Giá dầu 85 - 87 USD/thùng có thể làm GDP giảm 0,6 - 0,8 điểm %

Tại Hội thảo “Thị trường chứng khoán 2026 - Chu kỳ tăng trưởng mới: Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng” do VFS tổ chức ngày 28/5, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV nhận định, kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển từ mục tiêu tăng trưởng theo chiều rộng sang chú trọng hiệu quả và tính bền vững.

Theo chuyên gia, động lực tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2027 sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào vốn và lao động như trước, mà cần dựa nhiều hơn vào năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP), đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Trong kịch bản cơ sở, GDP Việt Nam năm 2026 được dự báo tăng khoảng 9 - 9,2%, nhờ sự phục hồi của tiêu dùng, đầu tư tư nhân, dòng vốn FDI tích cực, cùng với động lực từ giải ngân đầu tư công và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Lạm phát dự kiến được kiểm soát quanh mức 4,2 - 4,7%.

Bên cạnh đó, nhiều yếu tố hỗ trợ thị trường tiếp tục được duy trì như mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15%, kế hoạch giải ngân đầu tư công quy mô gần 1 triệu tỷ đồng, cải cách thể chế và kỳ vọng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam vào tháng 9/2026 theo đánh giá của FTSE Russell.

Dù triển vọng kinh tế vẫn được đánh giá tích cực, TS. Cấn Văn Lực cho rằng những rủi ro bên ngoài tiếp tục là biến số lớn đối với kinh tế Việt Nam, đặc biệt là xung đột địa chính trị tại Trung Đông.

Theo ông, trong kịch bản cơ sở với xác suất khoảng 50%, xung đột không lan rộng và giá dầu duy trì quanh mức 85 - 87 USD/thùng, lạm phát bình quân năm 2026 có thể tăng thêm 0,4 - 0,6 điểm %, đồng thời làm giảm khoảng 0,6 - 0,8 điểm % tăng trưởng GDP.

Ở kịch bản tiêu cực hơn, nếu chiến sự kéo dài tới hết năm 2026 và eo biển Hormuz bị gián đoạn trong hơn 6 tháng, giá dầu có thể tăng lên 93 - 95 USD/thùng. Khi đó, CPI có khả năng tăng thêm 0,8 - 1 điểm %, đẩy lạm phát lên quanh mức 5 - 5,2% hoặc cao hơn, đồng thời khiến GDP Việt Nam giảm từ 1,2 - 1,5 điểm %.

Ngoài tác động lên lạm phát và tăng trưởng, căng thẳng tại Trung Đông còn có thể làm gia tăng chi phí logistics, gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng tới dòng vốn FDI, xuất khẩu cũng như tâm lý thị trường tài chính.

Trước bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, TS. Cấn Văn Lực khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động đánh giá tác động từ xung đột địa chính trị để xây dựng chiến lược ứng phó phù hợp.

Theo đó, doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường, đối tác, chuỗi cung ứng và nguồn vốn; đồng thời tăng cường năng lực quản trị rủi ro về tỷ giá, lãi suất và đứt gãy logistics.

Bên cạnh đó, xu hướng “chuyển đổi kép” gồm xanh hóa và số hóa được xem là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn tới. Doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng AI, dữ liệu và tăng cường năng lực an ninh mạng nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và sức cạnh tranh.

Ngoài ra, việc nâng cao tính tự chủ về nguyên vật liệu đầu vào, minh bạch xuất xứ hàng hóa và khai thác tốt thị trường nội địa cũng được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp cải thiện sức chống chịu trước biến động bên ngoài.

Các chuyên gia cho rằng dù bối cảnh địa chính trị tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro, cơ hội đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn hiện hữu nếu thích ứng kịp với xu hướng tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Dòng tiền có xu hướng chọn lọc hơn 

Trong bối cảnh kinh tế duy trì đà tăng trưởng nhưng môi trường bên ngoài biến động mạnh, thị trường chứng khoán Việt Nam được đánh giá đang bước sang giai đoạn vận động mới với sự phân hóa ngày càng rõ nét.

Theo ông Nguyễn Minh Hoàng - Trưởng phòng Phân tích VFS, VN-Index đang phát tín hiệu hình thành sóng tăng mới sau nhịp điều chỉnh bởi tác động từ xung đột địa chính trị. Nhóm vốn hóa lớn, đặc biệt là bất động sản, hiện đóng vai trò dẫn dắt thị trường.

Trong khi đó, FiinRatings cho rằng nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn có khả năng tiếp tục thu hút dòng tiền nhờ động lực từ ngân hàng, thép và hệ sinh thái Vingroup. Ngược lại, nhóm vốn hóa vừa và nhỏ có thể chịu áp lực lớn hơn khi chi phí vốn tăng và mặt bằng lãi suất có xu hướng nhích lên.

Theo các chuyên gia, thị trường hiện không còn ở giai đoạn “tiền rẻ” lan tỏa diện rộng như các chu kỳ trước. Dư địa nới lỏng tiền tệ đang dần thu hẹp trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao và dư nợ tín dụng đã vượt huy động. Điều này khiến dòng tiền có xu hướng chọn lọc hơn, tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, lợi nhuận thực chất và khả năng hưởng lợi từ đầu tư công, tín dụng, cải cách thể chế hoặc nâng hạng thị trường.

Dữ liệu từ FiinGroup cho thấy tăng trưởng lợi nhuận quý I/2026 của thị trường có sự tập trung cao ở một số doanh nghiệp lớn. Nếu loại bỏ ảnh hưởng từ các doanh nghiệp như VHM, BSR, HPG hay VPL, mức tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường chỉ còn khoảng 15,4%, thấp hơn đáng kể so với mức công bố 38,4%.

Một số ngành ghi nhận cải thiện mạnh về biên lợi nhuận gồm bất động sản dân cư, dầu khí, thép, xây dựng, logistics và khai khoáng. Trong khi đó, các nhóm ngành như hóa chất, công nghệ thông tin hay phân phối xăng dầu vẫn chịu áp lực từ chi phí đầu vào gia tăng.