Sự phục hồi của nhu cầu thép trong nước đang dần phản ánh rõ hơn vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành.

Theo số liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong nửa đầu năm 2026, sản lượng thép thô sản xuất trong nước đạt 15,18 triệu tấn, tăng gần 27% so với cùng kỳ năm 2025. Tốc độ này cao hơn đáng kể mức tăng của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo khoảng 11,4%, toàn ngành công nghiệp 10,8% và ngành xây dựng 9,51%.

Tiêu thụ thép thô đạt 14,81 triệu tấn, tăng 25,5% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu đạt gần 1,7 triệu tấn, tăng 5,3%.

Đà tăng của sản xuất và tiêu thụ đã phần nào chuyển hóa thành lợi nhuận khi phần lớn doanh nghiệp thép ghi nhận kết quả tích cực trong quý II.

Hòa Phát lãi hơn 6.400 tỷ đồng, tiếp tục bỏ xa phần còn lại

Dẫn đầu toàn ngành vẫn là CTCP Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG).

Trong quý II/2026, tập đoàn ghi nhận gần 55.159 tỷ đồng doanh thu thuần, tăng 54% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 6.424 tỷ đồng, tăng 51%.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu thuần đạt 108.060 tỷ đồng, tăng 47%; lợi nhuận sau thuế đạt 15.480 tỷ đồng, hơn gấp đôi cùng kỳ năm 2025.

Thép tiếp tục là lĩnh vực kinh doanh cốt lõi của Hòa Phát, đóng góp khoảng 93% doanh thu và 68% lợi nhuận trong nửa đầu năm. Sản lượng thép thô đạt gần 7 triệu tấn, tăng 36% so với cùng kỳ.

Với mục tiêu lợi nhuận sau thuế 22.000 tỷ đồng cho năm 2026, Hòa Phát đã hoàn thành khoảng 70% kế hoạch chỉ sau nửa chặng đường.

Quy mô lợi nhuận vượt trội so với các doanh nghiệp còn lại tiếp tục cho thấy khoảng cách lớn giữa Hòa Phát và phần còn lại của ngành thép.

Nhóm doanh nghiệp quy mô vừa đồng loạt cải thiện lợi nhuận

Không có mức tăng trưởng doanh thu mạnh như Hòa Phát, Tổng Công ty Thép Việt Nam - CTCP (VNSteel, UPCoM: TVN) vẫn ghi nhận quý kinh doanh tích cực nhờ cải thiện biên lợi nhuận và đóng góp từ các đơn vị liên doanh, liên kết.

Doanh thu thuần quý II đạt 11.091 tỷ đồng, giảm 6% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá vốn giảm mạnh hơn doanh thu, giúp lợi nhuận gộp đạt 747 tỷ đồng và biên lợi nhuận gộp cải thiện lên gần 7%, từ mức 4,6% cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, phần lãi từ các công ty liên doanh, liên kết đạt 165 tỷ đồng, trong khi quý II/2025 chỉ ở mức gần 2 tỷ đồng.

Nhờ đó, VNSteel ghi nhận hơn 465 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong quý II, tăng 71%. Lũy kế 6 tháng, doanh thu đạt 24.749 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 650 tỷ đồng, lần lượt tăng 13% và 74%.

Tại CTCP Tập đoàn Hoa Sen (HoSE: HSG), quý III niên độ tài chính 2025-2026, tương ứng giai đoạn từ ngày 1/4 đến 30/6/2026, doanh nghiệp đạt 9.993 tỷ đồng doanh thu thuần và 382 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tăng lần lượt 5% và 39% so với cùng kỳ niên độ trước.

Tuy nhiên, tính chung 9 tháng đầu niên độ tài chính, doanh thu Hoa Sen giảm 3% xuống 27.351 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế giảm 12% còn 568 tỷ đồng.

Nam Kim, SMC đảo chiều lợi nhuận

Một trong những trường hợp cải thiện đáng chú ý nhất trong quý vừa qua là CTCP Thép Nam Kim (HoSE: NKG).

