Tuyến Á – Âu tiếp tục giữ vai trò trung tâm

Theo dữ liệu vận hành của EconDB được Container News dẫn lại, hành lang vận tải giữa Viễn Đông và châu Âu vẫn là tuyến vận chuyển container quan trọng nhất thế giới. Trong 60 tuyến dịch vụ container lớn được thống kê, có tới 27 tuyến kết nối hai khu vực này, tương đương khoảng 45% tổng số dịch vụ.

Các tuyến chủ yếu khởi hành từ những cảng xuất khẩu lớn của châu Á như Thượng Hải, Ninh Ba, Thanh Đảo, Diêm Điền, Thiên Tân hay Đại Liên và kết nối với các cảng trung chuyển, tiêu thụ hàng đầu của châu Âu như Rotterdam, Antwerp, Hamburg, Felixstowe, London Gateway, Le Havre, Valencia và Damietta.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (Vasep) đánh giá, mật độ khai thác dày đặc phản ánh vai trò then chốt của châu Á trong chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như vị thế của châu Âu với tư cách là một trong những thị trường nhập khẩu và trung chuyển hàng hóa lớn nhất.

Không chỉ chiếm ưu thế về số lượng tuyến, hành lang Á – Âu còn là nơi tập trung nhiều tàu container siêu lớn với sức chở bình quân trên 20.000 TEU. Quy mô tàu lớn giúp các hãng vận tải tối ưu chi phí trên các tuyến đường dài, song cũng khiến việc điều phối đội tàu và lịch trình trở nên phức tạp hơn. Tùy từng vòng tuyến, thời gian vận chuyển có thể dao động từ dưới ba tuần đến gần hai tháng.

Trong khi đó, thị trường vẫn duy trì mức độ cạnh tranh cao với sự tham gia của các liên minh vận tải lớn như Gemini Cooperation, Premier Alliance, Ocean Alliance cùng MSC và nhiều hãng tàu độc lập. Tuy nhiên, cạnh tranh giữa các hãng không đồng nghĩa với giá cước thấp, bởi khi nhu cầu tăng mạnh hoặc nguồn cung tàu bị hạn chế, cước vận tải vẫn có thể tăng nhanh trong thời gian ngắn.

Giá cước tăng mạnh nhờ nhu cầu nhập khẩu sớm

Một trong những diễn biến nổi bật của thị trường là đà tăng của giá cước container. Chỉ số Drewry World Container Index gần đây đã tiến sát 4.200 USD mỗi FEU, cao hơn khoảng 40% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, chỉ số Shanghai Containerized Freight Index (SCFI) cũng đã tăng hơn gấp đôi so với mức của năm 2025.

Động lực chính đến từ nhu cầu vận chuyển gia tăng của các nhà nhập khẩu Mỹ khi nhiều doanh nghiệp chủ động đẩy nhanh kế hoạch nhập hàng trước nguy cơ các mức thuế mới được áp dụng sau khi một số chính sách hiện hành hết hiệu lực.

Xu hướng "nhập hàng sớm" khiến mùa cao điểm vận chuyển cuối năm đến sớm hơn thường lệ. Nhu cầu đặt chỗ tăng mạnh đã kéo giá cước giao ngay trên nhiều tuyến xuyên Thái Bình Dương đi lên. Riêng tuyến Thượng Hải – Los Angeles tăng khoảng 12% chỉ trong một tuần, lên gần 5.750 USD đối với container 40 feet. Giá cước từ Đông Nam Á sang bờ Tây nước Mỹ cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, góp phần cải thiện doanh thu ngắn hạn của các hãng tàu.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng đợt tăng giá này có thể chỉ mang tính thời điểm. Khi các chính sách thuế quan mới được xác lập và nhu cầu nhập hàng trước giảm dần, giá cước giao ngay có khả năng hạ nhiệt. Điều này cho thấy thị trường hiện không chỉ chịu tác động của cung – cầu hàng hóa mà còn phản ánh kỳ vọng về chính sách thương mại và tâm lý phòng ngừa rủi ro của doanh nghiệp.

Theo tổng hợp của Phaata, ngành vận tải container hiện có khả năng phục hồi nhanh hơn sau các cú sốc so với trước đây. Việc khôi phục lịch trình khai thác, bổ sung năng lực vận tải và tái tổ chức mạng lưới diễn ra nhanh hơn, giúp giảm đáng kể thời gian gián đoạn.

Tuy nhiên, khả năng phục hồi này không đồng nghĩa thị trường đã trở lại trạng thái ổn định. Ngành vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức như biến động giá cước, thay đổi luồng hàng, mất cân đối container rỗng, ùn tắc cục bộ tại một số cảng, thiếu hụt nhân lực logistics và những tác động từ xung đột địa chính trị.

Nói cách khác, vận tải container đã phục hồi về năng lực khai thác nhưng chưa phục hồi hoàn toàn về tính ổn định của chi phí và lịch trình. Các hãng tàu có thể nhanh chóng nối lại dịch vụ, song chủ hàng vẫn phải đối mặt với nguy cơ thay đổi lịch tàu, phát sinh phụ phí hoặc biến động mạnh của thị trường cước giao ngay.

Doanh nghiệp cần chủ động quản trị logistics

Theo Vasep, trong bối cảnh thị trường vẫn tiềm ẩn nhiều biến động, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần tăng cường quản trị chuỗi logistics nhằm hạn chế rủi ro chi phí.

Đối với những ngành sử dụng nhiều container như thủy sản, thực phẩm đông lạnh hoặc hàng hóa theo mùa vụ, việc theo dõi sát diễn biến cước vận tải theo từng tuyến, chủ động đặt chỗ sớm, đa dạng hóa hãng tàu cũng như lựa chọn linh hoạt cảng đi và cảng đến sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ gián đoạn.

Bên cạnh đó, khi giao dịch với các thị trường xa như Mỹ và châu Âu, doanh nghiệp cũng cần tính toán đầy đủ thời gian vận chuyển, khả năng chậm lịch, các khoản phụ phí nhiên liệu, phụ phí mùa cao điểm và biến động tỷ giá để đưa vào kế hoạch sản xuất, đàm phán giá bán và xây dựng hợp đồng giao hàng phù hợp.

Trong ngắn hạn, triển vọng của thị trường vận tải container vẫn tích cực nhờ nhu cầu thương mại quốc tế duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, chi phí logistics được dự báo sẽ tiếp tục biến động và khả năng dự báo thị trường vẫn còn hạn chế, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động hơn trong quản trị chuỗi cung ứng để thích ứng với môi trường kinh doanh nhiều biến số.