Cơ cấu sở hữu cô đặc

Đến nay, tất cả các ngân hàng niêm yết đã công bố báo cáo quản trị 6 tháng năm 2026.

Báo cáo quản trị tuy không tiết lộ đầy đủ dữ liệu để xác định tỷ lệ sở hữu thực sự của các ông chủ phía sau mỗi nhà băng, nhưng giúp thống kê định kỳ về tỷ lệ sở hữu của ban lãnh đạo và cổ đông liên quan; cũng như tỷ lệ sở hữu của một số cổ đông lớn - thường là các cổ đông tổ chức. Kết hợp với cập nhật của ngân hàng về thông tin cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ trở lên hay kết quả phát hành cổ phiếu riêng lẻ..., bức tranh cơ cấu cổ đông tại các nhà băng sẽ hiện ra rõ nét hơn. 

Đến hết quý II/2026, thống kê của PV cho thấy 5 ngân hàng có cá nhân lãnh đạo và cổ đông liên quan nắm trên 15% cổ phần.

Chẳng hạn, tại VPBank, ban lãnh đạo và cổ đông liên quan nắm trên 35% cổ phần. Trong đó, Chủ tịch Ngô Chí Dũng và nhóm cổ đông liên quan nắm 19,67% vốn. 

Tại Bac A Bank, ban lãnh đạo và người liên quan cũng sở hữu trên 29% cổ phần ngân hàng. Trong đó, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Thái Hương và người liên quan nắm hơn 20% cổ phần.

Tại Techcombank, Chủ tịch Hồ Hùng Anh và 4 người liên quan nắm khoảng 19,7% vốn. Phó Chủ tịch thứ nhất Nguyễn Đăng Quang và CTCP Tập đoàn Masan nắm 15,06% vốn (trong đó tỷ lệ sở hữu của Masan tại Techcombank là 14,8%).

Tại SHB, Chủ tịch Đỗ Quang Hiển và cổ đông liên quan nắm khoảng 17% vốn điều lệ ngân hàng. Tại ABBANK, Chủ tịch Vũ Văn Tiền và nhóm cổ đông liên quan nắm 15,2% vốn. 

Trong khi đó, nhiều ngân hàng khác trong hệ thống ghi nhận tỷ lệ sở hữu của ban lãnh đạo và cổ đông liên quan ở mức thấp, đáp ứng quy định tại Luật các TCTD 2024 về tỷ lệ sở hữu cổ phần của của TCTD; tuy nhiên cơ cấu sở hữu vẫn rất cô đặc. 

Điển hình là PGBank. Tại thời điểm 30/6/2026, ban lãnh đạo PGBank chỉ có 1 thành viên HĐQT là ông Đinh Thành Nghiệp nắm cổ phần PGB với tỷ lệ sở hữu (tính cả người liên quan) là 0,86%. Các thành viên còn lại gần như không nắm cổ phần nào.

Dù vậy, cơ cấu sở hữu vẫn thể hiện mức độ tập trung cao, với 19 cổ đông cá nhân và pháp nhân nắm 96,65% cổ phần ngân hàng tính đến tháng 3/2026. Trong đó, 3 cổ đông pháp nhân liên quan đến nhóm Thành Công (TC Group)  gồm CTCP Quốc tế Cường Phát, Công ty TNHH XNK & Phát triển Thương mại Gia Linh, CTCP Thương mại Vũ Anh Đức đang nắm 27,12% cổ phần. 16 cổ đông cá nhân còn lại nắm 69,53% cổ phần; nhiều cá nhân trong đó trùng tên với lãnh đạo các công ty trong hệ sinh thái TC Group. 

Tại MSB, ngoài Chủ tịch Trần Anh Tuấn nắm 0,84%, hầu hết các thành viên khác trong HĐQT, ban kiểm soát và ban điều hành chỉ nắm khoảng 0,01-0,02% cổ phần. Tuy nhiên, theo danh sách cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ cập nhật đến tháng 7/2026, có 8 cổ đông liên quan đến hệ sinh thái ROX Group do bà Nguyễn Thị Nguyệ Hường (vợ ông Tuấn) sáng lập đang sở hữu tổng cộng hơn 30% cổ phần ngân hàng.

Còn tại KienlongBank, thành viên HĐQT độc lập Nguyễn Thủy Nguyên nắm 0,51%, các thành viên còn lại trong ban lãnh đạo không nắm hoặc chỉ nắm lượng rất ít cổ phần... Cơ cấu cổ đông của KienlongBank chủ yếu tập trung vào hai nhóm, bao gồm nhóm cổ đông tổ chức và cá nhân có liên hệ với Đồng Tâm Group của 'bầu' Thắng (hiện nắm khoảng trên 30% cổ phần ngân hàng theo cập nhật gần đây) và nhóm cổ đông liên quan đến Sunshine Group.  

Một số ngân hàng như OCB, VIB, TPBank, Vietbank, NCB... cũng có cơ cấu sở hữu mang tính cô đặc cao.

