Những tuần giao dịch gần đây, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận sự sôi động rõ rệt hơn so với giai đoạn cuối năm trước. Thanh khoản cải thiện, nhiều nhóm cổ phiếu liên tục xuất hiện các nhịp tăng mạnh trong thời gian ngắn, giúp chỉ số duy trì được nhịp đi lên. Tuy nhiên, trái ngược với diễn biến điểm số, không ít nhà đầu tư lại có chung cảm giác chưa đồng pha với thị trường, dù bề ngoài chỉ số đang tích cực hơn.

Thực tế này không phải là nghịch lý mới, nhưng trở nên rõ nét hơn trong bối cảnh hiện tại, khi thị trường tăng trở lại nhưng không tạo được sự lan tỏa đồng đều. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường đang vận động trong một trạng thái khác so với các chu kỳ trước.

Tại hội thảo “Vững bước vượt sóng – Nâng tầm vị thế 2026” do Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) tổ chức, các chuyên gia cho rằng việc thị trường sôi động trở lại không đồng nghĩa với việc cơ hội đầu tư trở nên dễ dàng hơn. Ngược lại, chính sự sôi động theo từng điểm nóng lại là yếu tố khiến nhiều nhà đầu tư khó nắm bắt nhịp đi của thị trường.

Chỉ số tăng, nhưng trải nghiệm đầu tư không tương xứng

Theo ông Nguyễn Xuân Bình, Giám đốc Khối Phân tích Chứng khoán KB Việt Nam, thị trường thời gian qua không tăng nhờ toàn bộ cổ phiếu cùng đi lên, mà chịu tác động rất lớn từ một số nhóm và một số cổ phiếu có tỷ trọng lớn trong chỉ số. Điều này khiến VN-Index có thể duy trì xu hướng tăng, nhưng không phản ánh đầy đủ trải nghiệm của phần lớn nhà đầu tư trên thị trường.

Trong năm 2025, chỉ số P/E của thị trường có thời điểm dao động quanh vùng cao so với lịch sử nếu tính đầy đủ toàn bộ cấu phần VN-Index. Tuy nhiên, khi loại trừ tác động của nhóm cổ phiếu “họ Vingroup”, mặt bằng định giá chung của thị trường lại thấp hơn đáng kể. Theo ông Bình, điều này cho thấy chỉ số đã bị “kéo” bởi một số cổ phiếu trụ, trong khi phần lớn cổ phiếu còn lại không tăng tương xứng.

Thực tế này lý giải vì sao nhiều nhà đầu tư cá nhân, thậm chí cả các quỹ đầu tư, gặp khó trong việc đạt hiệu suất vượt VN-Index. Khi mức tăng của chỉ số tập trung vào một số cổ phiếu có ảnh hưởng lớn, cơ hội đầu tư thực tế lại nằm ở một phạm vi hẹp hơn rất nhiều so với cảm giác mà diễn biến điểm số mang lại.

Trạng thái này khiến thị trường dù nhìn bề ngoài tích cực, nhưng lại tạo cảm giác “khó” cho nhà đầu tư, đặc biệt là những người không nắm giữ các cổ phiếu dẫn dắt hoặc không theo kịp nhịp luân chuyển nhanh của dòng tiền.

Dòng tiền nội dẫn dắt, khối ngoại vẫn thận trọng

Ở góc độ dòng vốn, ông Trần Đức Anh, Giám đốc Kinh tế vĩ mô và Chiến lược thị trường Chứng khoán KB Việt Nam, cho rằng trạng thái bán ròng lớn của khối ngoại trong năm 2025 và sự thận trọng kéo dài sang đầu năm 2026 không phản ánh đánh giá tiêu cực về nội tại thị trường Việt Nam.

Theo ông Đức Anh, quyết định của nhà đầu tư nước ngoài chịu tác động lớn từ bối cảnh tái phân bổ vốn toàn cầu, áp lực tỷ giá và môi trường lãi suất quốc tế, hơn là các yếu tố riêng của thị trường trong nước. Trong bối cảnh đó, dòng tiền ngoại có xu hướng quan sát và lựa chọn cơ hội một cách chọn lọc, thay vì quay lại mua ròng trên diện rộng.

Ở chiều ngược lại, dòng tiền trong nước tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt thị trường. Tuy nhiên, khác với các giai đoạn trước, dòng tiền nội hiện nay mang tính ngắn hạn và luân chuyển nhanh hơn, tập trung vào từng câu chuyện cụ thể rồi rút ra khi kỳ vọng đạt được. Điều này khiến thị trường dễ xuất hiện các nhịp tăng nóng trong thời gian ngắn, nhưng cũng nhanh chóng phân hóa trở lại.

Theo ông Đức Anh, đây là đặc điểm thường thấy của giai đoạn thị trường chuyển tiếp, khi các điều kiện nền tảng như lãi suất và dòng tiền rẻ không còn đóng vai trò hỗ trợ mạnh như trước. Trong trạng thái này, chỉ số vẫn có thể tăng, nhưng cơ hội đầu tư không lan tỏa rộng.

Cơ hội vẫn hiện hữu, nhưng không dành cho tất cả

Từ góc nhìn chiến lược, ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng Giám đốc AFA Capital, Giám đốc điều hành Cộng đồng Cố vấn Tài chính Việt Nam, cho rằng năm 2026 vẫn mở ra cơ hội cho thị trường chứng khoán, nhưng cách tiếp cận cần khác so với các chu kỳ trước.

Theo ông Tuấn, động lực tăng trưởng của thị trường không còn đến từ mặt bằng lãi suất thấp, mà dịch chuyển sang các câu chuyện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế như đầu tư công, cải cách thể chế và sự hình thành các thị trường mới. Trong bối cảnh đó, việc kỳ vọng vào một con sóng tăng lan tỏa toàn thị trường sẽ khó phù hợp, thay vào đó là những cơ hội mang tính chọn lọc cao hơn.

Ông Tuấn cho rằng khi thị trường vận động trong trạng thái phân hóa, việc chỉ nhìn vào diễn biến chỉ số để ra quyết định đầu tư sẽ ngày càng kém hiệu quả. Thay vào đó, nhà đầu tư cần tập trung nhiều hơn vào nền tảng doanh nghiệp, khả năng tạo lợi nhuận thực và dòng tiền bền vững, thay vì chạy theo các nhịp tăng ngắn hạn.

Theo các chuyên gia tại hội thảo, bức tranh năm 2026 vì vậy nhiều khả năng vẫn là một thị trường sôi động, nhưng không dễ đầu tư. Cơ hội vẫn hiện hữu, song không còn trải đều và đòi hỏi sự chọn lọc cao hơn, trong bối cảnh thị trường đang bước sang một trạng thái vận động mới so với những chu kỳ trước.