Khai phá tiềm năng rất lớn phát triển đảng viên trong khu vực ngoài Nhà nước

Đóng góp ý kiến vào dự thảo “Đề án xây dựng Quy định về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh” (dự thảo Đề án) tại Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong của đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh trong thời kỳ phát triển mới” ngày 28/9/2026 do Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phối hợp cùng Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đồng chủ trì tổ chức, ông Nguyễn Quang Huân cho rằng, tại cuộc làm việc ngày 14/9/2026 về dự thảo Đề án, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu: “Kiểm soát thực chất xung đột lợi ích và bảo vệ hoạt động kinh tế hợp pháp”.

“Đây là yêu cầu rất ngắn gọn nhưng bao quát đúng bản chất của vấn đề. Từ góc nhìn của một doanh nhân, một đảng viên trực tiếp hoạt động trong khu vực kinh tế tư nhân, tôi cho rằng đây cũng chính là định hướng quan trọng, xuyên suốt dự thảo Đề án thay thế cho Quy định số 15-QĐ/TW năm 2006”, ông Huân nói.

Theo ông Huân, câu hỏi hiện nay không còn là có cho phép đảng viên làm kinh tế hay không, mà là làm thế nào để khuyến khích xây dựng đội ngũ doanh nhân tư nhân vừa có năng lực cạnh tranh, vừa có trách nhiệm với đất nước, cộng đồng và người lao động; giữ được phẩm chất của người đảng viên và không để lợi ích kinh tế chi phối quyền lực chính trị, quyền lực công. Các văn bản của Đảng gần đây đã ngày càng làm sáng tỏ vấn đề này.

Nghị quyết số 68-NQ/TW đã có một bước phát triển rất quan trọng về tư duy khi xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”. Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 19/8/2026 của Ban Bí thư tiếp tục đặt ra yêu cầu đổi mới công tác xây dựng Đảng trong khu vực kinh tế này. Quy định mới trong dự thảo Đề án là một bước tiến lớn trong tư duy, nhận thức; không chỉ cụ thể hóa hai văn bản quan trọng nêu trên mà còn quy định chi tiết quyền hạn, trách nhiệm cũng như các biện pháp phòng tránh xung đột lợi ích khi đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh.

Quy định mới sẽ khai phá tiềm năng rất lớn về phát triển đảng viên trong khu vực ngoài Nhà nước. Khu vực tư hiện nay có rất nhiều doanh nhân, cán bộ quản lý, kỹ sư, chuyên gia và người lao động trẻ có trình độ, có khát vọng cống hiến và mong muốn đóng góp cho đất nước. Nhưng nếu đặt mình vào vị trí của một doanh nhân trẻ hay một nhà quản trị giỏi đang cân nhắc phấn đấu vào Đảng, họ có thể đặt một câu hỏi rất thực tế: “Nếu trở thành đảng viên thì quyền khởi nghiệp, đầu tư, góp vốn, sở hữu tài sản, quản lý doanh nghiệp và làm giàu chính đáng có bị hạn chế hơn so với khi chưa phải là đảng viên hay không? Và có phải tuân thủ nhiều hơn không?”. Nếu câu hỏi này không được giải đáp thỏa đáng thì việc động viên những doanh nhân trí thức, những cán bộ kỹ thuật trình độ cao xin gia nhập Đảng sẽ vẫn là một thách thức.

“Chính vì thế, tôi đánh giá cao bước đổi mới căn bản của dự thảo Đề án. Đó là, dự thảo Đề án đã xác lập một nguyên tắc mới rất rõ: Khuyến khích, tạo điều kiện để đảng viên phát huy trí tuệ, năng lực, tài sản và nguồn lực hợp pháp; tiên phong khởi nghiệp, đầu tư, kinh doanh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, làm giàu chính đáng và đóng góp cho đất nước.

Đặc biệt, dự thảo Đề án khẳng định đảng viên được thực hiện các quyền hợp pháp; việc hạn chế quyền chỉ được đặt ra khi có căn cứ rõ ràng, gắn với địa vị pháp lý, chức vụ, vị trí công tác và nguy cơ xung đột lợi ích. Đây rõ ràng là sự chuyển đổi mạnh về tư duy quản lý”, ông Huân khẳng định.

Đảng viên trong khu vực tư nhân cũng cần phấn đấu, rèn luyện và học tập suốt đời

Theo ông Huân, hiện nay còn có sự khác biệt về xung đột lợi ích giữa đảng viên trong khu vực tư với đảng viên đang nắm giữ quyền lực công. Một cán bộ có quyền quyết định về đất đai, quy hoạch, đầu tư công, đấu thầu, thuế, tín dụng, cấp phép hoặc tiếp cận thông tin chưa công khai mà đồng thời có lợi ích kinh tế liên quan thì rõ ràng phải được kiểm soát chặt chẽ. Nhưng một đảng viên là chủ doanh nghiệp, kỹ sư hay người lao động hoạt động trong khu vực tư nhân, thì việc nắm bắt chủ trương của Đảng và Nhà nước để định hướng chiến lược kinh doanh dài hạn, đó không phải là xung đột lợi ích.

