Phim AI tràn lan, người xem không thể rời mắt

Cơ quan quản lý phát thanh, truyền hình Trung Quốc gần đây liên tục kêu gọi tăng cường sản xuất phim do người thật đóng, trong bối cảnh phim ngắn từ AI lan tràn với tốc độ chóng mặt, theo South China Morning Post.

Theo ông Wang Xiaoliang thuộc Cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc, trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo ra những thay đổi đáng kể cho dòng phim ngắn, nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức về chất lượng nội dung và bảo vệ quyền sở hữu.

“Đối mặt với thách thức mới này... quan điểm của chúng tôi rất rõ ràng. Phim người đóng là nền tảng của hoạt động sản xuất chất lượng cao và cần được hỗ trợ mạnh mẽ”, ông Wang, người phụ trách bộ phận quản lý nội dung nghe nhìn trực tuyến, nói.

Theo ông Wang, khoảng 430.000 phim ngắn đã được phát hành tại Trung Quốc trong 8 tháng đầu năm 2026, cao gấp 13 lần tổng số của cả năm trước. Trong đó, phim ngắn sử dụng AI chiếm hơn 90% số tác phẩm mới.

Ông Wang nhấn mạnh rằng cơ quan quản lý Trung Quốc sẽ tăng cường xây dựng các chương trình quảng bá và phân phối phim ngắn chất lượng cao, hướng dẫn các nền tảng tạo khu vực riêng dành cho phim người đóng, đồng thời cung cấp hỗ trợ tài chính để các tác phẩm chất lượng có thể tiếp cận khán giả và tạo ra doanh thu.

Những năm gần đây, phim ngắn liên tục bùng nổ tại Trung Quốc. Được thiết kế để phù hợp với màn hình điện thoại và sự chú ý mang tính ngắn hạn của người xem, những bộ phim ngắn AI thường ở định dạnh dọc, có kịch bản nhanh, nhiều tình tiết kịch tính. Một bộ phim được chia thành hàng chục tập, mỗi tập chỉ kéo dài vài phút.

Theo South China Morning Post, AI đang vượt ra khỏi vai trò của một công cụ hỗ trợ để tham gia vào gần như mọi công đoạn sản xuất, từ chuyển thể câu chuyện, viết kịch bản đến tạo nhân vật, bối cảnh và hậu kỳ. Điều này đang làm thay đổi ngành công nghiệp phim ảnh xứ Trung - một ngành tạo việc làm cho hơn 2 triệu người lao động trên toàn Trung Quốc.

Các doanh nghiệp hiện có thể sản xuất nội dung bằng AI với tốc độ trước đây khó có thể thực hiện, qua đó giảm chi phí và các rào cản kỹ thuật. Công nghệ AI cũng cho phép nhà sản xuất thử nghiệm nhiều tựa phim hơn với hy vọng tìm được tác phẩm ăn khách.

Ông Johnny Chan, giảng viên cao cấp về hệ thống thông tin tại Đại học Auckland (New Zealand), cho rằng các nền tảng phim ngắn đã tạo ra một vòng lặp vô hạn: người dùng càng xem nhiều, thuật toán càng hiểu rõ điều gì khiến họ tiếp tục theo dõi.

Trong một nghiên cứu được đăng trên tạp chí Systems Research and Behavioral Science hồi tháng 8, ông Chan viết rằng các nhà sáng tạo liên tục hoàn thiện những tình tiết “câu” người xem và các cơ chế trả phí hiệu quả, trong khi các nền tảng tiếp tục đầu tư để khiến trải nghiệm xem ngày càng khó dừng lại.

Theo ông, thông thường người xem sẽ cảm thấy nhàm chán với những công thức lặp lại. Tuy nhiên, khả năng của AI trong việc nhanh chóng tạo ra vô số câu chuyện và biến thể mới có thể khiến “cơ chế gây chán tự nhiên” không phát huy tác dụng, khiến người xem tiếp tục lướt và xem trong thời gian dài hơn.

