Mercedes dừng đầu tư và tính đóng cửa nhà máy ở Đức, số phận cơ sở tại Việt Nam thế nào?
Ngày 14/11, nhà sản xuất ô tô Mercedes-Benz thông báo ngừng các khoản đầu tư mới vào cơ sở sản xuất tại Đức và xem xét đóng cửa một số nhà máy trong bối cảnh biên lợi nhuận cốt lõi mảng ô tô giảm xuống mức 2 - 3%.
Tại Việt Nam, chi nhánh sản xuất là Công ty TNHH Mercedes-Benz Việt Nam hiện vẫn duy trì hoạt động trên khu đất được gia hạn thuê đến tháng 4/2030 và có động thái cập nhật đăng ký kinh doanh mới nhất vào tháng 4/2026.
Mẫu GLC 300 4Matic lắp ráp trong nước tại khuôn viên nhà máy Mercedes Việt Nam ở quận Gò Vấp, TP HCM, tháng 5/2023. Ảnh: Phạm Trung/VnExpress.
Thắt chặt chi phí tại công ty mẹ ở Đức
Theo bản ghi nhớ gửi công nhân và thông tin từ Reuters công bố ngày 14/11, ban lãnh đạo Mercedes-Benz quyết định tạm dừng mọi khoản đầu tư tiếp theo vào các cơ sở sản xuất tại Đức do không đạt được thỏa thuận cắt giảm chi phí lao động với các bên liên quan.
Giám đốc sản xuất Michael Schiebe cho biết công ty đang yêu cầu nhân sự tìm phương án tiết kiệm chi phí, tiếp nối cảnh báo đưa ra từ tháng 9/2026 về khả năng phải đóng cửa 2 nhà máy tại Đức nếu vấn đề chi phí sản xuất không có tiến triển.
Số liệu tổng hợp về biên lợi nhuận cốt lõi mảng ô tô của Mercedes-Benz cho thấy xu hướng đi xuống qua các năm, từ mức 13% (năm 2021) và 15% (năm 2022), chỉ số này về lại 13% (năm 2023), giảm xuống 8% (năm 2024), 5% (năm 2025) và đạt 2 - 3% trong năm 2026.
Theo ghi nhận, các hãng xe Đức chịu tác động từ chi phí sản xuất tăng, nhu cầu thị trường suy giảm và sự cạnh tranh tại Trung Quốc khiến thị trường này không còn đóng vai trò động lực lợi nhuận chính.
Diễn biến này diễn ra đồng thời với quá trình tái cơ cấu tại nhiều doanh nghiệp cùng ngành tại Đức.
Chẳng hạn, trong giai đoạn 2023 - 2026, biên lợi nhuận cốt lõi mảng ô tô của BMW giảm từ 10% xuống mức từ -0,5% đến +0,5%; của Porsche giảm từ 18% xuống 1% (năm 2025) và 5,5 - 7,5% (năm 2026).
Hãng Volkswagen đang triển khai kế hoạch cắt giảm khoảng 100.000 việc làm và dự kiến đóng cửa 4 nhà máy sau thỏa thuận với công đoàn hồi tháng 9/2026.
Trước thời điểm thông báo của Mercedes-Benz một tuần, nhà cung ứng phụ tùng Schaeffler công bố cắt giảm 3.460 việc làm và đóng cửa 5 nhà máy ở châu Âu (trong đó có 4 nhà máy tại Đức) do nhu cầu xe động cơ đốt trong giảm.
Công ty tư vấn Roland Berger dự báo ít nhất 200.000 việc làm ngành ô tô tại Đức có thể mất đi vào năm 2030.
Nhà máy tại Việt Nam thì sao?
Giữa bối cảnh công ty mẹ dừng đầu tư mới tại Đức, nhà máy lắp ráp của Mercedes-Benz tại Việt Nam vẫn đang trong trạng thái hoạt động.
Chi nhánh sản xuất là Công ty TNHH Mercedes-Benz Việt Nam được thành lập ngày 17/12/2007, là liên doanh giữa Tổng công ty Cơ khí Giao thông vận tải Sài Gòn - TNHH MTV (SAMCO) và Mercedes-Benz Group AG (Đức).
Trước đó, dự án này được cấp phép đầu tư và thuê khu đất 10,5 ha tại số 693 đường Quang Trung, quận Gò Vấp cũ, TP HCM trong thời hạn 30 năm, từ tháng 4/1995 đến tháng 4/2025.
Năm 2021, doanh nghiệp đề xuất gia hạn thêm 5 năm và dự kiến di dời sang địa điểm mới vào năm 2030. Do khu đất thuộc diện thu hồi và đấu giá sau khi kết thúc liên doanh theo quy định quản lý tài sản công, hồ sơ được trình lên Chính phủ xem xét và được chấp thuận gia hạn thêm 5 năm vào tháng 10/2024.
