Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, kết quả của năm 2025 không chỉ thể hiện ở các chỉ tiêu tăng trưởng hay những con số thống kê đơn thuần, mà quan trọng hơn là sự thay đổi về "chất" trong tư duy điều hành: Từ phản ứng ngắn hạn sang chủ động kiến tạo, từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển, từ điều hành phân tán sang phối hợp chính sách ngày càng chặt chẽ, nhất quán và hiệu quả hơn.

Điều hành kinh tế vĩ mô: Linh hoạt trong ngắn hạn, kiên định trong dài hạn

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Chính phủ, chuyên gia kinh tế, TS. Doãn Hữu Tuệ nhận định, một trong những điểm sáng rõ nét nhất của năm 2025 là năng lực điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ trong bối cảnh sức ép từ bên ngoài gia tăng.

Tinh thần này được Thủ tướng Phạm Minh Chính quán triệt xuyên suốt tại các phiên họp Chính phủ, với yêu cầu nhất quán: giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng và bảo đảm các cân đối lớn trong mọi tình huống.

Trước diễn biến phức tạp của kinh tế thế giới, Chính phủ kiên trì điều hành chính sách tài khóa chủ động, có trọng tâm, trọng điểm, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ thận trọng, linh hoạt, tránh gây cú sốc cho nền kinh tế. Việc điều hành giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý được thực hiện theo lộ trình phù hợp, hạn chế tối đa tác động lan tỏa đến mặt bằng giá và hoạt động sản xuất- kinh doanh.

Nhờ định hướng điều hành nhất quán đó, đến hết tháng 11/2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 840 tỷ USD, tăng trên 17% so với cùng kỳ; cán cân thương mại tiếp tục thặng dư hơn 20 tỷ USD trong bối cảnh thương mại toàn cầu phục hồi chậm và rào cản phòng vệ gia tăng. Cơ cấu xuất khẩu cải thiện theo hướng bền vững, với nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm gần 89%.

Ở chiều ngược lại, mặt bằng giá trong nước được kiểm soát hiệu quả; CPI bình quân 11 tháng tăng khoảng 3,28%, nằm trong mục tiêu Quốc hội và Chính phủ đề ra. Theo TS. Doãn Hữu Tuệ, kết quả này phản ánh sự phối hợp chính sách ngày càng nhịp nhàng, hiệu quả, đồng thời cho thấy vai trò điều tiết, dẫn dắt của Chính phủ trong hỗ trợ doanh nghiệp, người dân và bảo đảm an sinh xã hội.

Thể chế và môi trường kinh doanh: Chuyển từ "gỡ khó" sang tạo dư địa phát triển

Năm 2025 cũng đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cải cách thể chế. Thay vì chỉ tập trung tháo gỡ vướng mắc trước mắt, Chính phủ chuyển mạnh sang cách tiếp cận dài hạn, hướng tới tạo dư địa phát triển bền vững cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

TS. Doãn Hữu Tuệ đánh giá, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ, nhiều quy định chồng chéo, mâu thuẫn trong các lĩnh vực then chốt như đầu tư, đất đai, xây dựng, năng lượng, thị trường vốn được rà soát, sửa đổi. Các tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ tiếp tục phát huy vai trò là "điểm tựa chính sách", không chỉ tiếp nhận kiến nghị mà còn theo dõi, đôn đốc tiến độ xử lý và gắn trách nhiệm cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương.

Tinh thần chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, được quán triệt xuyên suốt. Cùng với đó, việc đề cao trách nhiệm cá nhân, khuyến khích "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm" đã góp phần giảm tâm lý e dè, sợ sai trong đội ngũ thực thi.

"Điều này giúp các chính sách được triển khai nhanh hơn, sát thực tiễn hơn, giảm độ trễ và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp", TS. Doãn Hữu Tuệ nhận định.

