Sáng 22/8, chia sẻ trên VTV sau khi FTSE Russell công bố danh sách cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào FTSE Global Equity Index Series (GEIS), ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho biết kết quả mới có một số điểm tích cực hơn dự kiến.

Dòng vốn có thể lớn hơn kỳ vọng trước đó

Theo ông Hải, FTSE công bố 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào rổ chỉ số mới nổi toàn cầu, nhiều hơn mức 24 cổ phiếu được dự kiến hồi tháng 4.

Điểm quan trọng hơn nằm ở trọng số. Theo tính toán được ông Hải dẫn lại, trọng số của Việt Nam hiện tăng lên khoảng 0,49%, so với mức khoảng 0,328% trong dự kiến trước đó.

“Với việc có 27 cổ phiếu vào trong rổ thì trọng số của Việt Nam tăng lên đáng kể so với dự kiến vào tháng 4”, ông Hải cho biết.

Trước đó, các ước tính trên thị trường thường nhắc tới quy mô khoảng 1,5 tỷ USD vốn thụ động có thể phân bổ vào Việt Nam theo lộ trình nâng hạng.

Tuy nhiên, ông Hải cho rằng con số này được xây dựng trên giả định trọng số của Việt Nam ở khoảng 0,32%. Với trọng số mới cao hơn, quy mô dòng vốn thực tế có thể lớn hơn mức tính toán trước đây.

“Tôi tin tưởng rằng con số sẽ lớn hơn con số 1,5 tỷ USD mà chúng ta đã dự kiến”, Phó Chủ tịch UBCKNN nói.

Dòng vốn thụ động dự kiến không vào thị trường cùng lúc mà được phân bổ theo nhiều giai đoạn, bắt đầu từ tháng 9/2026 và kéo dài đến tháng 9/2027. Việc chia nhỏ lộ trình giúp thị trường có thêm thời gian hấp thụ dòng tiền và hạn chế biến động mạnh quanh các kỳ tái cơ cấu.

Tuy vậy, quy mô vốn thụ động chỉ là một phần của câu chuyện nâng hạng.

FTSE muốn nhìn thấy cải cách được thực thi

Bà Wanming Du, Trưởng bộ phận Chính sách chỉ số của FTSE Russell, đánh giá Việt Nam đã đạt một cột mốc lịch sử khi chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp.

Theo đại diện FTSE Russell, việc xem xét nâng hạng trong tương lai sẽ tiếp tục phụ thuộc vào tiến trình cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, hiệu quả vận hành và trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài.

FTSE không chỉ nhìn vào hệ thống pháp lý trên giấy tờ mà còn đặt trọng tâm vào hiệu quả thực thi thực tế đối với dòng vốn toàn cầu.

Bà Du cho rằng yếu tố then chốt ở giai đoạn tới là Việt Nam có tiếp tục duy trì được đà cải cách đã tạo nên kết quả hiện tại hay không. Nếu thị trường tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận, củng cố hạ tầng, gia tăng thanh khoản và thu hút thêm dòng vốn ngoại, việc tiếp tục nâng tỷ trọng và vị thế trong các danh mục thị trường mới nổi có thể là bước phát triển tiếp theo.

Quan điểm này cũng tương đồng với chia sẻ của lãnh đạo UBCKNN. Theo ông Hải, trọng số của cổ phiếu Việt Nam trong các rổ FTSE còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô, số lượng cổ phiếu có thể giao dịch tự do và các điều kiện tiếp cận khác.

Do đó, ngay cả sau khi đã bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, quá trình cải cách vẫn cần tiếp tục nếu Việt Nam muốn nâng tỷ trọng trong các chỉ số toàn cầu.

Nâng hạng mới chỉ là “tấm vé mời”

Ở góc nhìn dài hạn, các thành viên thị trường cho rằng giá trị của nâng hạng không chỉ nằm ở lượng vốn thụ động có thể chảy vào ngay trong các kỳ cơ cấu.

Ông Thomas Nguyen, Giám đốc Thị trường nước ngoài của Chứng khoán SSI, cho rằng câu chuyện không thực sự nằm ở 2, 3 hay 5 tỷ USD, mà quan trọng hơn là sự chuyển đổi của thị trường vốn Việt Nam và những thay đổi đã được cơ quan quản lý cùng các thành viên thị trường thực hiện để đạt được kết quả nâng hạng.

Trong khi đó, ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư VCBF, ví việc FTSE nâng hạng Việt Nam như một “tấm vé mời” dành cho các tổ chức đầu tư nước ngoài và quỹ chủ động.

Theo ông, dòng tiền lớn hơn và có khả năng ở lại thị trường lâu hơn về dài hạn vẫn là dòng vốn chủ động. Việc được nâng hạng giúp Việt Nam bước vào phạm vi xem xét của nhiều tổ chức hơn, nhưng quyết định có giải ngân mạnh và ở lại lâu dài hay không còn phụ thuộc vào sức hấp dẫn thực tế của thị trường.

Ông Vũ Duy Khánh, Giám đốc Trung tâm Phân tích AAS, cũng lưu ý rằng sau khi có “chuẩn mới”, thị trường có thể thu hút thêm các dòng vốn ngoài quỹ thụ động. Tuy nhiên, với các quỹ chủ động, khả năng tiếp cận cổ phiếu vẫn phụ thuộc vào những yếu tố như room ngoại, bởi một cổ phiếu dù hấp dẫn nhưng không còn dư địa sở hữu nước ngoài thì nhà đầu tư quốc tế cũng khó mua vào.

Ở chiều ngược lại, nâng hạng cũng đồng nghĩa Việt Nam bước vào một sân chơi cạnh tranh hơn.

Ông Bùi Hoàng Hải ví Việt Nam trước đây là “con cá to trong một cái ao nhỏ” khi chiếm khoảng 36% rổ thị trường cận biên của FTSE. Sau nâng hạng, thị trường trở thành “con cá nhỏ bước ra biển lớn”, với mức độ mở cao hơn và chịu tác động nhiều hơn từ biến động toàn cầu.

Để duy trì vị thế mới, lãnh đạo UBCKNN cho rằng thị trường cần tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng, đưa CCP vào vận hành, phát triển các sản phẩm phòng ngừa rủi ro, cải thiện tỷ lệ free float, tăng cường quản lý giám sát và nâng mức độ minh bạch về chủ sở hữu hưởng lợi cũng như quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Như vậy, dòng vốn có thể lớn hơn kỳ vọng ban đầu là một tín hiệu tích cực sau công bố mới của FTSE. Nhưng với cả cơ quan quản lý, FTSE Russell và các thành viên thị trường, câu chuyện dài hạn vẫn nằm ở khả năng Việt Nam tiếp tục cải cách để không chỉ được nâng hạng, mà còn tăng tỷ trọng và giữ chân dòng vốn quốc tế lâu hơn.