“Ngành đào tạo đang chuyển từ chuyển giao khóa học sang chuyển giao năng lực”, ông nhận định. Khóa học vẫn cần thiết, nhưng chỉ là một phần của quá trình gồm thiết kế trải nghiệm, thực hành, phản hồi và theo dõi mức độ ứng dụng.

Góc nhìn từ người điều hành tổ chức đào tạo

Năm 2009, ông Nguyễn Hữu Trí thành lập Breakthrough Power Joint Stock Company và triển khai đào tạo qua Awaken Your Power Academy (AYP). Các chương trình của AYP gồm phát triển nghề nghiệp, thuyết trình, quản lý đội ngũ, tài chính cá nhân và đầu tư. Nhiều khóa học kết hợp dự án, trại huấn luyện và tổng kết nhằm kéo việc học ra ngoài lớp học.

Theo ông Trí, “hiểu bài” chưa đồng nghĩa với việc người học có thể xử lý vấn đề trong công việc hoặc đời sống. Đào tạo chỉ tạo ra giá trị khi họ nhận diện tình huống, lựa chọn phương pháp, hành động và điều chỉnh dựa trên phản hồi. Vì vậy, giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải thiết kế nhiệm vụ, quan sát quá trình và hỗ trợ hình thành hành vi mới.

Diễn đàn Kinh tế Thế giới dự báo đến năm 2030, khoảng 59 trong mỗi 100 người lao động toàn cầu sẽ cần nâng cao kỹ năng hoặc đào tạo lại; 63% nhà tuyển dụng xem khoảng cách kỹ năng là trở ngại lớn đối với chuyển đổi doanh nghiệp. Theo ông Trí, đào tạo vì thế phải gắn trực tiếp với yêu cầu công việc và chiến lược nhân sự.

Đưa AI vào đúng khâu

Ông Nguyễn Hữu Trí cho rằng AI có thể hỗ trợ tạo nội dung, đề xuất lộ trình học tập, xây dựng bài luyện tập, phản hồi và phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng không phải là “có sử dụng AI hay không”, mà là “AI sẽ cải thiện cụ thể khâu nào trong quá trình giảng dạy”.

Các tổ chức nên bắt đầu từ những công việc lặp lại và có quy tắc rõ, như sắp xếp hồ sơ, đề xuất tài liệu, tạo bài tập, nhận diện lỗi phổ biến hoặc hỗ trợ giảng viên phản hồi theo từng giai đoạn. Đây là những khu vực AI có thể giúp giảm tải và cá nhân hóa hỗ trợ.

Ngược lại, với động lực, trạng thái tâm lý, khả năng phán đoán hoặc hành vi phức tạp, thuật toán không thể thay thế hoàn toàn con người. Mức độ tập trung hay tần suất tương tác chỉ là dữ liệu quan sát, không tự động phản ánh chất lượng học tập. Giáo viên vẫn phải kết hợp dữ liệu với bối cảnh, đồng thời lưu ý quyền riêng tư và sai lệch mô hình.

Theo ông Trí, AI chỉ thực sự có giá trị khi giúp giáo viên hiểu người học chính xác hơn, người học nhận được hỗ trợ phù hợp hơn và tổ chức giảm công việc lặp lại kém hiệu quả.

Trực tuyến phải gắn với trải nghiệm

Đại dịch COVID-19 thúc đẩy đào tạo trực tuyến, nhưng theo ông Nguyễn Hữu Trí, đưa nội dung lên nền tảng số chưa đủ để giải quyết các vấn đề về động lực, tương tác và thực hành.

Mô hình phù hợp hơn là kết hợp linh hoạt: lớp trực tuyến truyền đạt kiến thức; nhiệm vụ dự án tạo môi trường ứng dụng; cộng đồng học tập hỗ trợ phản hồi; giảng viên theo dõi quá trình để điều chỉnh chương trình. Ranh giới giữa trực tuyến và trực tiếp vì thế sẽ ngày càng mờ đi.

Đánh giá đào tạo phải dài hơn một khóa học

Theo Ông Nguyễn Hữu Trí nhấn mạnh rằng tỷ lệ tham gia, hoàn thành và hài lòng thuận tiện cho thống kê nhưng không cho biết năng lực của người học có thực sự thay đổi hay không.

Ông đề xuất đánh giá nhiều tầng: trong khóa học theo dõi mức độ tham gia và chất lượng nhiệm vụ; sau khóa học quan sát việc áp dụng phương pháp, thay đổi hành vi và kết quả công việc; với đào tạo doanh nghiệp có thể kết hợp hiệu suất và khả năng phối hợp đội nhóm. Một khóa học đơn lẻ cũng khó trực tiếp thay đổi chỉ số kinh doanh phức tạp, bởi kết quả còn phụ thuộc vào môi trường làm việc, hệ thống quản lý và cơ chế khuyến khích.

Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ dự báo nghề quản lý đào tạo và phát triển tăng 6% trong giai đoạn 2024-2034.

Từ việc điều hành tổ chức đào tạo từ năm 2009, phát biểu tại Singapore Education Summit năm 2011 đến vai trò giám khảo Vietnam iContent Awards năm 2025, ông Nguyễn Hữu Trí có góc nhìn xuyên suốt về sự thay đổi của ngành. Theo ông, công nghệ sẽ tiếp tục mở rộng quy mô và nâng cao hiệu suất, nhưng cạnh tranh cuối cùng vẫn quay về bản chất của việc học: người học có chuyển kiến thức thành hành động và hình thành năng lực ổn định trong thực tế hay không.