Năm 2025 khép lại với một con số đủ để định hình toàn bộ câu chuyện dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam: bán ròng hơn 5,2 tỷ USD, tương đương khoảng 136.309 tỷ đồng tính đến ngày 24/12. Đây không chỉ là mức cao nhất xét theo giá trị tuyệt đối, mà còn là năm khối ngoại duy trì trạng thái rút vốn trong phần lớn thời gian giao dịch, với áp lực tập trung mạnh vào các tháng cao điểm và nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

Điều đáng chú ý là dòng vốn ngoại rút lui trong năm 2025 không diễn ra theo kiểu đột ngột hay mang tính phản ứng ngắn hạn, mà kéo dài, có chọn lọc và gắn chặt với những biến động mang tính hệ thống của môi trường tài chính toàn cầu.

Trong khi đó, thị trường trong nước vẫn duy trì được thanh khoản và mặt bằng giao dịch tích cực nhờ vai trò đối trọng ngày càng rõ nét của dòng tiền nội. Sự song hành này khiến năm 2025 trở thành một lát cắt đặc biệt: một năm khối ngoại bán ròng kỷ lục nhưng thị trường không rơi vào trạng thái suy yếu tương ứng.

Bán ròng kỷ lục và cách khối ngoại tái cơ cấu danh mục

Trên HOSE, trong 11 tháng đầu năm 2025, khối ngoại bán ròng tới 9 tháng, chỉ mua ròng trong tháng 5 và tháng 7. Áp lực rút vốn mạnh nhất tập trung vào ba tháng liên tiếp 8, 9 và 10, giai đoạn thị trường chịu tác động đồng thời từ biến động quốc tế và áp lực tỷ giá.

Từ đầu tháng 12 đến ngày 24/12, khối ngoại quay lại mua ròng khoảng 1.269 tỷ đồng, nhưng quy mô này không đủ để làm thay đổi bức tranh lũy kế cả năm. Tính từ đầu năm, giá trị bán ròng trên HOSE đạt khoảng 126.570 tỷ đồng, cao hơn hơn 40% so với năm 2024.

Áp lực rút vốn không chỉ giới hạn ở HOSE mà lan sang HNX và UPCoM, với giá trị bán ròng lần lượt khoảng 3.510 tỷ đồng và 6.229 tỷ đồng. Tổng cộng trên toàn thị trường, quy mô bán ròng đạt hơn 136.000 tỷ đồng (khoảng 5,2 tỷ USD), phản ánh trạng thái rút vốn mang tính toàn diện, thay vì tập trung cục bộ ở một phân khúc hay một nhóm cổ phiếu riêng lẻ.

Xét theo cấu trúc danh mục, dòng vốn ngoại rút ra chủ yếu tập trung ở nhóm vốn hóa lớn – nơi có thanh khoản cao và khả năng hấp thụ khối lượng giao dịch lớn. Các cổ phiếu chịu áp lực bán ròng mạnh nhất gồm VIC khoảng 22.000 tỷ đồng, FPT 12.200 tỷ đồng và VHM 11.400 tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, quy mô mua ròng nhìn chung khiêm tốn hơn đáng kể, với các đại diện như NVL, TCX hay VPL ở mức khoảng 1.200–1.300 tỷ đồng mỗi mã.

Cách phân bổ này phản ánh logic quen thuộc của dòng vốn tổ chức quốc tế: khi cần giảm tỷ trọng hoặc tái cơ cấu danh mục ở quy mô lớn, các cổ phiếu trụ cột thường là điểm ưu tiên điều chỉnh đầu tiên nhờ thanh khoản cao và chi phí giao dịch thấp.

Điều này giúp lý giải vì sao áp lực bán ròng năm 2025 tập trung mạnh vào các cổ phiếu dẫn dắt, dù đây cũng chính là nhóm từng thu hút dòng vốn ngoại lớn trong các chu kỳ trước.

Tỷ giá, tái phân bổ toàn cầu và vai trò “đỡ lực” của dòng tiền nội

Trong báo cáo chiến lược 2026, FIDT đánh giá năm 2025 ghi nhận mức bán ròng kỷ lục của khối ngoại chủ yếu đến từ hai động lực lớn. Thứ nhất là áp lực tỷ giá kéo dài trong bối cảnh đồng USD biến động mạnh, khiến hiệu quả đầu tư sau quy đổi trở thành rào cản quan trọng đối với dòng vốn quốc tế.

Thứ hai là sự bứt phá của thị trường chứng khoán Mỹ, đặc biệt nhờ làn sóng AI, giúp thị trường này ghi nhận hiệu suất vượt trội và thu hút dòng vốn quay trở lại các tài sản trung tâm.

