Giảm 80% lượng nhập khẩu, Trung Quốc gia tăng quyền lực định giá  

Các nhà nhập khẩu Trung Quốc đang lấy lại vị thế trong việc đàm phán giá quặng sắt với nhà cung cấp đến từ Australia (Tập đoàn BHP). Động thái diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tại Trung Quốc suy yếu và xu hướng tập trung hóa hoạt động thu mua.

Theo đó,đơn vị thu mua thuộc sở hữu nhà nước của Trung Quốc -China Mineral Resources Group (CMRG) đã cắt giảm mạnh lượng mua từ Tập đoàn BHP. Truyền thông Australia đưa tin vào tháng 1 rằng xuất khẩu các dòng sản phẩm quặng sắt chủ lực của BHP đã giảm tới 80% so với cùng kỳ năm trước.

Còn theo các nguồn tin từ truyền thông Trung Quốc, BHP và CMRG đã tiến hành đàm phán giá cho nguồn cung quặng sắt giai đoạn từ tháng 6/2025 - năm 2026. Tuy nhiên, tiến trình này rơi vào bế tắc. Đến tháng 9/2025, CMRG đã hạn chế mua một số chủng loại sản phẩm của BHP.

“Các cuộc đàm phán với China Mineral Resources Group (CMRG) vẫn đang diễn ra, vì vậy tôi sẽ không đi sâu vào chi tiết,” ông Brandon Craig, CEO sắp nhậm chức của BHP hạn chế chia sẻ về vấn đề này tại một cuộc họp báo.

Trung Quốc phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Australia. Nguồn cung quặng sắt được kiểm soát bởi một số tập đoàn lớn, bao gồm BHP, Rio Tinto và Vale. Nhưng về phía cầu, các nhà sản xuất thép tự mua sản phẩm này, tạo lợi thế cho người bán trong các cuộc đàm phán giá cả.

Dù Trung Quốc chiếm khoảng 70% tổng nhu cầu vận chuyển quặng sắt bằng đường biển, giá quặng sắt vẫn được hình thành dựa trên các chuẩn mực quốc tế, chưa phản ánh đầy đủ yếu tố chiết khấu theo quy mô.

Ngay cả khi nền kinh tế Trung Quốc giảm tốc, giá quặng sắt vẫn duy trì quanh ngưỡng 100 USD/tấn, củng cố quan điểm rằng mức giá chưa phản ánh đúng nhu cầu thực tế.

Nhằm thay đổi cục diện này, Trung Quốc đã thành lập CMRG vào năm 2022. Việc tập trung hóa hoạt động nhập khẩu giúp Bắc Kinh gia tăng sức mạnh thương lượng với các nhà cung cấp toàn cầu.

Đáng chú ý, năm 2025, dự án mỏ Simandou tại Guinea (Tây Phi) bắt đầu đi vào sản xuất, với sự tham gia của China Baowu Steel Group, nhà sản xuất thép lớn nhất Trung Quốc.

Đồng thời, thị trường bất động sản nội địa Trung Quốc tiếp tục suy yếu. Sản lượng thép thô đạt đỉnh khoảng 1,065 tỷ tấn vào năm 2020 và đã giảm liên tục, xuống mức thấp nhất trong 7 năm vào năm 2025.

Áp lực thu mua giảm khiến thị trường chuyển dịch từ người bán sang người mua. Các nhà đàm phán Trung Quốc hiện được cho là đang yêu cầu mở rộng thanh toán bằng nhân dân tệ, điều chỉnh chuẩn giá và áp dụng chiết khấu theo khối lượng.

Nhiều nhà cung cấp thoả hiệp, BHP vẫn kiên định

Các doanh nghiệp khai khoáng Australia phản ứng theo nhiều hướng khác nhau. Theo truyền thông Australia, các đối thủ của BHP như Rio Tinto và Fortescue Metals Group đã đạt được thỏa thuận với CMRG về việc điều chỉnh các chuẩn giá tham chiếu.

Rio Tinto đã tham gia phát triển mỏ Simandou cùng Baowu. Năm 2025, Tập đoàn này cũng đưa vào vận hành một mỏ mới tại Tây Australia, liên doanh với Baowu, với cam kết tiêu thụ lên tới 126,5 triệu tấn quặng trong vòng 13 năm. Đồng thời, tỷ trọng giao dịch bằng nhân dân tệ cũng tăng lên kể từ năm 2019.

Trong khi đó, Fortescue đẩy mạnh sử dụng thiết bị sản xuất từ Trung Quốc, bao gồm xe tải khai thác cỡ lớn, tấm pin mặt trời và tua-bin gió phục vụ chiến lược khử carbon. Tháng 8/2025, doanh nghiệp này nhận được khoảng 2 tỷ USD tài trợ từ các ngân hàng Trung Quốc cho các dự án giảm phát thải.

Cả hai công ty đều tăng cường hợp tác với các nhà sản xuất thép Trung Quốc trong phát triển thép xanh, tập trung vào quặng sắt chất lượng cao phục vụ công nghệ luyện thép bằng hydro và các giải pháp phát thải thấp.

Ngược lại, BHP vẫn tiếp tục đàm phán giá cả với Trung Quốc.

BHP cũng là doanh nghiệp duy nhất trong nhóm vẫn duy trì sản xuất than luyện kim cho lò cao, đồng thời chưa đẩy mạnh chuyển dịch sang nguyên liệu cho thép xanh, một lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư lớn.

Song song, tập đoàn này tích cực cắt giảm nhân sự và tăng cường tự động hóa, đưa chi phí sản xuất quặng sắt xuống còn 18,56 USD/tấn. Với mức chi phí này, BHP vẫn có thể đạt điểm hòa vốn ngay cả khi giá bán giảm xuống chỉ còn khoảng 20% so với mức thị trường hiện tại.

Lợi nhuận từ mảng quặng sắt đang được tái đầu tư vào các lĩnh vực tăng trưởng, đặc biệt là đồng. Trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 12/2025, doanh thu từ đồng lần đầu tiên chiếm hơn một nửa tổng lợi nhuận của tập đoàn.

Trong bối cảnh dân số Trung Quốc bắt đầu suy giảm và tăng trưởng kinh tế chậm lại, nhiều chuyên gia nhận định nhu cầu quặng sắt khó có thể tăng mạnh trong dài hạn. Do đó, việc duy trì mặt bằng giá trở thành ưu tiên chiến lược đối với các tập đoàn khai khoáng.

Trong thời gian tới, BHP và các tập đoàn khai khoáng lớn của Australia được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực gia tăng đối với quặng sắt, mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế nước này.