Ông Huân đề nghị cần cụ thể hơn nữa khái niệm về xung đột lợi ích trong Khoản 10 và Khoản 14, Điều 2 trong dự thảo Đề án để nhận thức đúng về xung đột lợi ích của đảng viên trong khu vực công và xung đột lợi ích của đảng viên trong khu vực tư. Đồng thời, tránh trùng lắp khái niệm giữa “xung đột lợi ích” với “tham nhũng chính sách”.

Một cách phổ quát, xung đột lợi ích là xung đột giữa lợi ích của cá nhân với lợi ích của tổ chức, của cộng đồng và của đất nước. Đây là khái niệm khá rộng và thực tế có thể tồn tại dưới 3 hình thức: Xung đột thực tế xảy ra, xung đột sẽ xảy ra và xung đột trong dư luận. Vì vậy, việc ban hành Phụ lục IV – Nhận diện và kiểm soát xung đột lợi ích là hết sức cần thiết nhằm làm rõ nội dung, nội hàm để không lợi dụng vị thế đảng viên mà gây thiệt hại cho tổ chức, nhưng cũng không dùng khái niệm này để quy chụp cá nhân.

Ông Huân cũng đề nghị cần làm rõ những quy định trong Phụ lục 1, tại mục VI về Quyền và giới hạn của đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND không chuyên trách hay tại mục VII về thời hạn 36 tháng của đảng viên thôi chức vụ có phải là các trường hợp cụ thể của xung đột lợi ích không, có làm ảnh hưởng đến hiệu quả đóng góp ý kiến dựa trên kiến thức và kinh nghiệm thực tế ngành nghề của các đại biểu không chuyên trách hay không.

Đồng tình với quy định tổ chức đảng trong doanh nghiệp phải tôn trọng quyền của chủ sở hữu và cơ chế quản trị, không làm thay chức năng quản lý, điều hành doanh nghiệp trong dự thảo Đề án, ông Huân khẳng định, tinh thần này cũng rất phù hợp với Chỉ thị 12 khi yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của tổ chức Đảng phù hợp với đặc thù doanh nghiệp, hạn chế các cuộc họp, văn bản, thủ tục không cần thiết ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đây chính là một trong những điều kiện quan trọng để chủ doanh nghiệp thấy rằng có tổ chức Đảng trong doanh nghiệp là thêm một nguồn lực to lớn cho sự phát triển bền vững chứ không phải thêm một tầng quản lý và không làm tăng chi phí tuân thủ.

Tuy nhiên, cần phải đồng bộ quy định ở Trung ương và quá trình thực hiện ở địa phương. Nếu quy định về biểu mẫu báo cáo, quy trình xin ý kiến, hoặc chế độ sinh hoạt của cơ sở Đảng trong khối dân cư hay khối cơ quan Nhà nước giống với cơ sở Đảng khối doanh nghiệp thì có thể sẽ không phù hợp.

Dưới góc nhìn của một doanh nhân, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Tư nhân Việt Nam cho rằng, thực hiện triệt để chủ trương không hình sự hóa các vấn đề kinh tế, coi kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, khuyến khích phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo và phát huy hiệu quả hoạt động của tổ chức đảng trong khu vực kinh tế tư nhân sẽ không chỉ là xung lực mới cho phát triển nhanh và bền vững đất nước mà còn củng cố niềm tin của khu vực kinh tế tư nhân với Đảng. Đó cũng chính là động lực quan trọng để phát triển Đảng trong khu vực tư.

Đảng viên trong khu vực tư cần được đánh giá đúng về mức độ cống hiến trong việc xây dựng chính sách, trong vai trò là cầu nối giữa Đảng với người lao động và trong đội ngũ nòng cốt xây dựng khối Đại đoàn kết dân tộc. Ngược lại, đảng viên trong khu vực tư phải được yêu cầu cao hơn nữa về đạo đức, về liêm chính, về trách nhiệm với Nhà nước, với xã hội và môi trường; phải nghiêm túc thực hiện chính sách phát triển bền vững của Đảng bằng cách tích hợp mô hình ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) vào chiến lược kinh doanh. Đó là con đường ngắn nhất để lý tưởng của Đảng, tinh thần nhân văn của xã hội hòa quyện với lợi ích doanh nghiệp.

“Đảng viên trong khu vực tư cũng cần phấn đấu, rèn luyện và học tập suốt đời để vừa nâng cao nhận thức chính trị, vừa nâng cao trình độ chuyên môn; nắm vững 5 nguyên tắc xây dựng Đảng để luôn là đội ngũ tiền phong gương mẫu thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng trong phát triển kinh tế; tránh xung đột lợi ích để vừa làm giàu minh bạch, vừa thực hiện nghĩa vụ xây dựng đất nước; gắn lợi ích của cá nhân với lợi ích của tổ chức và của toàn xã hội; cùng chung tay phấn đấu vì một “Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc” như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần chỉ đạo”, ông Huân nhấn mạnh.