Cách tiếp cận này đặt Việt Nam vào đúng bức tranh tái phân bổ dòng tiền toàn cầu. Theo phân tích gần đây của SSI Research, quá trình rút vốn tại Việt Nam trong năm 2025 diễn ra song song với các nhịp điều chỉnh hoặc chững lại tại nhiều thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Trong môi trường lãi suất quốc tế duy trì cao, các quỹ đầu tư toàn cầu có xu hướng ưu tiên tính linh hoạt và phòng thủ, dẫn đến việc giảm tỷ trọng tại các thị trường mới nổi và cận biên, bao gồm Việt Nam.

Ở góc nhìn hành vi, tại một bản tin cuối năm, Dragon Capital ghi nhận giao dịch của khối ngoại trong 2025 không còn mang tính bán ròng dồn dập như trước, mà đan xen giữa các giai đoạn bán ròng và những nhịp mua ngắn hạn mang tính chọn lọc. Tuy nhiên, nhà quản lý quỹ cũng nhấn mạnh còn quá sớm để kết luận về sự thay đổi xu hướng, khi các yếu tố nền tảng như tỷ giá và khẩu vị rủi ro toàn cầu chưa có sự cải thiện đủ rõ ràng.

Điểm đáng chú ý trong năm 2025 nằm ở vai trò ngày càng rõ của dòng tiền trong nước. Theo FIDT, khi các kênh đầu tư truyền thống kém hấp dẫn – lãi suất tiết kiệm thấp, vàng ở vùng giá cao và nguồn cung hạn chế, bất động sản tăng nhưng thanh khoản chưa lan tỏa – một phần vốn nội có xu hướng dịch chuyển sang kênh chứng khoán.

Nhờ lực cầu nội duy trì mạnh, thị trường vẫn giữ được thanh khoản cao và diễn biến tích cực trong phần lớn thời gian, bất chấp áp lực bán ròng lớn từ khối ngoại.

Sự đối trọng này giúp thị trường không rơi vào trạng thái suy yếu tương ứng với quy mô rút vốn ngoại, đồng thời cho thấy cấu trúc dòng tiền trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang dần thay đổi, với vai trò của nhà đầu tư trong nước ngày càng lớn hơn so với các chu kỳ trước.

Những câu hỏi còn bỏ ngỏ cho dòng vốn ngoại giai đoạn tới

Sau một năm bán ròng kỷ lục, câu chuyện dòng vốn ngoại không chỉ dừng lại ở việc liệu xu hướng rút vốn có sớm đảo chiều hay không, mà mở rộng sang cách dòng vốn này sẽ hiện diện trong bức tranh thị trường chứng khoán Việt Nam ở giai đoạn tiếp theo.

Các nhịp mua ròng ngắn hạn xuất hiện cuối năm 2025 cho thấy khối ngoại không hoàn toàn rút lui, song quy mô và tính liên tục của các nhịp này vẫn còn hạn chế, chưa đủ để làm thay đổi xu hướng lũy kế hình thành trong cả năm.

Ở chiều ngược lại, một số chuyên gia vẫn giữ kỳ vọng áp lực bán ròng của khối ngoại có thể hạ nhiệt trong giai đoạn tới, khi rủi ro tỷ giá giảm dần và quá trình tái phân bổ dòng vốn toàn cầu đi vào trạng thái ổn định hơn.

Trong kịch bản thuận lợi, dòng vốn ngoại có thể quay lại trạng thái cân bằng hơn, thậm chí mua ròng mang tính chọn lọc, nếu các điều kiện bên ngoài và nội tại thị trường cùng cải thiện. Tuy nhiên, những kỳ vọng này vẫn cần được kiểm chứng bằng diễn biến thực tế của dòng vốn và mức độ cải thiện của thị trường vốn trong nước.

Trong bối cảnh đó, vai trò của khối ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đang có sự dịch chuyển. Khi dòng tiền trong nước ngày càng giữ vai trò chủ đạo trong việc duy trì thanh khoản và dẫn dắt diễn biến ngắn hạn, khối ngoại không còn là lực quyết định xu hướng thị trường như ở một số giai đoạn trước.

Dù vậy, dòng vốn này vẫn đóng vai trò tham chiếu quan trọng, đặc biệt tại nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, nơi hoạt động mua – bán của nhà đầu tư nước ngoài có ảnh hưởng đáng kể tới mặt bằng định giá, chuẩn mực quản trị và kỳ vọng của thị trường.

Nhìn từ góc độ này, những câu hỏi còn bỏ ngỏ cho dòng vốn ngoại trong giai đoạn tới không nằm ở một con số mua ròng hay bán ròng cụ thể, mà ở việc thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tiến thêm bao xa trong việc nâng cao chất lượng, chiều sâu và khả năng hấp thụ vốn. Chính mức độ cải thiện thực chất đó sẽ quyết định cách dòng vốn ngoại quay lại – nếu có – và vai trò mà khối ngoại đảm nhận trong bức tranh thị trường mới.