Hàng năm, cứ đến mùng 10 tháng Giêng âm lịch, hay còn được biết đến với tên gọi là ngày vía Thần Tài, thị trường vàng lại bước vào cao điểm giao dịch.

Theo quan niệm nhiều người, Thần Tài là vị thần mang lại tài lộc, may mắn trong làm ăn buôn bán. Người dân tin rằng mua một ít vàng trong ngày này sẽ “lấy vía”, cầu mong cả năm hanh thông, tiền bạc dồi dào. Chính tâm lý đó khiến không ít người xếp hàng từ sáng sớm tại các cửa hàng vàng, bất chấp giá cả biến động.

Tuy nhiên, thực tế nhiều năm qua cho thấy ngày vía Thần Tài thường đi kèm với mức chênh lệch giá mua - bán bị đẩy lên cao, thậm chí tăng gấp nhiều lần so với ngày thường. Việc người dân “đổ xô” mua vàng trong cùng một thời điểm khiến thị trường biến động mạnh và người mua gần như không có cơ hội sinh lời trong ngắn hạn.

Chênh lệch mua - bán tăng mạnh qua từng năm

Những năm gần đây, thị trường vàng liên tục thu hút sự quan tâm đặc biệt của người dân trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, lạm phát gia tăng và xu hướng tìm kiếm kênh trú ẩn an toàn lên cao. Không ít giai đoạn, giá vàng tăng “phi mã”, lập đỉnh mới chỉ trong thời gian ngắn, kéo theo tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) lan rộng trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, ngày vía Thần Tài không chỉ còn mang ý nghĩa tâm linh cầu may đầu năm mà còn trở thành một điểm rơi giao dịch lớn của thị trường vàng. Lượng người xếp hàng mua vàng tăng mạnh, sức cầu dồn vào một thời điểm ngắn khiến giá niêm yết bị đẩy lên cao và đặc biệt là khoảng cách mua - bán bị nới rộng đáng kể.

Thống kê 5 năm gần đây cho thấy mức chênh lệch giá mua - bán trong ngày vía Thần Tài có xu hướng gia tăng rõ rệt, nhất là từ năm 2024 - giai đoạn thị trường vàng ghi nhận nhiều đợt tăng nóng

Nếu như giai đoạn 2021 - 2023, chênh lệch mua - bán chỉ dao động từ 0,72 - 1,4 triệu đồng/lượng thì sang năm 2024, con số này đã vọt lên 3 triệu đồng/lượng, tức tăng gấp đôi so với năm 2023. Đến năm 2025, mức chênh lệch tiếp tục nới rộng lên 3,5 triệu đồng/lượng - mức cao nhất trong vòng 5 năm.

Điều đáng lưu ý là với mức chênh lệch 3 - 3,5 triệu đồng/lượng, chỉ riêng khoảng cách giá mua - bán trong ngày cao điểm đã khiến người mua chịu thiệt vài triệu đồng mỗi lượng ngay tại thời điểm giao dịch. Nói cách khác, giá vàng mua vào phải tăng thêm ít nhất bằng đúng mức chênh lệch này thì người mua mới có thể hoà vốn.

Trong bối cảnh giá vàng những năm gần đây biến động mạnh theo xu hướng tăng dài hạn nhưng điều chỉnh ngắn hạn thường xuyên, việc mua vàng ngày vía Thần Tài với kỳ vọng “lướt sóng” sinh lời gần như không khả thi. Yếu tố tâm linh, cầu may vẫn là động lực chính thúc đẩy nhu cầu, trong khi bài toán đầu tư đòi hỏi tầm nhìn dài hơi và khả năng chịu biến động của thị trường.

Giá vàng trước ngày vía Thần Tài không phải lúc nào cũng rẻ hơn

Bên cạnh tâm lý mua vàng đúng ngày mùng 10 tháng Giêng để “lấy vía”, một bộ phận người dân lựa chọn giao dịch sớm hơn vài ngày với kỳ vọng tránh cảnh chen lấn và mua được mức giá thấp hơn. Quan điểm phổ biến cho rằng càng sát ngày vía Thần Tài, giá càng bị đẩy lên cao do nhu cầu tăng đột biến.

Tuy nhiên, dữ liệu thống kê trong 5 năm gần đây cho thấy diễn biến thực tế không hoàn toàn như vậy. Giá vàng trước ngày vía Thần Tài có năm cao hơn, có năm thấp hơn so với đúng ngày cao điểm và mức chênh lệch nhìn chung không quá lớn.

