AI mở ra chu kỳ cạnh tranh mới

Ngành dịch vụ công nghệ thông tin (CNTT) toàn cầu đang bước qua giai đoạn tăng trưởng dễ dàng. Theo phân tích của MBS Research trong báo cáo Vietnam Dynamics 2026 vừa công bố, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa trên chuyển đổi số và gia công phần mềm đang suy yếu khi khách hàng thận trọng hơn với các khoản đầu tư công nghệ.

Sau giai đoạn bùng nổ chuyển đổi số hậu đại dịch COVID-19, môi trường lãi suất cao cùng tăng trưởng kinh tế chậm lại khiến nhiều doanh nghiệp trì hoãn hoặc cắt giảm các dự án CNTT không cấp thiết. Điều này khiến các tập đoàn dịch vụ CNTT lớn trên thế giới như Accenture, Infosys, Wipro hay Cognizant đều không còn duy trì được tốc độ tăng trưởng hai chữ số như trước.

Bên cạnh yếu tố chu kỳ, sự phát triển nhanh của GenAI và Agentic AI đang tạo ra áp lực mang tính cấu trúc đối với mô hình outsourcing truyền thống. Khi AI có thể hỗ trợ lập trình, kiểm thử, thiết kế giải pháp và tự động hóa nhiều công việc, nhu cầu sử dụng các đội ngũ kỹ sư đông đảo theo mô hình "bán giờ công" sẽ giảm dần.

Theo MBS Research, AI làm giảm giá trị của các công việc lặp lại và tiêu chuẩn hóa, trong khi cùng một khối lượng công việc hiện có thể được hoàn thành bởi đội ngũ nhỏ hơn với năng suất cao hơn.

Dù vậy, tổ chức này cho rằng AI không khiến nhu cầu dịch vụ CNTT suy giảm mà sẽ tái định nghĩa cách thức cạnh tranh của ngành.

Theo Gartner, chi tiêu toàn cầu cho dịch vụ CNTT năm 2026 dự kiến đạt khoảng 1.867 tỷ USD, tăng 8,7% so với năm trước và tiếp tục là phân khúc lớn nhất trong tổng chi tiêu CNTT toàn cầu.

Trong khi đó, tổng chi tiêu cho AI được dự báo tăng trưởng kép khoảng 38%/năm, từ 1.757 tỷ USD năm 2025 lên 3.335 tỷ USD vào năm 2027. Các lĩnh vực tăng trưởng mạnh gồm hạ tầng AI, phần mềm AI, mô hình AI và an ninh mạng ứng dụng AI.

Theo MBS Research, khác với phần mềm truyền thống, AI chỉ tạo ra giá trị khi được tích hợp sâu vào dữ liệu, quy trình vận hành và hệ thống quản trị của doanh nghiệp. Điều này mở ra nhu cầu lớn đối với các dịch vụ tư vấn AI, xây dựng nền tảng dữ liệu, triển khai mô hình AI và vận hành hệ thống sau triển khai.

Thay vì chỉ bán nguồn lực lập trình, các doanh nghiệp CNTT sẽ phải đồng hành cùng khách hàng trong toàn bộ quá trình chuyển đổi AI, từ tư vấn chiến lược, chuẩn hóa dữ liệu đến triển khai và chịu trách nhiệm về hiệu quả cuối cùng.

Cạnh tranh sẽ khốc liệt hơn trong kỷ nguyên AI

Báo cáo nhận định giai đoạn AI sẽ chứng kiến sự thay đổi toàn diện về mô hình hoạt động của các doanh nghiệp dịch vụ CNTT.

Nếu trước đây doanh nghiệp cạnh tranh bằng việc mở rộng quy mô nhân sự thì trong chu kỳ mới, lợi thế sẽ đến từ khả năng ứng dụng AI để nâng cao năng suất, rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí và cải thiện doanh thu trên mỗi nhân viên.

Khách hàng ngày càng yêu cầu mức giá thấp hơn, thời gian triển khai nhanh hơn và cam kết hiệu quả rõ ràng hơn. Điều này buộc doanh nghiệp phải chuyển từ mô hình "làm theo yêu cầu" sang cùng khách hàng xác định bài toán và chịu trách nhiệm về kết quả.

Cùng với đó, nhu cầu lao động cũng thay đổi đáng kể. Vai trò của lập trình viên thuần túy sẽ giảm tương đối, trong khi nhu cầu đối với kỹ sư AI, chuyên gia dữ liệu, kiến trúc sư điện toán đám mây, chuyên gia bảo mật và các chuyên gia am hiểu ngành nghề sẽ tăng lên.

Doanh nghiệp Việt Nam hưởng lợi từ chính sách và nhu cầu AI

MBS nhận định giai đoạn AI sẽ chứng kiến sự thay đổi toàn diện về mô hình hoạt động của các doanh nghiệp dịch vụ CNTT.

Nếu trước đây doanh nghiệp cạnh tranh bằng việc mở rộng quy mô nhân sự thì trong chu kỳ mới, lợi thế sẽ đến từ khả năng ứng dụng AI để nâng cao năng suất, rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí và cải thiện doanh thu trên mỗi nhân viên.

