Theo Nikkei Asia, ngành khai khoáng Australia đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt. Trong khi đồng tiếp tục thu hút đầu tư nhờ triển vọng nhu cầu từ xe điện và trung tâm dữ liệu, các doanh nghiệp khai thác than phải thích ứng với những quy định phát thải ngày càng chặt chẽ, dù nhiên liệu này gần đây được quan tâm trở lại.

Tại bang New South Wales, mỏ đồng CSA thuộc sở hữu của tập đoàn Harmony Gold Mining (Nam Phi) nằm ở thị trấn Cobar, có độ sâu khoảng 2 km dưới lòng đất, thuộc nhóm mỏ đồng sâu nhất Australia. Mỏ hiện sản xuất khoảng 30.000 tấn đồng mỗi năm và dự kiến nâng lên khoảng 40.000 tấn trong vòng 3 - 4 năm tới.

Đồng được sử dụng trong dây dẫn điện và thiết bị bán dẫn, trong khi nhu cầu từ xe điện và trung tâm dữ liệu được dự báo tiếp tục tăng. Giá đồng quốc tế cũng đã lập kỷ lục trong tháng 9. Tuy nhiên, ngành khai thác đồng vẫn đối mặt với tình trạng thiếu lao động và điều kiện làm việc khắc nghiệt.

Tại CSA, công nhân làm việc dưới lòng đất 12 giờ mỗi ca, theo lịch 7 ngày làm việc và 7 ngày nghỉ. Việc tuyển dụng lao động có kỹ năng vận hành máy móc hạng nặng gặp khó khăn do vị trí mỏ xa xôi và điều kiện làm việc sâu dưới lòng đất.

Trong chuyến thăm mỏ gần đây, phóng viên Nikkei Asia ghi nhận một số công nhân điều khiển máy móc dưới lòng đất từ xa, theo thời gian thực, ngay trên mặt đất. Việc mở rộng ứng dụng công nghệ này có thể giúp các mỏ tuyển dụng nhân sự cho những vị trí có điều kiện làm việc thuận lợi hơn.

CSA cũng đang lên kế hoạch mở rộng khai thác các thân quặng sâu hơn, với mục tiêu kéo dài thời gian hoạt động thêm 12 năm so với thời hạn khai thác dự kiến còn khoảng 12 năm hiện nay. Doanh nghiệp dự kiến đầu tư thêm hệ thống thông gió và hoạt động thăm dò.

Ngành than chịu sức ép từ quy định phát thải

Trái với triển vọng đầu tư vào đồng, ngành khai thác than Australia đang chịu nhiều sức ép từ các chính sách giảm phát thải và xu hướng chuyển dịch sang năng lượng tái tạo.

Tại Mudgee, cách Cobar khoảng 400 km về phía đông nam, mỏ Moolarben do Yancoal Australia vận hành được Nikkei Asia giới thiệu là mỏ than lớn thứ hai Australia, chuyên sản xuất than nhiệt phục vụ phát điện.

Mỏ bắt đầu hoạt động từ năm 2010, với sản lượng hơn 20 triệu tấn mỗi năm. Tổng sản lượng than của Yancoal tại Australia đạt khoảng 70 triệu tấn/năm.

Năm 2025, Trung Quốc chiếm 31% lượng than xuất khẩu của Yancoal, tiếp theo là Nhật Bản với 27% và Đài Loan với 12%.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp khai thác than đang phải đáp ứng yêu cầu giảm phát thải ngày càng nghiêm ngặt. Từ năm 2023, Chính phủ Australia yêu cầu các cơ sở phát thải lớn giảm mức trần phát thải 4,9% mỗi năm. Doanh nghiệp vượt giới hạn phải mua tín chỉ carbon để bù đắp lượng phát thải vượt mức.

Tại Moolarben, Yancoal đã sử dụng các xe tải tiết kiệm nhiên liệu hơn và triển khai nhiều biện pháp giảm phát thải. Một xe tải vận chuyển cỡ lớn có thể tiêu thụ khoảng 5.000 lít dầu diesel mỗi ngày, nên ngay cả cải thiện nhỏ về hiệu suất nhiên liệu cũng có thể tạo ra tác động đáng kể.

Trong năm tài chính 2024 - 2025, lượng phát thải khí nhà kính của Yancoal giảm 1,3% so với năm trước, xuống khoảng 346.000 tấn CO₂ tương đương. Tính trên toàn bang New South Wales, lượng phát thải ròng của ngành than đã giảm 35% so với mức năm 2005.

Việc xin cấp phép khai thác cũng trở nên khó khăn hơn. Giấy phép hiện tại của Moolarben sẽ hết hạn vào năm 2038. Doanh nghiệp đã nộp hồ sơ mở rộng khu vực khai thác từ ba năm trước nhưng đến nay vẫn chưa có quyết định.

Nhu cầu than toàn cầu vẫn có thể lập kỷ lục

Dù chịu sức ép từ xu hướng chuyển dịch năng lượng, than tiếp tục thu hút sự quan tâm khi các cuộc khủng hoảng năng lượng đẩy giá dầu khí tăng cao.

Theo Nikkei Asia, sau xung đột Nga - Ukraine năm 2022 và cuộc khủng hoảng Trung Đông năm nay, than được chú ý trở lại như một nguồn năng lượng thay thế. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu than toàn cầu năm 2026 tăng 1,2% so với năm trước, lên mức kỷ lục 8,94 tỷ tấn.

Australia hiện áp dụng các quy định môi trường nghiêm ngặt đối với doanh nghiệp khai khoáng, bao gồm yêu cầu phục hồi đất sau khi kết thúc hoạt động khai thác.

Đại diện Yancoal cho rằng ngay cả khi ngành than toàn cầu thu hẹp trong tương lai, Australia vẫn có thể là một trong những quốc gia cuối cùng duy trì hoạt động sản xuất than nhờ các quy định môi trường nghiêm ngặt.