Theo dữ liệu của Hiệp hội Dịch vụ Phát sóng trực tuyến Trung Quốc, hơn 275.000 phim ngắn AI đã được phát hành trực tuyến trong nửa đầu năm 2026, tương đương khoảng 1.500 phim mỗi ngày.

Hệ lụy không thể tránh khỏi từ phim ngắn AI

Sự bùng nổ về số lượng phim ngắn AI tạo ra thách thức quản lý rộng hơn đối với các cơ quan chức năng Trung Quốc: Làm thế nào để khuyến khích hình thức sản xuất văn hóa này, nhưng không để tốc độ, quy mô và cách tiêu thụ nội dung do nền tảng dẫn dắt làm ảnh hưởng đến chất lượng, tính nguyên bản và quyền sở hữu trí tuệ.

Việc sử dụng công nghệ ngày càng phổ biến đã kéo theo nhiều dạng vi phạm, bao gồm đạo nhái, thay đổi khuôn mặt bằng AI, sao chép giọng nói, cũng như vi phạm bản quyền đối với các tác phẩm văn học trực tuyến.

Nhiều diễn viên nổi tiếng và người dùng phổ thông đã cáo buộc các nhà sản xuất phim ngắn AI sử dụng hình ảnh của họ mà không được sự đồng ý.

Tốc độ AI đang làm thay đổi ngành công nghiệp phim ảnh, đồng thời cũng cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa năng lực sản xuất và chất lượng, tính nguyên bản của những nội dung được tạo ra.

Theo dữ liệu của DataEye, trong nửa đầu năm 2026, chỉ 0,48% số phim ngắn AI mới được phát hành trên nền tảng mạng xã hội Douyin đạt hơn 100 triệu lượt xem.

Lydia Chen, 30 tuổi, một biên kịch kiêm đạo diễn phim ngắn AI chuyên sản xuất các tác phẩm theo phong cách người đóng cho khán giả nước ngoài, cho biết cuộc chạy đua tìm kiếm các tác phẩm ăn khách đã khiến việc sao chép gần như trở thành thông lệ trong ngành.

Theo Chen, các nền tảng và công ty sản xuất thường sao chép những tác phẩm ăn khách của nhau. Họ cũng thường lấy những bộ phim đã trở nên nổi tiếng tại Trung Quốc, chỉnh sửa cốt truyện và chuyển câu chuyện sang một bối cảnh nước ngoài.

Chẳng hạn, câu chuyện về một tổng tài Trung Quốc và nữ chính xuất thân từ nông thôn có thể được chuyển thành câu chuyện về một tỷ phú New York phải lòng một cô gái đến từ vùng nông thôn nước Mỹ.

“Bạn có thể thấy các tác phẩm ngày càng giống nhau”, Chen nói. Cô lo ngại rằng khi hoạt động quay phim thực tế giảm xuống, kỹ năng làm phim trong toàn ngành có thể đình trệ, bởi các mô hình AI không có mấy điều hay ho để các nhà làm phim thực tế học hỏi.

“Nếu mọi người cứ tiếp tục sao chép những tác phẩm từng thành công, vậy những ý tưởng mới của tương lai sẽ đến từ đâu?”, Chen đặt vấn đề.

Cô cũng lưu ý rằng một số cốt truyện được chuyển thể cho khán giả nước ngoài vẫn tái hiện những quan niệm văn hóa truyền thống và bảo thủ của Trung Quốc về giới tính, tình yêu và gia đình, nhằm đáp ứng thị hiếu của nhóm khán giả đại chúng của phim ngắn.

Áp lực từ phim ngắn AI cũng đang tác động trực tiếp tới những người làm việc trong ngành này.

