Trong bối cảnh diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á diễn ra vào thời điểm cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, xung đột và bất ổn xuất hiện ở nhiều khu vực trên thế giới, những thông điệp mà nhà lãnh đạo Việt Nam đưa ra được đánh giá không chỉ phản ánh quan điểm của Việt Nam mà còn chạm tới những mối quan tâm chung của khu vực và cộng đồng quốc tế.

Thông điệp về thách thức

Báo Kontan của Indonesia nhận định việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập đồng thời ba cuộc khủng hoảng gồm khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược cho thấy cách tiếp cận toàn diện của Việt Nam trước các thách thức toàn cầu. Theo tờ báo này, việc nhấn mạnh khía cạnh "lòng tin chiến lược" là một điểm nhấn đáng chú ý bởi đây là yếu tố đang ngày càng tác động tới quan hệ giữa các quốc gia trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế nhiều biến động.

Trong khi đó, kênh tin tức truyền hình và kỹ thuật số CNA của Singapore đặc biệt chú ý tới thông điệp cho rằng các cuộc khủng hoảng hiện nay không phải là điều tất yếu mà nhân loại buộc phải chấp nhận. Theo CNA, lời kêu gọi củng cố luật pháp quốc tế, thúc đẩy các mô hình phát triển bao trùm và tăng cường đối thoại, hợp tác giữa các quốc gia đã mang đến một góc nhìn tích cực trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức đan xen.

Một nội dung khác nhận được sự quan tâm rộng rãi là vai trò trung tâm của ASEAN. Hãng thông tấn Antara và báo Tempo của Indonesia đều dẫn lại nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng ASEAN có đủ động lực và quyết tâm để không biến cạnh tranh thành đối đầu, không để các tuyến kết nối trở thành đường ranh chia cắt và không để an ninh của nước này trở thành bất an của nước khác. Theo giới quan sát Indonesia, đây là thông điệp có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Đông Nam Á đang chịu tác động ngày càng lớn từ cạnh tranh địa chính trị.

Tân Hoa xã của Trung Quốc cũng nhấn mạnh phát biểu của nhà lãnh đạo Việt Nam về việc ASEAN cần duy trì vai trò trung tâm thông qua đoàn kết nội khối, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung. Theo hãng tin này, những nhận định đó phản ánh mong muốn duy trì ASEAN như một cấu trúc đối thoại và cân bằng trong khu vực.

Đối thoại và lòng tin chiến lược

Không chỉ dừng lại ở việc phản ánh các thách thức, nhiều chuyên gia cho rằng bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có những gợi mở quan trọng về cách thức ứng phó với các nguy cơ hiện nay.

Báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) đánh giá bài phát biểu đã đưa ra một khuôn khổ tư duy đáng chú ý về xây dựng lòng tin chiến lược trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực đang thay đổi nhanh chóng, nhấn mạnh  cách nhà lãnh đạo Việt Nam đề cập tới "khủng hoảng lòng tin chiến lược" như một nguy cơ âm thầm nhưng đặc biệt nguy hiểm và việc các quốc gia ngày càng nhìn nhận hành động của nhau qua lăng kính nghi ngờ và bất an đang làm gia tăng nguy cơ hiểu lầm và tính toán sai lầm trong quan hệ quốc tế.

SCMP cũng chú ý tới những cảnh báo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về các thách thức mới do sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ lượng tử và không gian mạng mang lại. Tờ báo nhấn mạnh việc Việt Nam đề xuất xây dựng các cơ chế liên lạc khẩn cấp, tăng cường minh bạch và xây dựng các quy tắc ứng xử phù hợp.

Cùng quan điểm, hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng thông điệp xuyên suốt trong bài phát biểu là lời kêu gọi các quốc gia kiềm chế, tăng cường hợp tác và giải quyết bất đồng thông qua đối thoại thay vì đối đầu. Theo Anadolu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh các quốc gia cần chủ động ngăn ngừa rủi ro trước khi khủng hoảng bùng phát, thay vì chỉ phản ứng sau khi căng thẳng đã leo thang.