Cụ thể, năm 2024, thị trường đã ghi nhận giá vàng trước ngày vía Thần Tài cao hơn đáng kể so với chính ngày 10 tháng Giêng, với giá mua vào cao hơn 1,6 triệu đồng/lượng và giá bán ra cao hơn 0,8 triệu đồng/lượng. Trong khi đó, năm 2025 lại cho thấy xu hướng ngược lại khi giá trước ngày vía Thần Tài thấp hơn 0,4 - 0,7 triệu đồng/lượng.

Các năm 2021 - 2023, mức chênh lệch giữa trước và trong ngày vía Thần Tài chủ yếu dao động trong khoảng vài chục đến vài trăm nghìn đồng mỗi lượng. Đây là mức biến động tương đối nhỏ so với mặt bằng giá vàng.

Điều này cho thấy việc mua trước ngày vía Thần Tài chưa chắc đã mang lại lợi thế rõ rệt về giá. Quan trọng hơn, ngay cả khi mua được mức giá thấp hơn vài trăm nghìn đồng, người mua vẫn phải đối mặt với chênh lệch mua - bán bị nới rộng trong giai đoạn cao điểm, có thể lên tới 3 - 3,5 triệu đồng/lượng trong những năm gần đây.

Nói cách khác, lợi thế về thời điểm mua trước ngày vía Thần Tài nếu có cũng chỉ mang tính tương đối và không đủ lớn để tạo ra khác biệt đáng kể về hiệu quả đầu tư ngắn hạn. Với đặc thù biến động mạnh của thị trường vàng, quyết định mua sớm hay đúng ngày cao điểm chủ yếu vẫn xuất phát từ yếu tố tâm lý và thói quen tiêu dùng hơn là bài toán lợi nhuận thực tế.

Biến động hẹp, khó 'lướt sóng'

Dữ liệu 5 năm gần đây cho thấy sau cao điểm mua bán ngày vía Thần Tài, giá vàng không biến động quá mạnh như nhiều người vẫn lo ngại. Tuy nhiên, mức điều chỉnh này cũng không đủ để tạo cơ hội sinh lời ngắn hạn cho những người mua vàng đúng ngày cao điểm.

Cụ thể, năm 2021 và 2023 ghi nhận giá bán ra giảm nhẹ sau ngày vía Thần Tài, trong khi năm 2022 và 2024 giá tiếp tục nhích lên nhưng biên độ tăng chỉ dao động từ 0,15 - 0,9 triệu đồng/lượng. Năm 2025, giá gần như đi ngang so với đúng ngày vía Thần Tài.

Đáng chú ý, ngay cả trong kịch bản tích cực nhất - như năm 2024 khi giá mua vào tăng 0,9 triệu đồng/lượng sau ngày vía Thần Tài. Song, mức tăng này vẫn thấp hơn rất nhiều so với chênh lệch mua - bán trong chính ngày cao điểm (lên tới 3 - 3,5 triệu đồng/lượng ở các năm gần đây).

Điều đó cũng đồng nghĩa với việc nếu mua vàng vào đúng ngày vía Thần Tài rồi bán ra ngay sau đó, nhà đầu tư gần như không có cơ hội “lướt sóng” kiếm lời. Thậm chí, trong bối cảnh chênh lệch mua - bán bị nới rộng, người mua còn phải chờ giá tăng mạnh trong thời gian dài hơn mới có thể hoà vốn.

Diễn biến này cho thấy biến động giá sau ngày vía Thần Tài thường mang tính điều chỉnh ngắn hạn, trong khi yếu tố tâm lý và nhu cầu cầu may đầu năm mới là động lực chính thúc đẩy giao dịch tăng vọt trong ngày cao điểm.

Tuy nhiên, nếu nắm giữ dài hạn, câu chuyện lại khác. Thống kê mức lãi giả định khi người dân mua vào ngày vía Thần Tài năm nay và bán ra vào ngày vía Thần Tài năm sau cho thấy xu hướng tăng qua từng năm.

Mức lãi dao động từ 4,1 - 11,2 triệu đồng/lượng tùy năm, tương đương khoảng 6 - 20%. Điều này cho thấy nếu coi việc mua vàng ngày vía Thần Tài như một hình thức tích trữ dài hạn thay vì đầu cơ ngắn hạn, khả năng sinh lời vẫn hiện hữu.

Nhìn chung, việc mua vàng ngày vía Thần Tài mang nhiều ý nghĩa tâm linh hơn là mục tiêu đầu tư sinh lời tức thì. Số liệu 5 năm gần đây đã cho thấy chênh lệch mua - bán trong ngày cao điểm ngày càng nới rộng, khiến người mua khó có lãi trong ngắn hạn. Chỉ khi nắm giữ đủ dài và thị trường duy trì xu hướng tăng, khoản “lấy vía” đầu năm mới có thể chuyển thành lợi nhuận thực sự.