Đến ngày 27/6/2025, UBND TP HCM ban hành quyết định cho phép Mercedes-Benz Việt Nam tiếp tục thuê khu đất nêu trên để vận hành nhà máy lắp ráp, sản xuất ô tô đến ngày 13/4/2030, với nghĩa vụ nộp tiền thuê đất tính từ ngày 14/4/2025.
Đại diện pháp luật của Mercedes-Benz Việt Nam là Tổng Giám đốc người Đức, ông René Bernd Neumann. Tính đến hiện tại, theo công bố, cơ cấu vốn góp của hai thành viên không thay đổi. Trong đó SAMCO góp hơn 120 tỷ đồng (30%) và Mercedes-Benz Group AG góp hơn 281 tỷ đồng (hơn 70%).
Theo nội dung đăng ký thay đổi cuối tháng 4/2026, Mercedes-Benz Việt Nam mở rộng danh mục ngành nghề kinh doanh từ 12 lên 27. Bên cạnh hoạt động lắp ráp, sản xuất xe du lịch, xe khách, xe tải... doanh nghiệp bổ sung thêm hoạt động "gia công lắp ráp".
Ngành nghề kinh doanh chính là bán buôn ô tô và xe có động cơ khác. Doanh nghiệp cũng bổ sung hoạt động bán lẻ phụ tùng ô tô, bán lẻ ô tô, sửa chữa và bảo dưỡng ô tô,...
Áp lực tiêu thụ tại thị trường trong nước
Báo cáo tài chính quý III của hai doanh nghiệp lớn phân phối xe Mercedes-Benz tại Việt Nam cho thấy tình hình doanh số thương hiệu này không được tốt.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất và bản giải trình 9 tháng đầu năm 2026 của Haxaco (mã: HAX), doanh thu tại công ty mẹ - đơn vị trực tiếp quản lý hệ thống phân phối xe Mercedes-Benz, đạt 1.524 tỷ đồng, giảm 2% so với cùng kỳ năm trước.
Tính chung toàn tập đoàn Haxaco, mảng bán xe mang về 3.612 tỷ đồng (chiếm 89% tổng doanh thu thuần, tăng 32% so với cùng kỳ) với giá vốn xấp xỉ 3.390 tỷ đồng, đưa biên lợi nhuận gộp mảng này đạt 6,16%.
Tuy nhiên, lợi nhuận gộp từ bán hàng và cung cấp dịch vụ 290 tỷ đồng không đủ bù đắp chi phí bán hàng là 202 tỷ đồng, chi phí quản lý 129 tỷ đồng và chi phí tài chính 62 tỷ đồng, dẫn đến lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh âm gần 102 tỷ đồng.
Đến ngày 30/9/2026, khoản phải thu về chiết khấu và hỗ trợ đạt chỉ tiêu kinh doanh xe từ Mercedes-Benz Việt Nam là 89 tỷ đồng, chiếm 80% tổng các khoản chiết khấu xe chưa thu tiền của doanh nghiệp này.
Một đơn vị phân phối Mercedes-Benz khác là CTCP G-Automobile (mã: GMA). Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III ghi nhận doanh thu thuần đạt 836 tỷ đồng, giảm 24% so với cùng kỳ năm 2025.
Kết quả kinh doanh đảo chiều từ mức lãi 4 tỷ đồng (quý III/2025) sang lỗ 35 tỷ đồng trong quý III/2026, nâng mức lỗ lũy kế 9 tháng lên 47 tỷ đồng; biên lợi nhuận gộp thu hẹp từ 7% xuống 6%.
Trong văn bản giải trình gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, ban lãnh đạo GMA xác định nguyên nhân sụt giảm doanh thu và lợi nhuận đến từ sự cạnh tranh của các dòng xe điện, xe Trung Quốc có lợi thế về giá và sự suy giảm chung của thị trường xe chạy động cơ đốt trong.
Trong cơ cấu hệ thống của GMA, đại lý phân phối xe Mercedes-Benz là CTCP Truyền thông và Dữ liệu Thanh toán An Du (GMA sở hữu 55%) đang nắm giữ dư nợ vay 717 tỷ đồng tính đến ngày 30/9/2026 (gồm 602 tỷ đồng ngắn hạn và 114 tỷ đồng dài hạn), chiếm 66% tổng dư nợ vay toàn tập đoàn và tăng thêm 39 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm 2026.
Báo cáo của GMA cho biết sức tiêu thụ dòng xe sang đi xuống cùng nguồn thu thanh lý xe cũ và xe demo giảm đã làm thu hẹp dòng tiền của đại lý này.
Đến cuối quý III/2026, lượng tiền và tương đương tiền hợp nhất của toàn GMA ở mức 79 tỷ đồng (tương đương khoảng 13% dư nợ vay ngắn hạn của riêng An Du), trong khi doanh nghiệp còn khoản phải trả ngắn hạn 47 tỷ đồng đối với Mercedes-Benz Việt Nam.