&P 500 và KOSPI đã vượt đỉnh lịch sử. Tuy nhiên, đà phục hồi vẫn diễn ra trong trạng thái phân hóa giữa các khu vực và nhóm ngành, trong đó các thị trường vốn hóa lớn tăng mạnh chủ yếu nhờ nhóm công nghệ dẫn dắt.

Tuy nhiên, thị trường có rủi ro liên quan đến giá năng lượng, sức mạnh đồng USD và mặt bằng chi phí vốn cao vẫn hiện hữu. Trong trường hợp tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran không đạt kết quả như kỳ vọng, thị trường toàn cầu có thể đối mặt với một cú sốc biến động lớn.

Thị trường mang tính phân hóa cao

Thanh khoản bình quân trên 3 sàn hạ nhiệt trong tháng 4 khi dòng tiền có xu hướng thận trọng hơn. Dù mùa công bố kết quả kinh doanh ghi nhận nhiều tín hiệu tăng trưởng tích cực, phản ứng của thị trường tương đối hạn chế do phần lớn kỳ vọng đã được phản ánh từ trước. Ngoài ra, các yếu tố bất định liên quan đến địa chính trị, áp lực lạm phát và chi phí vốn neo cao tiếp tục ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư. Hoạt động giao dịch cũng chịu tác động từ kỳ nghỉ lễ 30/4 kéo dài.

Thanh khoản trên thị trường chứng quyền giảm nhẹ 1%, trong khi giao dịch phái sinh suy giảm mạnh hơn với mức giảm trên 16%. Theo PHS, VN-Index trong tháng 4/2026 đã phục hồi mạnh và tiến sát vùng đỉnh cũ, song mặt bằng định giá P/E vẫn duy trì dưới mức trung bình lịch sử. Điều này cho thấy đà tăng của thị trường chủ yếu được dẫn dắt bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi phần đông cổ phiếu chưa tăng tương xứng, tạo nên trạng thái “lệch pha” giữa điểm số và định giá chung.

Nhóm Vingroup là động lực chính cho thị trường đi lên. Phần lớn các nhóm ngành ghi nhận hiệu suất kém trong tháng, đặc biệt là nhóm bảo hiểm và dầu khí. Trong khi đó, bất động sản là nhóm hiếm hoi vượt hiệu suất VN-Index (tăng 10.7%) nhờ sự dẫn dắt của các cổ phiếu họ Vingroup như VIC và VHM. Ngược lại, áp lực chốt lời tiếp tục chi phối các nhóm dầu khí, điện và hạ tầng tiện ích.

PHS cũng đề cập đến diễn biến giảm sâu của PC1 như một minh chứng cho tâm lý nhạy cảm của thị trường. Theo đó, cổ phiếu này chịu tác động từ các tin đồn liên quan đến hoạt động doanh nghiệp, cùng thông tin về việc sử dụng vốn trái phiếu chưa đúng mục đích và công bố thông tin chưa đầy đủ. Áp lực bán ròng mạnh từ khối ngoại càng khiến cổ phiếu rơi vào trạng thái bán tháo, kéo theo sự suy yếu lan rộng sang nhóm điện và xây lắp hạ tầng điện.

Về giao dịch các nhóm đầu tư, khối tự doanh mua, bán cân bằng trong tháng, với giá trị dương nhẹ 9 tỷ đồng. Khối tổ chức trong nước vẫn giữ đà mua ròng nhưng đã hạ nhiệt so với tháng trước. Đáng chú ý, NĐT cá nhân trong nước trở lại vai trò mua ròng chính trên thị trường với giá trị hơn 9.100 tỷ đồng, tập trung nhiều ở VHM (hơn 1.900 tỷ đồng), HCM (hơn 1.700 tỷ đồng), FPT (hơn 1.300 tỷ đồng) và SHB (hơn 1.200 tỷ đồng).

