Tăng trưởng tiền gửi quý II gần bắt kịp tăng trưởng huy động

Tính đến cuối quý II/2026, tăng trưởng tín dụng tại 27 ngân hàng niêm yết đạt khoảng 9%, cao hơn mức tăng của huy động tiền gửi là khoảng 5,5% so với đầu năm. Tuy vậy, đà tăng tiền gửi khách hàng đã có sự cải thiện trong quý II (+4,8% so với quý I, gần bắt kịp tốc độ tăng tín dụng) trong bối cảnh lãi suất tiền gửi tiết kiệm đã tăng thêm 0,5% - 1,5% kể từ đầu năm.

Quy mô phát hành giấy tờ có giá cũng tăng 16,7%, góp phần cải thiện nguồn vốn phục vụ hoạt động cấp tín dụng. Nếu tính cả kênh này, tổng nguồn huy động tăng 6,8% so với đầu năm.

Đáng chú ý, S&I Ratings chỉ ra rằng hoạt động phát hành giấy tờ có giá có xu hướng dịch chuyển sang kênh chứng chỉ tiền gửi, trong khi quy mô phát hành trái phiếu toàn ngành giảm mạnh 38,6% so với cùng kỳ khi thanh khoản hệ thống thắt chặt, đồng thời các ngân hàng thận trọng trong việc vay nguồn vốn dài hạn với lãi suất cao.

Mặt bằng lãi suất chứng chỉ tiền gửi ở mức hấp dẫn hơn, cao hơn 2-3% so với tiền gửi tiết kiệm cùng kỳ hạn, đã giúp chứng chỉ tiền gửi trở thành điểm sáng trong huy động vốn tại nhiều ngân hàng nửa đầu năm nay.

Mặt khác, một số ngân hàng cũng chủ động tiếp cận vốn quốc tế để nhằm dạng hóa nguồn vốn trung và dài hạn, nổi bật bao gồm VPBank (1,44 tỷ USD), HDBank (721 triệu USD)...

Tuy vậy nhìn chung, nhóm phân tích đánh giá thanh khoản hệ thống vẫn chịu sức ép trong nửa đầu năm, thể hiện qua việc lãi suất liên ngân hàng có nhiều thời điểm biến động mạnh và tăng đột biến, trong khi lãi suất tiền gửi duy trì xu hướng tăng kể từ quý III/2025.

Nhu cầu tín dụng của nền kinh tế tăng nhanh đã đẩy mạnh nhu cầu vốn của các ngân hàng, với tỷ lệ LDR điều chỉnh tiếp tục tăng lên 101,2% tại cuối quý II/2026 từ mức 100,7% của quý I và 99,1% của cuối năm 2025.

Chi phí vốn tăng mạnh

Trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn tiếp tục ở mức cao, theo thống kê của PV, chi phí vốn (COF-ttm) bình quân 27 ngân hàng niêm yết tại cuối quý II đã tăng lên 4,88%, tức tăng 0,24 điểm % so với quý I và tăng 0,53 điểm % so với đầu năm lên mức cao nhất trong 8 quý trở lại đây.

S&I Ratings cũng chỉ ra rằng trong bối cảnh chi phí vốn tăng, NIM ttm của 27 ngân hàng niêm yết tiếp tục giảm nhẹ 0,05 điểm % so với cuối năm 2025 và giảm 0,02 điểm % so với quý trước, xuống 3,02% tại cuối quý II.

Điểm sáng là tốc độ thu hẹp NIM đã chậm lại trong hai quý gần đây (so với mức giảm bình quân khoảng 0,09 điểm % mỗi quý trong năm 2025), phản ánh khả năng NIM đang tiến gần vùng đáy.

Tuy vậy, diễn biến NIM có sự phân hóa, với nhóm quốc doanh ghi nhận NIM bình quân cải thiện 0,08 điểm % so với quý I trong khi các nhóm nhà băng còn lại vẫn ghi nhận NIM giảm. Trong đó, nhóm NHTMCP quy mô lớn ghi nhận NIM giảm 0,18 điểm %, NHTMCP quy mô vừa giảm 0,15 điểm % và NHTMCP quy mô nhỏ giảm 0,09 điểm % so với cuối năm trước.

Sự cải thiện chênh lệch lợi suất cho vay – chi phí huy động và lợi thế CASA tại nhóm NHTM quốc doanh là yếu tố chính giúp NIM nhóm này đảo chiều phục hồi trong nửa đầu năm 2026.

Ngược lại, mặc dù các ngân hàng còn lại cũng ghi nhận lợi suất cho vay cải thiện, nhưng chi phí huy động tăng cao hơn là nguyên nhân khiến NIM tại nhóm này tiếp tục giảm. Điều này hàm ý hầu hết các ngân hàng đã phải tăng cường huy động với chi phí cao hơn để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng.

Dự báo NIM dao động quanh vùng 3% vào cuối năm

Nhìn chung, đánh giá về triển vọng cho nửa sau năm 2026, S&I Ratings cho rằng tăng trưởng huy động sẽ tiếp tục được cải thiện khi mặt bằng lãi suất đã tăng cao, và dòng tiền có thể quay trở lại hệ thống khi giải ngân đầu tư công tăng tốc vào cuối năm.

Các thay đổi chính sách được ban hành gần đây, bao gồm Thông tư 25 (nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn lên 40% từ mức 30%) và Quyết định 1743 (nâng tỷ lệ tiền gửi KBNN được tính vào LDR lên 50% từ mức 20%) cũng giúp giảm áp lực đáp ứng yêu cầu về thanh khoản.

Mặc dù vậy, áp lực về nhu cầu vốn dài hạn vẫn tiếp diễn trong bối cảnh các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia bước vào giai đoạn đầu tư tiếp theo. Mặt bằng lãi suất huy động có thể tiếp tục neo cao, qua đó hỗ trợ tăng trưởng tiền gửi nhưng đồng thời hạn chế dư địa giảm chi phí vốn của các ngân hàng.

Trong bối cảnh đó, triển vọng cải thiện NIM trong các quý tới được nhận định vẫn phụ thuộc vào các biến số như chi phí vốn, sự cạnh tranh giữa các ngân hàng và mức độ giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế.

"Trong bối cảnh các yếu tố này chưa khởi sắc rõ nét trở lại, theo quan điểm của chúng tôi, NIM nhiều khả năng vẫn chịu sức ép và tiếp tục dao động về vùng quanh 3,0% vào cuối năm nay", S&I Ratings nhận định.