Theo Cổng TTĐT HĐND TP HCM, tại cuộc họp ngày 1/8 giữa Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP HCM (MAUR), Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng, Viện Nghiên cứu phát triển TP HCM cùng các đơn vị liên quan để thảo luận về quy hoạch tổng thể lĩnh vực đường sắt đô thị. Các đơn vị thống nhất định hướng phát triển TP HCM theo mô hình đô thị đa trung tâm, lấy mạng lưới đường sắt đô thị làm trục định hướng không gian phát triển.

Theo đó, các tuyến metro sẽ được quy hoạch gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), tập trung dân cư, việc làm và các hoạt động kinh tế dọc các hành lang giao thông công cộng, góp phần hạn chế tình trạng đô thị phát triển dàn trải.

Bên cạnh đó, các nhà ga, đặc biệt là các ga trung chuyển tại khu vực cửa ngõ và vùng ven, sẽ được nghiên cứu phát triển thành những trung tâm dịch vụ, thương mại, giáo dục và giải trí. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ hình thành các cực tăng trưởng mới, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho nhiều khu vực ngoài trung tâm thành phố.

Một trong những nội dung đáng chú ý là TP HCM sẽ tiếp tục nghiên cứu mở rộng tổng chiều dài mạng lưới đường sắt đô thị từ khoảng 1.024 km lên khoảng 1.540 km. Việc mở rộng được thực hiện trên cơ sở rà soát, tích hợp quy hoạch với các địa phương trong vùng nhằm hình thành mạng lưới kết nối xuyên suốt vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, qua đó giảm áp lực giao thông cho khu vực trung tâm.

Song song với việc mở rộng mạng lưới, thành phố cũng nghiên cứu xây dựng các trung tâm điều hành vận tải (OCC), hệ thống depot dùng chung để tối ưu chi phí đầu tư, đồng bộ công nghệ và nâng cao hiệu quả vận hành. Đồng thời, các phương án kết nối “dặm cuối” bằng xe buýt và các phương tiện giao thông khác cũng sẽ được tính toán nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận hệ thống metro.

Trước đó, theo quy hoạch sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP HCM có mạng lưới gồm 28 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 1.024 km. Trong đó, khu vực TP HCM trước sáp nhập có 12 tuyến dài 582 km, Bình Dương có 12 tuyến dài khoảng 305 km và Bà Rịa - Vũng Tàu có 3 tuyến với tổng chiều dài khoảng 125 km. Nhiều dự án được đặt mục tiêu khởi công ngay từ cuối năm 2026.

Tại cuộc họp của Ban Chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt trên địa bàn TP HCM ngày 30/7, TP xác định, giai đoạn 2026-2030, thành phố xác định ưu tiên đầu tư 8 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 255 km và phấn đấu hoàn thành vào năm 2030.

Trong số này có các tuyến trọng điểm như Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên đã đi vào vận hành, Metro số 2 Bến Thành - Tham Lương, tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm, Thủ Thiêm - Long Thành, tuyến Bình Dương TP mới - Suối Tiên, giai đoạn 1 Metro số 6 và tuyến Bến Thành - Cần Giờ.

Ngoài các tuyến đã có trong quy hoạch, TP HCM còn đề xuất bổ sung thêm hai tuyến mới. Tuyến Metro số 2 Thủ Dầu Một – TP HCM kết hợp một phần tuyến số 3 có chiều dài khoảng 35 km, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 113.000 tỷ đồng. Tuyến Metro số 2 đoạn Tham Lương - An Hạ - Khu đô thị Tây Bắc dài khoảng 30 km, dự kiến đi trên cao toàn tuyến với tổng mức đầu tư khoảng 85.000 tỷ đồng.

Theo kế hoạch, đến năm 2035, thành phố sẽ tiếp tục hoàn thành thêm 7 tuyến đường sắt đô thị, mở rộng mạng lưới kết nối đến nhiều khu vực phát triển mới như Hiệp Phước, Long Trường, Vành đai trong, tuyến Vũng Tàu - Bà Rịa - Phú Mỹ...

Kết quả nghiên cứu quy hoạch sẽ tiếp tục được các đơn vị hoàn thiện trước khi trình UBND TP HCM xem xét, làm cơ sở triển khai chiến lược phát triển hệ thống đường sắt đô thị trong giai đoạn tới.