Với Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2 năm 2026, những vướng mắc trong cơ chế điều hành và nhập khẩu xăng dầu đã được tháo gỡ kịp thời, tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu mối chủ động hơn trong đảm bảo nguồn cung cho thị trường.

Song song với đó, các doanh nghiệp cũng đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường nhập khẩu, chủ động chuẩn bị nguồn dầu thô và xăng dầu dự phòng nhằm ứng phó với rủi ro gián đoạn nguồn cung trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông diễn biến phức tạp.

Nút thắt đã dần được tháo gỡ

Theo đại diện Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL)-đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ đã kịp thời giúp thương nhân đầu mối như PVOIL chủ động, linh hoạt hơn trong nhập khẩu xăng dầu để đảm bảo nguồn cung cho thị trường.

Cụ thể, chính sách điều hành giá xăng dầu linh hoạt (được phép điều chỉnh sau khi giá xăng dầu thị trường tăng từ 7% so với giá cơ sở xăng dầu công bố kỳ điều hành trước liền kề) so với điều chỉnh hàng tuần cố định trước đây chính là cơ chế điều hành tiến bộ giúp thương nhân đầu mối có đủ nguồn lực tài chính hơn trong thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ cũng giúp doanh nghiệp xăng dầu có thể mạnh dạn hơn trong việc tiếp cận các thị trường mới trước đây không dám nhập khẩu vì không có ưu đãi thuế.

Đại diện PVOIL cũng cho biết, việc đảm bảo nguồn cung xăng dầu hiện nay của đơn vị đã đủ cho tháng Ba này.

Hiện PVOIL đang tập trung đàm phán với các nhà cung cấp xăng dầu thế giới (trader) để mua hàng chuẩn bị cho các tháng tiếp theo.

Tuy nhiên, “đến thời điểm sáng 8/3 này, trong số 10 đơn phát hành chào mua xăng dầu của PVOIL, mới có 2 đơn được chốt, còn lại tiếp tục phải chờ đến thời hạn hết chào thầu là tuần tới mới có thể biết chính xác được. Đây là thực tế khác hẳn so với trước đây khi phát hành đơn chào mua của PVOIL thì các đơn chào sẽ được chốt đủ, nhanh chóng”, đại diện PVOIL chia sẻ.

Một thương nhân đầu mối giấu tên khác cho biết, trong điều kiện bình thường trước khi xung đột Trung Đông xảy ra, doanh nghiệp thường nhập khẩu xăng dầu từ Singapore và Hàn Quốc để tận dụng ưu đãi thuế nhập khẩu.

Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu tại Singapore hay Hàn Quốc cũng phụ thuộc khá nhiều vào nguồn dầu thô đầu vào từ Trung Đông nên chắc chắn nguồn cung từ các nước này trong thời gian tới cũng sẽ không tránh khỏi khó khăn.

Vì vậy, doanh nghiệp sẽ tìm cách mở rộng việc nhập khẩu xăng dầu thành phẩm từ Australia hoặc Trung Quốc- các thị trường trước đây không có thuế ưu đãi nhập khẩu.

Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ đã tạo thuận lợi tốt cho doanh nghiệp mở rộng thị trường nhập khẩu xăng dầu do giá xăng dầu trong nước đã dần tiệm cận giá thị trường nên việc đảm bảo nguồn cung trong nước trong các tháng tiếp theo sẽ bớt khó khăn.

Về phía nguồn cung xăng dầu trong nước, đại diện Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) - đơn vị thành viên của Petrovietnam cho biết, đến thời điểm này, nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí miền Trung đã sẵn sàng sản xuất khoảng 60 nghìn tấn Ethanol nguyên liệu phục vụ pha chế xăng sinh học E10.

Dự kiến cuối tháng 3 này, nhà máy lọc dầu Dung Quất do BSR quản lý vận hành sẽ tiếp nhận Ethanol nhiên liệu từ nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung (BSR – BF) để pha chế xăng E10, góp phần gia tăng sản lượng xăng dầu trong nước trong bối cảnh các kênh nhập khẩu bị hạn chế do xung đột tại Trung Đông hiện nay.

Sẵn sàng bổ sung nguồn dầu thô dự phòng

Trước những biến động của thị trường năng lượng quốc tế, Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã yêu cầu các đơn vị thành viên tăng cường nguồn dầu dự phòng, duy trì công suất vận hành các nhà máy và xây dựng các kịch bản nhập khẩu bổ sung theo từng tình huống.

Đại diện Petrovietnam khẳng định nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được bảo đảm cho vài tháng tới. Petrovietnam đã chỉ đạo người đại diện tại Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) làm việc với các đối tác để sẵn sàng bổ sung nguồn dầu thô dự phòng trong trường hợp cần thiết.

Tập đoàn cũng làm việc với các nhà thầu dầu khí để tối đa hóa lượng dầu khai thác trong nước cung cấp cho các nhà máy lọc dầu nội địa khi có tình huống khẩn cấp.

Về phía nhà máy lọc dầu Dung Quất, đại diện BSR cho biết, trong giai đoạn tháng 3 đến tháng 5, doanh nghiệp đã ký hợp đồng mua khoảng 3 triệu thùng dầu thô và dự kiến tiếp tục mua bổ sung trong tháng 5-6 tới đây nhằm duy trì nhà máy hoạt động ở mức 118-120% công suất thiết kế.

