Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư 61/2026/TT-BCT về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với trụ sạc, trạm sạc xe điện, đặt ra các yêu cầu về an toàn, khả năng tương thích, minh bạch thông tin và bảo vệ hệ thống điện. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, trong đó đáng chú ý là yêu cầu trạm sạc phải được thiết kế sẵn sàng về mặt kỹ thuật để dùng chung cho các phương tiện tương thích.

Theo quy chuẩn mới, các trạm sạc thuộc phạm vi điều chỉnh phải bảo đảm khả năng kỹ thuật về cổng kết nối, chế độ sạc và các thông số liên quan để phương tiện có cấu hình tương thích có thể sử dụng. Hệ thống điều khiển cũng không được làm hạn chế khả năng sạc đối với những cấu hình đã được công bố là tương thích nếu các điều kiện kỹ thuật, xác thực và an toàn không thay đổi.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Công Thương, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, cho biết quy chuẩn mới được xây dựng trong bối cảnh xe điện là một ngành công nghiệp mới, đòi hỏi từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và hành lang pháp lý để hạ tầng có thể vận hành đồng bộ.

Theo đại diện Cục Công nghiệp, quy chuẩn hướng đến 5 mục tiêu chính gồm an toàn, tương thích, minh bạch với người sử dụng, bảo vệ hệ thống điện và xa hơn là hình thành hệ thống sạc thông minh.

Trong đó, yêu cầu tương thích nhằm xây dựng một chuẩn kỹ thuật chung cho hạ tầng sạc, thay vì để mỗi hệ thống phát triển theo những cấu hình hoàn toàn tách biệt.

Ông Quân lấy ví dụ việc Liên minh châu Âu đưa ra yêu cầu sử dụng chuẩn USB Type-C đối với nhiều thiết bị điện tử. Theo cách tiếp cận này, các hãng vẫn có thể sản xuất, kinh doanh sản phẩm riêng nhưng thiết bị phải tuân thủ một chuẩn kết nối nhất định.

“Các hãng xe vào cũng phải vào một chuẩn nhất định”, ông Quân nói và cho biết quy chuẩn của Bộ Công Thương chủ yếu quy định về yêu cầu kỹ thuật, còn phương thức kinh doanh của từng nhà đầu tư như thế nào sẽ phụ thuộc vào mục tiêu kinh doanh và thỏa thuận với người tiêu dùng.

Theo QCVN 32:2026/BCT, trạm sạc phải bảo đảm khả năng kỹ thuật để dùng chung cho phương tiện giao thông đường bộ chạy điện có cổng sạc tương thích với loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm hỗ trợ.

Khả năng dùng chung được xác định trên các yếu tố như loại đầu nối, chế độ sạc, dải điện áp và dòng điện, chức năng giao tiếp và liên động an toàn. Với cấu hình đã được công bố là tương thích, hệ thống điều khiển không được hạn chế khả năng kết nối khi các điều kiện kỹ thuật, xác thực và an toàn không thay đổi.

Điều này có nghĩa một phương tiện đáp ứng đúng cấu hình kỹ thuật mà trạm công bố phải có khả năng kết nối và thực hiện phiên sạc về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, quy chuẩn không đồng nghĩa với việc Nhà nước can thiệp để buộc mọi doanh nghiệp phải áp dụng cùng một mô hình kinh doanh hoặc phải cung cấp dịch vụ cho tất cả khách hàng bất kể chính sách thương mại của đơn vị vận hành.

Trạm sạc phải minh bạch thông tin với người dùng

Ngoài yêu cầu về khả năng tương thích, Bộ Công Thương cũng đặt ra các quy định liên quan đến minh bạch thông tin.

Trước khi sạc, người sử dụng phải có khả năng tiếp cận các thông tin cơ bản như công suất, dải điện áp và dòng điện, loại đầu nối, chế độ sạc, hướng dẫn sử dụng và cảnh báo an toàn. Với trạm cung cấp dịch vụ, hệ thống phải hiển thị hoặc công khai trạng thái hoạt động, lượng điện đã sạc, thời gian sạc cũng như giá hoặc phương pháp tính giá.

Dữ liệu vận hành, đo lường, thanh toán và thông tin liên quan tới người sử dụng cũng phải được lưu trữ, bảo vệ theo quy định, hạn chế nguy cơ chỉnh sửa hoặc truy cập trái phép.

Thông tư 61/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Các trụ sạc đã được lắp đặt hợp pháp trước thời điểm này được tiếp tục sử dụng, nhưng chủ sở hữu và đơn vị vận hành phải duy trì an toàn, kiểm tra, bảo trì và xử lý các nguy cơ phát sinh.

Đối với các trạm sạc thuộc phạm vi điều chỉnh đã hoạt động trước ngày thông tư có hiệu lực, đơn vị liên quan có 6 tháng để rà soát các yêu cầu an toàn và tối đa 24 tháng để khắc phục những nội dung chưa đáp ứng. Khi sửa chữa, cải tạo, mở rộng hoặc thay đổi cấu hình sau ngày 1/7/2027, phần được thay đổi phải tuân thủ quy chuẩn mới.

Vì sao trạm sạc trong tầng hầm không thuộc phạm vi điều chỉnh?

Tại họp báo, Bộ Công Thương cũng nhận được câu hỏi về việc các trạm sạc đặt trong tầng hầm, nhà để xe và các công trình xây dựng không thuộc phạm vi điều chỉnh trực tiếp đối với “trạm sạc” của quy chuẩn này, trong khi đây là những khu vực được người dân đặc biệt quan tâm về nguy cơ cháy nổ.

Ông Phạm Văn Quân giải thích trong quá trình xây dựng quy chuẩn, Bộ Công Thương đã lấy ý kiến các bộ, ngành, trong đó có Bộ Xây dựng, nhằm phân định phạm vi quản lý.

Theo ông, quy chuẩn do Bộ Công Thương ban hành tập trung vào trụ sạc, là thiết bị cấu thành nên trạm sạc. Các trụ sạc đặt trong công trình vẫn phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật tương ứng đối với trụ sạc.

Tuy nhiên, khi trạm sạc được bố trí bên trong một công trình xây dựng, ngoài bản thân thiết bị sạc còn liên quan tới kết cấu công trình, thiết kế xây dựng, hệ thống điện và phòng cháy chữa cháy. Những nội dung này được điều chỉnh bởi pháp luật và quy chuẩn chuyên ngành tương ứng, thay vì chỉ một quy chuẩn của Bộ Công Thương.

QCVN 32:2026/BCT cũng nêu rõ trạm sạc nằm bên trong công trình xây dựng, gồm tầng hầm, tầng nửa hầm, tầng trên mặt đất, nhà để xe hay khu vực đỗ xe trong nhà không thuộc phạm vi áp dụng đối với trạm sạc của quy chuẩn. Trong khi đó, trạm bố trí ngoài trời hoặc dưới mái che độc lập vẫn thuộc diện điều chỉnh.

Theo Bộ Công Thương, việc phân định này nhằm làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước giữa các cơ quan, chứ không có nghĩa trạm sạc trong chung cư hay tầng hầm được miễn các yêu cầu về an toàn.