Số lượng tài khoản mở mới của nhà đầu tư cá nhân trong nước hạ nhiệt sau giai đoạn tăng mạnh trong tháng 3, duy trì ở mức cao với hơn 244.000 tài khoản. Lũy kế đến nay, tổng số tài khoản nhà đầu tư cá nhân trong nước đạt gần 12,84 triệu tài khoản, phản ánh mức độ tham gia lớn của dòng tiền nội bất chấp biến động ngắn hạn.

Ở góc độ cơ bản, kết quả kinh doanh quý I/2026 của doanh nghiệp niêm yết tiếp tục duy trì tích cực khi lợi nhuận toàn thị trường tăng khoảng 35,9%, trong khi doanh thu tăng 21% so với cùng kỳ. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các nhóm ngành hưởng lợi từ diễn biến giá hàng hóa như dầu khí, hóa chất, tài nguyên cơ bản, bán lẻ và thực phẩm – đồ uống. Ngược lại, nhóm ngân hàng và chứng khoán ghi nhận tốc độ tăng trưởng chậm hơn.

Theo PHS, thị trường hiện vẫn đang chiết khấu khá mạnh đối với các rủi ro bên ngoài, khiến kết quả kinh doanh tích cực chưa được phản ánh đầy đủ vào diễn biến giá cổ phiếu cũng như thanh khoản. Công ty chứng khoán này cho rằng nếu các yếu tố bất định như địa chính trị, giá năng lượng và chi phí vốn dần hạ nhiệt, thị trường sẽ có thêm dư địa cho một nhịp tái định giá mới.

Về dòng tiền, quy mô dư nợ ký quỹ trên thị trường đã tăng lên hơn 400.000 tỷ đồng vào cuối quý I/2026, song mức tăng chỉ khoảng 1% so với quý trước. Đồng thời, tỷ lệ dư nợ margin trên vốn chủ sở hữu tiếp tục giảm xuống dưới ngưỡng 100% trong bối cảnh nhiều công ty chứng khoán hoàn tất kế hoạch tăng vốn, qua đó góp phần giảm áp lực rủi ro hệ thống.

Tuy nhiên, PHS lưu ý dư nợ margin vẫn ở mức cao trong khi thanh khoản giao dịch chưa tăng tương ứng, cho thấy một phần đòn bẩy đang nằm ở các khoản cho vay theo deal hoặc vị thế nắm giữ trung dài hạn thay vì phục vụ giao dịch ngắn hạn. Điều này đồng nghĩa thanh khoản hiện tại chưa phản ánh đầy đủ mức độ sử dụng đòn bẩy trên thị trường, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ rủi ro có thể bộc lộ mạnh hơn nếu xuất hiện các cú sốc khiến dòng margin bị kích hoạt.

Ở chiều tích cực, tiền gửi của nhà đầu tư tại các công ty chứng khoán đã phục hồi trở lại trong quý đầu năm 2026 sau giai đoạn sụt giảm mạnh vào quý IV/2025. Diễn biến này phản ánh niềm tin của nhà đầu tư đang dần được củng cố, đồng thời cho thấy dư địa giải ngân vẫn còn khá lớn trong thời gian tới. Dù vậy, công ty chứng khoán này cũng khuyến nghị nhà đầu tư cần thận trọng với áp lực bán ròng kéo dài từ khối ngoại.

Trong tháng 4, giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài đã giảm so với trước nhưng vẫn duy trì ở mức cao, trên 13.000 tỷ đồng. Trong bối cảnh thị trường phân hóa, việc khối ngoại tiếp tục bán ròng, đặc biệt tại nhóm cổ phiếu bluechip, có thể tạo thêm áp lực lên diễn biến chỉ số và làm suy yếu lực đỡ từ dòng tiền nội.