Khách hàng ngày càng yêu cầu mức giá thấp hơn, thời gian triển khai nhanh hơn và cam kết hiệu quả rõ ràng hơn. Điều này buộc doanh nghiệp phải chuyển từ mô hình "làm theo yêu cầu" sang cùng khách hàng xác định bài toán và chịu trách nhiệm về kết quả.

Cùng với đó, nhu cầu lao động cũng thay đổi đáng kể. Vai trò của lập trình viên thuần túy sẽ giảm tương đối, trong khi nhu cầu đối với kỹ sư AI, chuyên gia dữ liệu, kiến trúc sư điện toán đám mây, chuyên gia bảo mật và các chuyên gia am hiểu ngành nghề sẽ tăng lên.

Theo MBS Research, Việt Nam đang chuyển từ vai trò quốc gia ứng dụng công nghệ sang làm chủ các công nghệ chiến lược thông qua hàng loạt chính sách hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, AI và chuyển đổi số.

Các chính sách như Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Luật Công nghiệp Công nghệ số, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo cùng các gói tín dụng ưu đãi cho lĩnh vực công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho doanh nghiệp CNTT trong nước.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số, trung tâm dữ liệu (Data Center), mạng 5G và hạ tầng điện toán đám mây được xem là nền tảng để Việt Nam phát triển nền kinh tế số cũng như trở thành trung tâm công nghệ trong khu vực.

Theo đánh giá của MBS Research, Việt Nam hiện có nhiều lợi thế như tỷ lệ phủ cáp quang cao, tốc độ Internet thuộc nhóm nhanh trong khu vực, chi phí vận hành cạnh tranh và nhu cầu chuyển đổi số tăng mạnh ở cả khu vực công và tư nhân.

Trong bối cảnh ngành bước vào chu kỳ mới, MBS Research cho rằng những doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sang mô hình AI sẽ có nhiều cơ hội hơn.

Theo MBS Research, FPT (mã: FPT) đang tái định vị từ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chuyển đổi số (DX) sang đơn vị tích hợp và triển khai AI (AI System Integrator).

Doanh nghiệp hiện phát triển hệ sinh thái AI gồm các công cụ hỗ trợ lập trình như CodeVista, AgentVista, TestVista cùng nhiều giải pháp AI chuyên biệt cho lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, ô tô, bán lẻ và y tế.

MBS cho biết doanh thu từ dịch vụ AI và phân tích dữ liệu của FPT tiếp tục tăng trưởng mạnh, trong khi lượng hợp đồng ký mới (backlog) đã phục hồi đáng kể trong 6 tháng đầu năm 2026. Theo đánh giá của đơn vị phân tích, đây là tín hiệu cho thấy AI đang dần trở thành động lực tăng trưởng mới của doanh nghiệp.

Một lợi thế khác của FPT là thị trường Nhật Bản, nơi doanh nghiệp đã hiện diện khoảng 20 năm. MBS cho rằng nhu cầu hiện đại hóa các hệ thống CNTT cũ trong bối cảnh Nhật Bản thiếu hụt kỹ sư công nghệ sẽ tạo dư địa tăng trưởng đáng kể cho FPT trong những năm tới.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng được đánh giá có lợi thế nhờ bộ máy linh hoạt hơn so với nhiều đối thủ lớn của Ấn Độ, giúp quá trình chuyển đổi sang AI diễn ra nhanh hơn.

Bên cạnh FPT, Tổng CTCP Công trình Viettel (mã: CTR) với mảng hạ tầng viễn thông tiếp tục là động lực tăng trưởng chính của CTR khi doanh nghiệp hiện sở hữu khoảng 12.000 trạm BTS và được hưởng lợi từ quá trình mở rộng phủ sóng 5G.

Trong giai đoạn tới, CTR được kỳ vọng cải thiện hiệu quả hoạt động thông qua việc nâng tỷ lệ dùng chung hạ tầng, tối ưu vận hành và khai thác hiệu quả hệ thống hiện hữu.

Ngoài ra, mảng xây dựng được đánh giá sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới khi doanh nghiệp mở rộng hoạt động ra ngoài hệ sinh thái Viettel, cung cấp các giải pháp về cơ điện, điện mặt trời, nhà thông minh và các dự án hạ tầng số.

Theo MBS, CTR đang giao dịch ở vùng định giá tương đối thấp so với các doanh nghiệp cùng ngành trong khu vực, trong khi vẫn duy trì hiệu quả sinh lời cao.

Đối với CTCP Viễn thông FPT (mã: FOX), MBS Research đánh giá trung tâm dữ liệu (Data Center) sẽ là động lực tăng trưởng dài hạn khi nhu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu gia tăng nhờ AI và điện toán đám mây.

Đơn vị phân tích cho biết FOX hiện vận hành hơn 7.000 rack đạt tiêu chuẩn Tier III với tỷ lệ lấp đầy cao. Doanh thu từ mảng trung tâm dữ liệu được kỳ vọng tăng trưởng khoảng 30%/năm trong giai đoạn 2026-2027.

Ngoài ra, việc doanh nghiệp chuyển về hệ sinh thái Bộ Công an từ đầu năm 2026 được kỳ vọng mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào các dự án hạ tầng số quốc gia, trung tâm dữ liệu và các dự án phục vụ khu vực công.