Doanh nghiệp báo lãi sau thuế gần 103 tỷ đồng trong quý II/2026, đảo chiều so với khoản lỗ 2,7 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Doanh thu quý II tăng 9% lên 4.150 tỷ đồng nhờ nhu cầu thị trường cải thiện. Trong khi đó, giá vốn chỉ tăng 5%, giúp lợi nhuận gộp tăng tới 62%, đạt 437 tỷ đồng.

Lũy kế 6 tháng, mặc dù doanh thu Nam Kim giảm 6% còn khoảng 7.447 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế vẫn đạt 124 tỷ đồng, cao gấp đôi cùng kỳ năm trước.

CTCP Đầu tư Thương mại SMC (HoSE: SMC) cũng ghi nhận sự đảo chiều rõ nét.

Doanh thu thuần quý II giảm 33%, còn 1.309 tỷ đồng nhưng lợi nhuận sau thuế đạt gần 25 tỷ đồng, cải thiện đáng kể so với khoản lỗ 81 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Sau 6 tháng, SMC đạt 2.382 tỷ đồng doanh thu, giảm 37%; lợi nhuận sau thuế đạt 42 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm 2025 vẫn lỗ 81 tỷ đồng.

Kết quả này diễn ra trong bối cảnh doanh nghiệp đang tái cấu trúc toàn diện hoạt động, thu hẹp các mảng sản xuất cán, tẩy, mạ và ống thép có hiệu quả thấp hoặc không còn lợi thế cạnh tranh.

Lợi nhuận gộp 6 tháng qua đó chuyển từ mức âm gần 3 tỷ đồng sang dương 62 tỷ đồng. Doanh thu tài chính và thu nhập khác gia tăng, cùng với việc kiểm soát chi phí tài chính và chi phí quản lý, cũng góp phần đưa SMC trở lại trạng thái có lãi.

Với mục tiêu lợi nhuận sau thuế cả năm 2026 là 30 tỷ đồng, SMC đã vượt kế hoạch sau nửa đầu năm.

CTCP Tôn Đông Á (UPCoM: GDA) cũng duy trì tăng trưởng lợi nhuận dù doanh thu suy giảm. Doanh thu quý II đạt 3.066 tỷ đồng, giảm 28%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 92 tỷ đồng, tăng 4,5%.

Biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp cải thiện từ khoảng 8% lên 9%, phần nào bù đắp tác động từ sự sụt giảm doanh thu.

Gang thép Thái Nguyên đi ngược xu hướng

CTCP Gang thép Thái Nguyên (Tisco, UPCoM: TIS) ghi nhận doanh thu thuần quý II đạt 3.259 tỷ đồng, giảm 4% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế còn 8,2 tỷ đồng, giảm 43%.

Theo doanh nghiệp, sản lượng tiêu thụ trong quý giảm 14%, tương đương hơn 34.000 tấn, trong khi nhiều khoản chi phí đi lên.

Chi phí bán hàng tăng do cước vận chuyển chịu ảnh hưởng của giá nhiên liệu và doanh nghiệp thực hiện trích trước một số khoản chi phí. Chi phí quản lý cũng gia tăng, trong khi thu nhập khác giảm so với cùng kỳ năm trước.

Dù vậy, nhờ kết quả khả quan trong quý I, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026 của Tisco vẫn tăng trưởng. Tổng doanh thu đạt 6.902 tỷ đồng, tăng 10,7%; lợi nhuận sau thuế đạt 23 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần mức 5,3 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.

Đầu tư công và bất động sản tạo dư địa cho nhu cầu thép

Sau nửa đầu năm tương đối tích cực, triển vọng ngành thép trong những tháng còn lại tiếp tục được hỗ trợ bởi nhu cầu xây dựng trong nước.