Shiliu, 28 tuổi, một đạo diễn phim ngắn AI gia nhập ngành cách đây 2 năm rưỡi, cho biết đội ngũ của anh được yêu cầu hoàn thành 5 bộ phim mỗi tháng, mỗi bộ gồm 50-70 tập. Vì vậy, anh phải làm việc tới 14-16 giờ mỗi ngày.

“Vì AI quá tiện lợi, các ông chủ chỉ tập trung vào hiệu quả. Chúng tối đều làm việc đến giới hạn cuối cùng”, Shiliu nói và tiết lộ thêm rằng bản thân đã rời ngành.

Chính quyền Bắc Kinh tuyên chiến với phim ngắn AI

Chính quyền Bắc Kinh đã phản ứng trước những thách thức do phim ngắn AI gây ra bằng cách tăng cường giám sát cả nội dung lẫn các hệ thống đưa nội dung tới khán giả.

Cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc phát động chiến dịch kéo dài hai tháng tính từ tháng 6, nhằm vào các nội dung phim ngắn “có hại, thấp kém và vi phạm bản quyền”.

Chiến dịch tập trung vào các nội dung gây hại cho trẻ em, các cảnh mang tính tình dục, khoe của cải, những quan niệm “méo mó” về hôn nhân và tình yêu, cùng với yếu tố mê tín, trả thù bạo lực, tiêu đề giật gân và các hành vi vi phạm bản quyền.

Ông Wang Xiaoliang thuộc Cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc nói tại cuộc họp báo trong tháng 9 rằng từ đầu năm đến nay, các cơ quan quản lý đã gỡ bỏ 68.000 phim ngắn vi phạm quy định và yêu cầu các nền tảng xử lý hơn 1.200 tài khoản.

Chính phủ Trung Quốc cũng đưa ra các quy định riêng về việc sử dụng AI trong sản xuất.

Các biện pháp quản lý và phát triển phim ngắn, có hiệu lực từ ngày 1/9, yêu cầu mỗi tập phim ngắn được tạo bằng AI phải được gắn nhãn về đột tuổi rõ ràng. Quy định nhấn mạnh các nguyên tắc “tôn trọng tác phẩm gốc, bảo vệ bản quyền, cạnh tranh công bằng và phát triển ngành có trật tự hơn”.

Các nền tảng phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá thuật toán đề xuất, mô hình và dữ liệu; ưu tiên các phim ngắn chất lượng cao và cấm những hình thức đề xuất được thiết kế nhằm khuyến khích người dùng đắm chìm hoặc tiêu thụ nội dung quá mức.

Tháng trước, tờ Economic Daily của Trung Quốc kêu gọi ngành phim ngắn chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào quy mô sang nội dung có chất lượng cao hơn, nguyên bản hơn và được sản xuất chuyên nghiệp hơn.

Trong một bài viết đăng ngày 13/8, tờ báo cho rằng những công thức quen thuộc đang liên tục được tái sử dụng, trong khi một lượng lớn nội dung na ná nhau cạnh tranh để giành sự chú ý có hạn của khán giả.

“Chi phí quảng bá và tính toán tăng lên, khiến các nhà sản xuất mắc kẹt trong vòng xoáy sản xuất nhiều hơn nhưng không kiếm được nhiều hơn”, bài viết nêu. “Mức độ sẵn sàng trả tiền của khán giả tiếp tục suy giảm, trong khi danh tiếng của ngành chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.”

DataEye ước tính thị trường phim ngắn Trung Quốc ở nước ngoài sẽ vượt 6 tỷ USD trong năm 2026, trong đó các phim hoạt hình và phim theo phong cách người đóng được tạo bằng AI chiếm hơn 4 tỷ USD.

Hiệp hội Dịch vụ Phát sóng trực tuyến Trung Quốc cho rằng ngành phim ngắn AI của nước này đang bước vào một thời điểm mang tính bước ngoặt, chuyển từ giai đoạn mở rộng nhanh chóng và ít được quản lý sang tăng trưởng có kỷ luật hơn và chú trọng chất lượng.