Nợ xấu tăng hơn 72.000 tỷ đồng sau 9 tháng, 'lá chắn' dự phòng của các ngân hàng tiếp tục thu hẹp

Trang Mai 08:34 | 22/11/2026 Doanh Nhân Việt Nam trên Doanh Nhân Việt Nam trên
Chia sẻ
Tại cuối quý III/2026, tổng nợ xấu tại 28 ngân hàng vượt 340.000 tỷ đồng, tăng gần 27% so với đầu năm. Trong khi đó, 'lá chắn' dự phòng của các ngân hàng tiếp tục thu hẹp với tỷ lệ bao phủ nợ xấu chung giảm về khoảng 74%.

Nợ xấu tăng nhanh hơn đà mở rộng tín dụng

Theo số liệu thống kê từ báo cáo tài chính của 28 ngân hàng thương mại, tổng dư nợ xấu, gồm nợ nhóm 3, 4 và 5, tại thời điểm cuối tháng 9/2026 là 340.816 tỷ đồng, tăng 72.235 tỷ đồng, tương ứng 26,9% so với cuối năm 2025. Tốc độ tăng nợ xấu hơn gấp đôi mức tăng trưởng tín dụng bình quân tại 28 ngân hàng (khoảng 12,5%).

Riêng trong quý III, quy mô nợ xấu tăng thêm hơn 25.400 tỷ đồng, tương ứng 8,1%, trong khi dư nợ cho vay khách hàng tăng 3,3%, lên gần 16,1 triệu tỷ đồng. Tỷ lệ nợ xấu tại 28 nhà băng theo đó tăng từ 1,88% vào cuối năm 2025 lên 2,12% tại cuối tháng 9/2026. 

Xét về nhóm nợ, tại cuối quý III/2026, dư nợ nhóm 3 tăng 52,6% so với quý II, lên 102.271 tỷ đồng, trong khi nợ nhóm 4 tăng hơn 3.300 tỷ đồng. Ngược lại, nợ có khả năng mất vốn (nhóm 5) giảm hơn 13.100 tỷ đồng.

Xét riêng từng ngân hàng, 24 nhà băng ghi nhận quy mô nợ xấu tăng so với đầu năm, trong đó 20 ngân hàng có mức tăng hai chữ số.

ABBank dẫn đầu về tốc độ gia tăng nợ xấu, với tổng dư nợ nhóm 3-5 tăng gần 92% so với đầu năm lên mức 1.910 tỷ đồng cuối tháng 9/2026. Tỷ lệ nợ xấu tính tăng từ 0,88% lên 1,42%.

Tại HDBank, quy mô nợ xấu tăng 85%, lên 24.642 tỷ đồng, tương ứng tăng thêm hơn 11.300 tỷ đồng sau 9 tháng. Tỷ lệ nợ xấu tăng từ 2,44% lên 3,42%. Tại TPBank, tổng dư nợ xấu tăng gần 79% so với đầu năm, lên 7.029 tỷ đồng, kéo tỷ lệ nợ xấu từ 1,29% lên 2,1%. 

PGBank cũng ghi nhận mức tăng nợ xấu khoảng 78%, trong khi tỷ lệ nợ xấu tăng từ 2,36% lên 3,93%. MB cũng nằm trong nhóm có tốc độ gia tăng nợ xấu cao, với mức tăng hơn 53%, lên 21.474 tỷ đồng.

Sacombank tiếp tục dẫn đầu về tỷ lệ nợ xấu trong nhóm 28 ngân hàng, với NPL ở mức 7,33% dù đã giảm từ mức 7,54% vào cuối quý II.

Ở chiều ngược lại, Vietcombank tiếp tục duy trì NPL dưới 1%, ở mức 0,71%.

ACB, Bac A Bank và VietinBank tiếp tục nằm trong nhóm có tỷ lệ nợ xấu thấp, dao động quanh 1,2%.

Ngoài ra, một số ngân hàng như Eximbank, Nam A Bank, VietBank và NCB ghi nhận quy mô nợ xấu giảm so với đầu năm.

 Nguồn: M.T. tổng hợp BCTC ngân hàng.

  Nguồn: M.T. tổng hợp BCTC ngân hàng.

Bộ đệm dự phòng mỏng đi

Trong khi nợ xấu tiếp tục gia tăng, bộ đệm hấp thụ rủi ro tại các ngân hàng lại ghi nhận diễn biến thu hẹp.

Tại cuối tháng 9/2026, tổng số dư dự phòng rủi ro cho vay khách hàng của 28 ngân hàng đạt 252.561 tỷ đồng, tăng 2,4% so với cuối quý II, thấp hơn mức tăng 8,1% của nợ xấu. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) theo đó giảm từ 78,2% xuống 74,1%.

