Một tòa án liên bang Mỹ vừa phán quyết mức thuế quan toàn cầu 10% của Tổng thống Donald Trump là bất hợp pháp.

Cụ thể, vào ngày 7/5, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) tại Manhattan đã chấp thuận yêu cầu của một nhóm doanh nghiệp nhỏ và khoảng 20 tiểu bang là vô hiệu hóa thuế quan toàn cầu 10% do ông Trump ban hành hồi tháng 2.

Khi đánh thuế, ông Trump viện dẫn Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, vốn cho phép tổng thống Mỹ áp thuế quan trong vòng 150 ngày nếu quốc gia đối mặt với vấn đề nghiêm trọng về cán cân thanh toán quốc tế.

Tuy nhiên, tạm thời tòa án chỉ lập tức ngăn chặn chính quyền ông Trump thực thi sắc lệnh thuế quan đối với hai công ty khởi kiện và bang Washington. Tòa án nói rõ rằng đây không phải lệnh cấm toàn diện.

Các thẩm phán nhận định các bang khác thiếu lý do chính đáng vì họ không phải nhà nhập khẩu trực tiếp, mà chỉ chịu thiệt hại gián tiếp khi doanh nghiệp chuyển chi phí thuế quan sang người tiêu dùng thông qua giá bán cao hơn.

Hiện vẫn chưa rõ phán quyết của USITC sẽ ảnh hưởng thế nào đến những nhà nhập khẩu khác trên toàn nước Mỹ.

Ông Jeffrey Schwab, cố vấn cấp cao của Trung tâm Tư pháp Liberty, bên đại diện cho các doanh nghiệp nhỏ đã đệ đơn kiện lên USITC, cho biết các bước tiếp theo sẽ phụ thuộc vào phản hồi của chính quyền ông Trump và liệu Bộ Tư pháp Mỹ có kháng cáo hay không.

Người phát ngôn Bộ Tư pháp Mỹ chưa trả lời yêu cầu bình luận của Bloomberg.

Ông Jay Foreman, CEO Basic Fun, một trong những công ty khởi kiện, đã hoan nghênh phán quyết của tòa án. Vị doanh nhân cho biết công ty ông phải trả mức thuế quan 10% gần như mỗi ngày và đến nay đã tốn kém khoảng 100.000 USD.

Tính riêng trong tháng 3, Hải quan Mỹ đã thu khoảng 8 tỷ USD tiền thuế theo Mục 122, theo phân tích dữ liệu chính phủ của We Pay the Tariffs, một liên minh các doanh nghiệp nhỏ.

Khi được yêu cầu bình luận về phán quyết của USITC, ông Trump đáp: “Tôi chẳng có gì ngạc nhiên với tòa án này. Không gì làm tôi ngạc nhiên. Chúng tôi sẽ áp thuế theo cách khác”.

Chính quyền ông Trump đang chuẩn bị kế hoạch cho các vòng áp thuế tiếp theo, nhưng phải mất ít nhất vài tháng nữa chúng mới được ban hành. Mỹ đang điều tra hàng chục nền kinh tế với nghi ngờ sử dụng lao động cưỡng bức và dư thừa năng lực sản xuất, dựa trên Mục 301 của Đạo luật Thương mại.

Trong khi đó, Nhà Trắng vẫn trông cậy vào thuế quan theo Mục 122 để lấp khoảng trống chính sách cho tới tháng 7, thời điểm một số cuộc điều tra thương mại kết thúc.

Phán quyết của USITC có thể đặt ông Trump vào tình thế bất lợi trong cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tuần tới.