Kết quả là niềm tin thị trường tiếp tục được củng cố: trong 11 tháng năm 2025, số doanh nghiệp thành lập mới tăng hơn 26%; số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động tăng gần 37%; tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế tăng trên 100%.

Đầu tư công, chuyển đổi số và kỷ cương điều hành

Trong bối cảnh khu vực tư nhân và xuất khẩu còn đối mặt nhiều rủi ro, Chính phủ tiếp tục kiên trì quan điểm lấy đầu tư công dẫn dắt, tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược, liên vùng, có tính lan tỏa cao. Đến hết tháng 11/2025, vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước tăng gần 27% so với cùng kỳ- mức cao nhất trong nhiều năm- góp phần trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm và cải thiện niềm tin thị trường.

Song song với đầu tư hạ tầng cứng, chuyển đổi số được xác định là trụ cột của quản trị quốc gia hiện đại, gắn chặt với cải cách thể chế, kỷ cương hành chính và trách nhiệm người đứng đầu. Dữ liệu và nền tảng số ngày càng được coi là công cụ quan trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành.

Một điểm nhấn khác là việc siết chặt kỷ cương, kỷ luật hành chính, với yêu cầu rõ ràng về mục tiêu, thời hạn và sản phẩm đầu ra. Tinh thần "nói đi đôi với làm, làm phải có kết quả đo lường được" được coi là tiêu chí đánh giá hiệu quả thực thi công vụ.

Nâng tầm quản trị quốc gia trong giai đoạn mới

Những kết quả đạt được trong năm 2025 cho thấy năng lực điều hành của Chính phủ đã có bước tiến rõ rệt. TS. Doãn Hữu Tuệ đề xuất 5 giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng ổn định, minh bạch và nâng cao khả năng dự báo. Cải cách thể chế cần chuyển mạnh từ "sửa cho kịp" sang "xây cho bền", bảo đảm tính nhất quán và ổn định của chính sách. Hiệu quả cải cách phải được đo bằng mức độ giảm chi phí tuân thủ, khả năng thu hút đầu tư, kinh doanh và sự hài lòng thực chất của người dân, doanh nghiệp thay vì số lượng văn bản được ban hành.

Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với siết chặt kỷ cương, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Trao quyền nhiều hơn cho địa phương là yêu cầu tất yếu, song phải gắn chặt với cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát hiệu quả và xử lý trách nhiệm rõ ràng.

Thứ ba, đầu tư mạnh hơn cho việc nâng cao năng lực phân tích, dự báo và hoạch định chính sách. Trong bối cảnh rủi ro ngày càng khó lường, năng lực dự báo không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc và cần được coi là "hạ tầng mềm" thiết yếu của quản trị quốc gia. Bên cạnh đó, cần đầu tư bài bản cho hệ thống dữ liệu, các trung tâm phân tích liên ngành và đội ngũ chuyên gia đủ năng lực tham mưu chính sách dài hạn.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả phối hợp chính sách giữa các bộ, ngành và địa phương. Điều hành kinh tế- xã hội đòi hỏi sự đồng bộ, nhất quán và liên thông. Việc khắc phục tình trạng cát cứ, chồng chéo trong xây dựng và thực thi chính sách sẽ giúp giảm độ trễ, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả điều hành tổng thể của Chính phủ.

Cuối cùng, tiếp tục nuôi dưỡng tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, công chức. Suy cho cùng, con người luôn là yếu tố then chốt của mọi cuộc cải cách. Cùng với việc hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, cần lấy kết quả công việc, hiệu quả thực chất và tác động phát triển làm thước đo đánh giá cán bộ, thay cho tư duy an toàn, né tránh trách nhiệm.

Đây chính là yếu tố quyết định để những chuyển biến tích cực của năm 2025 không chỉ dừng lại ở kết quả ngắn hạn, mà trở thành nền tảng cho một giai đoạn phát triển cao hơn, bền vững hơn của Việt Nam trong những năm tới.

Giang Oanh