Trong quý III, tỷ lệ bao phủ suy giảm tại 21/28 ngân hàng. Số nhà băng duy trì LLR trên 100% cũng giảm từ 6 xuống còn 4, gồm Vietcombank, VietinBank, Bac A Bank và Techcombank.

   Nguồn: M.T. tổng hợp BCTC ngân hàng.

Vietcombank tiếp tục duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu đạt hơn 243%, cao nhất ngành, nhưng giảm gần 36 điểm phần trăm so với cuối quý II.

VietinBank ghi nhận tỷ lệ bao phủ rủi ro tăng từ khoảng 134% lên 160,4%, xếp thứ hai toàn ngành.

Bac A Bank và Techcombank lần lượt duy trì tỷ lệ bao phủ ở mức 127,3% và 107,1%, trong top cao nhất ngành nhưng giảm so với cuối quý II.

Trong khi đó, ACB và VietABank đã rời nhóm ngân hàng có LLR trên 100% tại cuối quý III. Tại ACB, tỷ lệ bao phủ giảm từ khoảng 105% vào cuối quý II xuống gần 91% sau một quý, trong khi VietABank ghi nhận mức thu hẹp mạnh hơn, từ khoảng 100% xuống gần 55%.

Một số ngân hàng tiếp tục ghi nhận LLR ở nhóm cao hơn bình quân toàn ngành như:  ABBank duy trì tỷ lệ bao phủ gần 87%, MB khoảng 85%, SHB gần 82% và KienlongBank khoảng 81%.

Ở chiều ngược lại, NCB tiếp tục là ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu thấp trong ngành, với LLR khoảng 25,5%. Tiếp đến là PGBank với 30,6%, Sacombank và Saigonbank cùng quanh mức 35%.

Tại HDBank, dù tăng cường bổ sung dự phòng, vẫn ghi nhận LLR giảm từ khoảng 50% xuống 46% do quy mô nợ xấu tăng nhanh hơn.

    Nguồn: M.T. tổng hợp BCTC ngân hàng.

Tỷ lệ nợ xấu có thể giảm theo yếu tố mùa vụ trong quý IV 

Diễn biến chất lượng tài sản kém thuận lợi đã kéo theo sự gia tăng chi phí dự phòng tại nhiều ngân hàng trong quý III.

Tổng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của 28 ngân hàng trong kỳ đạt 50.780 tỷ đồng, tăng 16,8% so với quý trước và 33,4% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 9 tháng, khoản chi phí này đạt gần 133.800 tỷ đồng, tăng 24,7%.

Tại Vietcombank, chi phí dự phòng riêng quý III tăng gần 8 lần so với cùng kỳ, lên 6.184 tỷ đồng. Đây là một phần nguyên nhân khiến lợi nhuận trước thuế quý III của Vietcombank gần như đi ngang so với cùng kỳ, đạt 11.218 tỷ đồng, dù lợi nhuận hoạt động trước dự phòng tăng gần 45%.

Lũy kế 9 tháng, ngân hàng ghi nhận chi phí dự phòng gần 9.180 tỷ đồng, gấp 3,9 lần cùng kỳ năm trước.

Theo TCBS Research, phần lớn chi phí dự phòng tăng thêm của Vietcombank trong quý III liên quan đến danh mục trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết. Điều này cho thấy áp lực dự phòng tại ngân hàng không chỉ đến từ các khoản cho vay khách hàng.

Tại MB, chi phí dự phòng quý III tăng gần 38% so với cùng kỳ, lên 5.241 tỷ đồng. Tuy nhiên, nhờ lợi nhuận hoạt động trước dự phòng tăng gần 41%, nhà băng vẫn ghi nhận lợi nhuận trước thuế hơn 10.300 tỷ đồng, tăng hơn 42%.

Tại Sacombank, chi phí dự phòng duy trì ở mức cao song việc sử dụng dự phòng để xử lý nợ cũng được đẩy mạnh (khoảng gần 15.575 tỷ đồng), dẫn đến bộ đệm dự phòng vẫn ở mức thấp trong ngành.

Diễn biến này cho thấy việc tăng chi phí trích lập không đồng nghĩa với bộ đệm dự phòng được củng cố, đặc biệt tại những ngân hàng đang trong quá trình xử lý lượng lớn nợ tồn đọng.

Trong báo cáo cập nhật ngành ngân hàng công bố ngày 16/11, TCBS Research cho biết chi phí tín dụng của nhóm 26 ngân hàng theo dõi trong quý III đã tăng lên 1,28%, mức cao nhất kể từ quý II/2024.

Đơn vị phân tích này kỳ vọng tỷ lệ nợ xấu có thể giảm theo yếu tố mùa vụ trong quý cuối năm, khi các ngân hàng đẩy mạnh thu hồi và xử lý nợ. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu cuối năm được dự báo vẫn trong khoảng 1,9-2%, cao hơn mức 1,85% cuối năm 2025 của nhóm ngân hàng được TCBS theo dõi.