Trên sàn HoSE, khối ngoại tiếp tục duy trì trạng thái bán ròng mạnh, trong khi trên HNX ghi nhận mua ròng gần 294 tỷ đồng, tập trung chủ yếu ở các mã SHS, IDC và PVS.

Đối với dòng vốn ETF, Việt Nam tiếp tục ghi nhận trạng thái rút ròng trong tháng 4, dù quy mô đã giảm đáng kể so với tháng trước. Trong khu vực Đông Nam Á, dòng vốn có sự phân hóa, trong khi các thị trường châu Á phát triển như Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn là điểm đến được ưu tiên của dòng tiền quốc tế.

3 kịch bản cho thị trường chứng khoán tháng 5

Theo phân tích kỹ thuật của PHS, VN-Index hiện vẫn duy trì vận động trên các đường trung bình động MA10, MA20 và MA50 ngày, cho thấy xu hướng tăng ngắn hạn chưa bị phá vỡ. Tuy nhiên, tỷ lệ cổ phiếu giao dịch trên MA20 và MA50 đều dưới ngưỡng 40%, phản ánh đà tăng thiếu tính lan tỏa và chủ yếu tập trung ở nhóm vốn hóa lớn.

Các chỉ báo kỹ thuật cũng phát đi tín hiệu thận trọng khi MACD đang thu hẹp độ dốc, trong khi RSI tiến vào vùng quá mua, hàm ý động lượng tăng có dấu hiệu chững lại. Theo PHS, VN-Index vẫn có thể tiếp tục đi lên nhờ lực kéo từ nhóm cổ phiếu trụ, song độ bền của xu hướng chưa thực sự cao khi dòng tiền chưa lan tỏa đồng đều trên toàn thị trường.

PHS đánh giá VN-Index đang tiến sát vùng đỉnh lịch sử nhưng xung lực ngắn hạn đã bắt đầu suy yếu. Trong bối cảnh thị trường phân hóa mạnh, chỉ số có thể duy trì đà tăng nhờ sự nâng đỡ của nhóm vốn hóa lớn, tuy nhiên rủi ro điều chỉnh sẽ gia tăng nếu nhóm cổ phiếu dẫn dắt suy yếu.

Trong báo cáo chiến lược, Chứng khoán PHS đưa ra ba kịch bản cho thị trường. Ở kịch bản tích cực với xác suất khoảng 30%, VN-Index có thể hướng đến vùng 1.950 – 2.050 điểm. Kịch bản cơ sở, được đánh giá có khả năng xảy ra cao nhất với xác suất 45%, là chỉ số dao động trong vùng 1.820 – 1.920 điểm. Trong khi đó, ở kịch bản tiêu cực với xác suất khoảng 25%, VN-Index có thể lùi về vùng 1.700 – 1.800 điểm nếu áp lực điều chỉnh gia tăng.

Về chiến lược đầu tư, các nhóm ngành được ưu tiên gồm ngân hàng, tiêu dùng, cao su, thép và bất động sản. Một số cổ phiếu đáng chú ý được các công ty chứng khoán khuyến nghị gồm HPG với khuyến nghị nắm giữ, giá mục tiêu 30.200 đồng/cổ phiếu; BVB được khuyến nghị mua với giá mục tiêu 15.400 đồng/cổ phiếu; và ACB được khuyến nghị mua với giá mục tiêu 31.200 đồng/cổ phiếu.

Bên cạnh đó, SSI được khuyến nghị mua với giá mục tiêu 39.200 đồng/cổ phiếu; HCM được khuyến nghị tăng tỷ trọng với giá mục tiêu 28.500 đồng/cổ phiếu; SIP được khuyến nghị tăng tỷ trọng với giá mục tiêu 70.000 đồng/cổ phiếu; GMD được khuyến nghị tăng tỷ trọng với giá mục tiêu 90.000 đồng/cổ phiếu; trong khi MSN được khuyến nghị tăng tỷ trọng với giá mục tiêu 90.000 đồng/cổ phiếu.