Tương tự như vậy, ông Kazutaka Yamato - Tổng Giám đốc NSRP-đơn vị đang quản lý, vận hành nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (Thanh Hoá) cho biết vẫn duy trì chiến lược đa dạng hóa nguồn cung dầu thô và đã bảo đảm đủ sản lượng nhập khẩu cần thiết để duy trì vận hành liên tục.

Bên cạnh đó, công ty đã xây dựng các phương án dự phòng và phối hợp chặt chẽ với nhà cung cấp, cơ quan quản lý và các bên liên quan nhằm chủ động quản trị mọi rủi ro có thể phát sinh.

Để phòng rủi ro căng thẳng kéo dài, NSRP sẽ đẩy nhanh công tác đa dạng hóa nguồn dầu thô. Đồng thời, NSRP sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và các nhà đầu tư để bảo đảm an ninh nguồn cung và duy trì vận hành ổn định của nhà máy, góp phần đáp ứng nhu cầu năng lượng của Việt Nam.

Giải pháp đảm bảo nguồn cung lâu dài

Theo Tiến sỹ Nguyễn Hồng Minh, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dầu khí Việt Nam, đơn vị thành viên của Petrovietnam, về dài hạn Việt Nam có thể từng bước nâng cao mức độ chủ động thông qua một số định hướng chiến lược.

Trước hết, Chính phủ cần tiếp tục đầu tư cho thăm dò - khai thác nhằm gia tăng trữ lượng và duy trì sản lượng dầu khí trong nước. Đây vẫn là nền tảng quan trọng để cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy lọc dầu.

Bên cạnh đó, các nhà máy lọc dầu cần tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm pha trộn và xử lý nhiều loại dầu thô khác nhau nhằm đa dạng hóa nguồn nguyên liệu đầu vào, từ đó nâng cao tính linh hoạt của công nghệ chế biến, giúp hệ thống lọc - hóa dầu thích ứng tốt hơn với biến động của thị trường năng lượng.

Cùng đó, Việt Nam cũng có thể thúc đẩy mạnh hơn việc sử dụng nhiên liệu sinh học như xăng E10, E15 để không chỉ góp phần giảm áp lực với nguồn xăng dầu hóa thạch mà còn phù hợp với xu hướng chuyển dịch năng lượng và mục tiêu giảm phát thải.

Ngoài ra, việc tiếp tục hoàn thiện quy hoạch phát triển ngành lọc hóa dầu gắn với chiến lược an ninh năng lượng quốc gia, trong đó chú trọng nâng cao năng lực chế biến trong nước, đa dạng hóa nguồn cung dầu thô và tăng cường dự trữ xăng dầu chiến lược.

Đây là những yếu tố quan trọng để bảo đảm nguồn cung ổn định cho nền kinh tế trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới ngày càng biến động, Tiến sỹ Nguyễn Hồng Minh nhấn mạnh.

Trong khi đó, ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho rằng, việc đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng E10 có ý nghĩa lớn trong việc đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu, giảm áp lực nhập khẩu và tăng khả năng chủ động của thị trường xăng dầu trong nước.

Theo quy định hiện hành của Bộ Công Thương, từ ngày 1/6/2026, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam phải phân phối xăng E10 RON95 hoặc xăng E5 RON92 trên thị trường.

Tuy nhiên, thông tư liên quan đã có hiệu lực từ đầu năm 2026, vì vậy về nguyên tắc, các doanh nghiệp nếu có đủ điều kiện hoàn toàn có thể triển khai sớm hơn mà không cần chờ đến mốc thời gian này.

“Trong bối cảnh thị trường dầu mỏ thế giới có nhiều biến động, nếu chương trình E10 được triển khai sớm thì sẽ góp phần giảm áp lực nhập khẩu xăng khoáng. Về lý thuyết, nếu chúng ta bảo đảm được nguồn cung ethanol, thì có thể thay thế một phần lượng xăng dầu nhập khẩu từ bên ngoài”, ông Tuấn nhận định.

Theo thông tin mới nhất, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương phối hợp cùng tỉnh Quảng Ngãi và Petrovietnam hoàn thiện Đề án thành lập Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.

Trong đó, Chính phủ giao các cơ quan, đơn vị liên quan cần sớm hoàn thiện đề án với các cơ chế, chính sách đặc thù. Thời gian để báo cáo Chính phủ xem xét, phê duyệt đề án trong tháng 3.

Dự kiến, Dự án Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất có tổng mức đầu tư 16,1-20,5 tỷ USD, ước tính triển khai trong 2 giai đoạn 2025-2030 và 2030-2045.

Ở giai đoạn đầu, dự án sẽ được đầu tư xây dựng với kinh phí khoảng 14-17,5 tỷ USD. Giai đoạn 2 tiếp tục đầu tư, mở rộng dự án với nguồn kinh phí bổ sung khoảng 2-3 tỷ USD đến năm 2045. Dự án được nghiên cứu thực hiện nhằm đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu của cả nước.

Đặc biệt, Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia này sẽ bảo đảm dự trữ tương đương 30 ngày cung ứng cho thị trường./.