Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa công bố những nội dung chủ yếu của Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

So với luật hiện hành, dự thảo sửa đổi 23 điều và bổ sung một điều mới. Phần lớn thay đổi tập trung vào đơn giản hóa thủ tục, mở rộng giao dịch điện tử và tạo thêm dư địa cho các sản phẩm, dịch vụ mới.

Trong số đó, có 5 nội dung tác động khá trực tiếp đến nhà đầu tư, doanh nghiệp huy động vốn và hoạt động của các ETF.

Mở tài khoản chứng khoán có thể hoàn tất hoàn toàn online

Dự thảo đề xuất cho phép công ty chứng khoán và chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam giao kết hợp đồng với khách hàng bằng văn bản hoặc bằng hình thức phù hợp với pháp luật về giao dịch điện tử.

Hiện nay, nhiều khâu đã có thể thực hiện trên môi trường số như mở tài khoản trực tuyến, xác thực khách hàng bằng sinh trắc học hay xác nhận bằng mã OTP.

Tuy nhiên, Luật Chứng khoán hiện hành vẫn quy định công ty chứng khoán phải “ký hợp đồng bằng văn bản với khách hàng”. Theo UBCKNN, yêu cầu này chưa bao quát đầy đủ các hình thức giao kết điện tử và trong một số trường hợp làm tăng chi phí vận hành, lưu trữ hồ sơ.

Nếu quy định mới được thông qua, hành lang pháp lý cho việc cung cấp dịch vụ chứng khoán trực tuyến toàn trình sẽ rõ ràng hơn.

Doanh nghiệp IPO bớt một điều kiện phân phối cổ phiếu

Một thay đổi đáng chú ý khác là đề xuất bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được cho nhà đầu tư trong đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Hồ sơ tương ứng với điều kiện này cũng được đề xuất cắt giảm.

Theo cơ quan soạn thảo, yêu cầu trên không nhất thiết phải tiếp tục kiểm tra trước khi chào bán. Thay vào đó, doanh nghiệp và tổ chức phát hành thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin sau chào bán, trong khi cơ quan quản lý tăng cường hậu kiểm.

Dự thảo cũng bỏ yêu cầu nộp báo cáo sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán gần nhất trong hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng.

Những thay đổi này chủ yếu nhằm rút gọn thủ tục và giảm bớt hồ sơ khi doanh nghiệp huy động vốn qua thị trường chứng khoán.

Xuất hiện thêm ETF vàng, ETF hợp đồng tương lai

Dự thảo đề xuất mở rộng khái niệm quỹ hoán đổi danh mục (ETF), cho phép quỹ tiếp nhận và hoán đổi những loại tài sản khác để lấy chứng chỉ quỹ theo quy định của Chính phủ.

Hiện tại, ETF chủ yếu được thiết kế để mô phỏng một chỉ số tham chiếu và nhà đầu tư góp vốn bằng danh mục chứng khoán tương ứng với chỉ số đó.

UBCKNN cho biết việc mở rộng tài sản được sử dụng để hoán đổi có thể tạo cơ sở phát triển thêm các sản phẩm ETF mới. Cơ quan này dẫn ví dụ từ một số thị trường như Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc), nơi ETF có thể được phát triển dựa trên nhiều loại tài sản khác nhau.

Trong tài liệu dự thảo, các sản phẩm được nhắc tới gồm ETF hợp đồng tương lai và ETF vàng.

Đây mới là bước tạo cơ sở pháp lý. Việc những sản phẩm này có được triển khai thực tế hay không còn phụ thuộc vào quy định chi tiết và quá trình phát triển thị trường sau đó.

ETF có thể không còn phải bán bớt cổ phiếu vì chạm trần 10%

Dự thảo còn đề xuất một thay đổi khá thực tế với hoạt động của các ETF đang bám theo chỉ số.

Theo quy định hiện hành, quỹ đại chúng bị giới hạn tỷ trọng đầu tư vào chứng khoán của một tổ chức phát hành. Với ETF, điều này có thể phát sinh vướng mắc khi quy mô quỹ tăng lên nhưng quy mô một số doanh nghiệp trong chỉ số tham chiếu còn nhỏ.

Theo UBCKNN, trong trường hợp đó, ETF có thể vượt hạn mức 10% một cách thụ động. Quỹ sau đó phải bán bớt tài sản hoặc tạm dừng tiếp nhận vốn góp mới.

Dự thảo đề xuất không áp dụng hạn mức này đối với chứng khoán cơ cấu thuộc chính chỉ số mà ETF đang mô phỏng.

Cơ quan quản lý cho rằng việc phải bán bớt tài sản để đáp ứng hạn mức có thể ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của quỹ, trong khi việc ngừng nhận vốn lại hạn chế khả năng tăng quy mô.

Cuối năm 2025, nhà đầu tư nước ngoài nắm khoảng 85% tổng số chứng chỉ quỹ ETF đang lưu hành.

Sandbox chứng khoán cho phép chạy thử sản phẩm, mô hình mới

Dự thảo bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, thường được gọi là sandbox, trong lĩnh vực chứng khoán. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền có thể cho phép tổ chức thử nghiệm công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong phạm vi, đối tượng và thời gian nhất định.

Tổ chức tham gia sandbox phải đáp ứng các điều kiện, tiêu chí xét duyệt, được cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát trong suốt quá trình thử nghiệm.

Cơ chế này được thiết kế cho những sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình mới chưa có đầy đủ cơ sở thực tiễn để áp dụng ngay trên diện rộng. Dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết việc triển khai.

Theo dự thảo, Luật sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng quy định về sandbox chứng khoán dự kiến áp dụng từ ngày 1/3/2028.