Theo đánh giá của VCBS, sự phục hồi của ngành xây dựng là một trong những yếu tố giúp nhu cầu thép duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong trung hạn. Trong đó, xây dựng hạ tầng tại các dự án trọng điểm quốc gia được kỳ vọng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.

Nhu cầu từ lĩnh vực bất động sản dân dụng cũng có khả năng cải thiện khi hoạt động triển khai nhà ở xã hội được thúc đẩy và các vướng mắc pháp lý tại nhiều dự án bất động sản từng bước được tháo gỡ.

Ở chiều xuất khẩu, thị trường châu Âu mang đến cả cơ hội lẫn thách thức.

Theo VCBS, Việt Nam được phân bổ hạn ngạch quốc gia khoảng 1,1 triệu tấn đối với một số nhóm sản phẩm thép xuất khẩu vào EU. Tuy nhiên, tác động sẽ không đồng đều giữa từng mặt hàng.

Đối với thép cuộn cán nóng (HRC), hạn ngạch khoảng 415.000 tấn/năm được đánh giá tương đối thuận lợi khi cao hơn sản lượng HRC Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này trong năm 2025.

Ngược lại, nhóm tôn mạ có thể chịu áp lực lớn hơn khi hạn ngạch khoảng 520.000 tấn/năm thấp đáng kể so với quy mô xuất khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam trước đó.

MBS Research cho rằng việc áp dụng thuế chống bán phá giá đối với HRC nhập khẩu đã góp phần thu hẹp chênh lệch giá giữa thép Việt Nam và thép Trung Quốc, qua đó giảm áp lực cạnh tranh lên các doanh nghiệp trong nước.

Đơn vị phân tích dự báo giá thép xây dựng năm 2026 có thể tăng khoảng 9% so với năm trước, trong khi giá HRC tăng khoảng 7% nhờ nhu cầu tiêu thụ tích cực và áp lực từ thép Trung Quốc suy giảm.

Sang năm 2027, giá thép xây dựng và HRC được kỳ vọng tiếp tục tăng lần lượt khoảng 8% và 5%.

Một yếu tố hỗ trợ khác là giá nguyên liệu đầu vào. MBS cho rằng than và quặng sắt có khả năng duy trì tương đối ổn định trong khoảng một năm tới khi Trung Quốc tiếp tục định hướng cắt giảm sản lượng thép, trong khi nguồn cung nguyên liệu tại Australia và Brazil ổn định.

Nếu giá bán thép phục hồi trong khi chi phí đầu vào không tăng mạnh, biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất thép có thể tiếp tục được cải thiện.

Ở trung và dài hạn, nhu cầu thép còn được hỗ trợ bởi kế hoạch phát triển mạng lưới đường sắt trong chu kỳ đầu tư công 2026-2030.

Đây có thể trở thành thị trường mới cho những doanh nghiệp có khả năng sản xuất các dòng thép đặc chủng, đặc biệt là thép ray.

Hòa Phát hiện triển khai nhà máy sản xuất thép ray với công suất khoảng 700.000 tấn/năm, dự kiến hoàn thành vào năm 2027. Khi các dự án đường sắt lớn được đẩy mạnh, doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ nhu cầu thép ray trong nước gia tăng.

VinMetal cũng đang hướng tới thị trường này thông qua kế hoạch hợp tác với Pomina và đầu tư năng lực sản xuất thép phục vụ các dự án hạ tầng.

Nhìn chung, sau giai đoạn khó khăn vì nhu cầu yếu, cạnh tranh từ thép nhập khẩu và biến động giá nguyên liệu, bức tranh ngành thép đang cho thấy sự cải thiện rõ nét hơn trong năm 2026.

Tuy nhiên, mức độ phục hồi vẫn có sự phân hóa lớn. Những doanh nghiệp sở hữu quy mô sản xuất lớn, chuỗi sản xuất khép kín, kiểm soát tốt chi phí và có khả năng mở rộng sang các dòng sản phẩm phục vụ đầu tư hạ tầng được kỳ vọng có nhiều lợi thế hơn trong chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.