Trái lại, tại một số nhà băng như LPBank, Eximbank.., lượng cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ không nhiều. Đại đa số vốn cổ phần được nắm giữ bởi các cổ đông sở hữu dưới 1% vốn. 

Cập nhật của LPBank đến cuối tháng 7/2026 cho biết ngân hàng hiện chỉ có 3 cổ đông sở hữu từ 1% vốn điều lệ, gồm Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (VNPost) với tỷ lệ sở hữu 6,537% vốn, tỷ phú Vingroup Phạm Nhật Vượng với tỷ lệ sở hữu 4,894% và bà Phạm Thu Hương (vợ ông Phạm Nhật Vượng) với tỷ lệ sở hữu 4,965%.  Khoảng 83,6% cổ phần còn lại được nắm giữ bởi các cổ đông sở hữu dưới 1% vốn.  

Hay tại Eximbank, cập nhật đến tháng 4/2026, ngân hàng hiện có 6 cổ đông nắm từ 1% vốn điều lệ. Trong đó, 3 cổ đông tổ chức là Tập đoàn GELEX nắm 10%; Chứng khoán VIX nắm 4,83%; Vietcombank nắm 4,51%. 3 cổ đông cá nhân là bà Lương Thị Cẩm Tú nắm 1,12%; bà Lê Thị Mai Loan 1,03% và bà Nguyễn Bích Huyền nắm 2,99%. Khoảng 75,5% cổ phần còn lại của Eximbank hiện được nắm giữ bởi các cổ đông sở hữu dưới 1% vốn. 

Tiến tới cơ cấu sở hữu đa dạng hơn

Điều 63 Luật Các TCTD 2024 quy định một cổ đông là cá nhân không được sở hữu cổ phần vượt quá 5% vốn điều lệ của một tổ chức tín dụng; một cổ đông là tổ chức không được sở hữu cổ phần vượt quá 10% vốn. Cổ đông và người có liên quan của cổ đông đó không được sở hữu cổ phần vượt quá 15% vốn.

Trường hợp cổ đông, cổ đông và người có liên quan sở hữu cổ phần vượt tỷ lệ sở hữu cổ phần quy định tại Điều 63 thì được tiếp tục duy trì cổ phần nhưng không được tăng thêm cổ phần cho đến khi tuân thủ tỷ lệ sở hữu cổ phần theo quy định của Luật này, trừ trường hợp nhận cổ tức bằng cổ phiếu.

Quy định này một mặt kiểm soát các cổ đông đang có tỷ lệ sở hữu cổ phần vượt trội không gia tăng thêm sở hữu để duy trì quyền thao túng, nhưng mặt khác cũng tránh gây áp lực giảm sở hữu ngay lập tức về mức quy định để hạn chế rủi ro nảy sinh bất ổn và thoái vốn chưa chắc thành công.

Thực tế, sau khi Luật các TCTD 2024 có hiệu lực, một số cổ đông, nhóm cổ đông ngân hàng đã dần điều chỉnh tỷ lệ sở hữu để đáp ứng quy định của nhà điều hành.

Chẳng hạn, tại OCB, tỷ lệ sở hữu của nhóm cổ đông liên quan đến Chủ tịch Trịnh Văn Tuấn tại cuối quý II/2026 đã giảm về 14,8% cổ phần từ mức 19,9% tại cuối năm 2024. Tại SHB, tỷ lệ sở hữu của nhóm cổ đông liên quan đến Chủ tịch Đỗ Quang Hiển cũng giảm về khoảng 17% tại kỳ báo cáo quản trị mới nhất so với mức 19,76% tại cuối năm 2025 sau đợt phát hành riêng lẻ tăng vốn hồi đầu năm...

Mặc dù không phải tất cả các ngân hàng đều đã điều chỉnh tỷ lệ sở hữu của cổ đông và nhóm cổ đông về mức đáp ứng trần quy định do các thách thức từ thị trường và khả năng tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược...; trong dài hạn, việc tiến tới một cơ cấu cổ đông đa dạng là điều cần thiết để giảm rủi ro chi phối cũng như nâng cao chất lượng quản trị.

Gần đây, một số ngân hàng như SHB, MB, Techcombank... đang lên kế hoạch tìm kiếm cổ đông chiến lược nước ngoài như một nỗ lực tiến tới một cơ cấu sở hữu phù hợp hơn trong giai đoạn phát triển mới, song song đáp ứng nhu cầu tăng vốn và nâng cao chất lượng quản trị.

Mới đây nhất, ngày 26/8, Reuters đưa tin hai ngân hàng nước ngoài là BNP Paribas (Pháp) và KB Kookmin Bank (Hàn Quốc) đang tiến hành các cuộc đàm phán riêng rẽ để mua ít nhất 15% cổ phần và trở thành nhà đầu tư chiến lược của Techcombank. Giá trị thương vụ có thể lên tới 2 tỷ USD.