Nhân tố kiến tạo hòa bình

Bên cạnh nội dung bài phát biểu, giới học giả quốc tế cũng dành nhiều sự quan tâm tới vai trò và vị thế ngày càng nổi bật của Việt Nam.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, Tiến sĩ Ei Sun Oh, chuyên gia cao cấp thuộc Trung tâm Nghiên cứu Thái Bình Dương của Malaysia, cho rằng Việt Nam đã chính thức bước lên "sân khấu khu vực" với tư cách một nhân tố ngoại giao mang tính kiến tạo vì hòa bình và ổn định. Theo ông, bài phát biểu tại Shangri-La không chỉ là một diễn văn chính sách mà còn là sự khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Chuyên gia Malaysia nhận định Việt Nam đang định vị mình là một đối tác có trách nhiệm, tích cực đóng góp vào các vấn đề chung mà ASEAN và cộng đồng quốc tế cùng quan tâm. Đặc biệt, cam kết đối với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và luật pháp quốc tế của Việt Nam được đánh giá là nhận được sự đồng thuận rộng rãi từ nhiều quốc gia trong khu vực.

Theo ông Ei Sun Oh, Việt Nam không chỉ đề cao xây dựng lòng tin chiến lược trên các diễn đàn mà còn chứng minh điều đó bằng hành động thực tế. Việc đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên năm 2019 là minh chứng cho năng lực của Việt Nam trong vai trò một "chủ nhà ngoại giao" trung lập, đáng tin cậy và có trách nhiệm.

Từ Singapore, Giáo sư Vũ Minh Khương thuộc Trường Chính sách công Lý Quang Diệu nhận định sự quan tâm của quốc tế đối với bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không phải là điều ngẫu nhiên. Theo ông, thế giới nhìn thấy ở Việt Nam một quốc gia kiên định theo đuổi hòa bình, hợp tác và phát triển, đồng thời có khả năng chuyển hóa khác biệt thành hợp tác và xây dựng lòng tin giữa các đối tác.

Giáo sư Vũ Minh Khương cho rằng trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp, Việt Nam đang được nhìn nhận như một hình mẫu đáng chú ý về khả năng duy trì quan hệ cân bằng với các nước lớn trong khi vẫn giữ vững độc lập, tự chủ và theo đuổi lợi ích chung của khu vực. Ông nhận định Việt Nam ngày càng trở thành một thành tố quan trọng trong hệ sinh thái hợp tác toàn cầu.

Cùng chung đánh giá, Tiến sĩ Mohamed Effendy B Abdul Hamid - Giảng viên cao cấp của Đại học Quốc gia Singapore - cho rằng cộng đồng quốc tế hiện đặt nhiều kỳ vọng vào Việt Nam và xem cách tiếp cận của Việt Nam là một nguồn tham chiếu đáng chú ý trong xử lý các thách thức mới. Theo ông, bài phát biểu tại Shangri-La đã giúp làm rõ hơn tầm nhìn của Việt Nam đối với các vấn đề khu vực và quốc tế trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay.

Ông Choi Shing Kwok, Cố vấn Viện Nghiên cứu Đông Nam Á tại Yusof Ishak (Singapore) coi bài phát biểu và sự tham gia của Việt Nam tại Đối thoại Shangri-La 23 phát đi tín hiệu Việt Nam đã sẵn sàng đóng một vai trò chủ động, tích cực và quan trọng hơn nữa trong các vấn đề khu vực.

Tờ The New York Times (Mỹ) cho rằng phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thể hiện hình ảnh mới cho Việt Nam - không chỉ là một quốc gia có chính sách đối ngoại linh hoạt mà còn là một lực lượng chủ động trong các vấn đề toàn cầu và là trung tâm sản xuất có khả năng chống chịu cao, mong muốn góp phần định hình chính sách và quan hệ đối tác trong khu vực Đông Nam Á.

Những phản hồi tích cực từ truyền thông và giới học giả quốc tế cho thấy bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La đã tạo được tiếng vang lớn. Không chỉ được đánh giá cao ở nội dung đề cập đến các thách thức toàn cầu và giải pháp ứng phó, bài phát biểu còn phản ánh hình ảnh một Việt Nam ngày càng chủ động, tự tin và có trách nhiệm trong các vấn đề khu vực và quốc tế.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt nhiều bất ổn, những thông điệp về đối thoại, hợp tác, luật pháp quốc tế, vai trò trung tâm của ASEAN và xây dựng lòng tin chiến lược được nhiều nhà quan sát xem là những đóng góp thiết thực của Việt Nam cho nỗ lực duy trì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực cũng như thế giới.