Sáng 18/9, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ tổ chức Hội nghị “Đẩy mạnh triển khai các giải pháp tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa”. 

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng đối với toàn nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025.

Riêng dư nợ tín dụng cho DNNVV ước đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,4% so với cuối năm 2025 (cao hơn mức tăng trưởng tín dụng chung 10,24%) và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ của nền kinh tế.

Xét theo lĩnh vực kinh tế; dư nợ tín dụng đối với DNNVV hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt trên 2,8 triệu tỷ đồng và chiếm 70,48% tổng dư nợ đối với DNNVV. Dư nợ cho lĩnh vực công nghiệp và xây dựng đạt trên 1,1 triệu tỷ đồng và chiếm 27,87%. Dư nợ lĩnh vực nông, lâm nghiệp, thủy sản đạt trên 65,8 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng thấp nhất 1,65%.

Phân theo nhóm TCTD, dư nợ được cấp bởi nhóm ngân hàng TMCP Nhà nước và NHTM TNHH MTV do Nhà nước làm chủ ước đạt 1,37 triệu tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 34,6%. Nhóm ngân hàng TMCP có tổng dư nợ đạt trên 2,44 triệu tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 61,2%. Còn lại là nhóm ngân hàng nước ngoài, ngân hàng liên doanh, công ty tài chính và cho thuê tài chính, ngân hàng HTX. 

Liên quan đến chương trình tín dụng hướng đến DNNVV và các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực là động lực tăng trưởng mà NHNN chỉ đạo triển khai tháng 8 vừa qua, đến nay. Sau hơn 1 tháng triển khai, đến nay đã có 19 NHTM công bố thông tin chương trình, sản phẩm ưu đãi, với quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng; lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1-2%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của các ngân hàng cho vay.

Tuy đã có những kết quả đáng ghi nhận, đại diện NHNN đánh giá khả năng tiếp cận vốn của DNNVV vẫn còn những khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục được tháo gỡ. 

Nói thêm về vấn đề này, ông Nguyễn Xuân Bắc, đại diện Vụ Tín dụng, NHNN khẳng định DNNVV tiếp tục là một trong các lĩnh vực được ưu tiên trong chính sách tín dụng. Tuy nhiên, bối cảnh môi trường kinh doanh nhiều thách thức, chiụ ảnh hưởng từ biến động kinh tế thế giới, tình trạng chi phí đầu vào gia tăng và thị trường tiêu thụ thu hẹp... đã tác động đến đến doanh thu, dòng tiền, nhu cầu vay và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

Ở góc độ ngân hàng thương mại (NHTM), việc áp dụng ngày càng đầy đủ các chuẩn mực quản trị rủi ro đòi hỏi thông tin về khách hàng, phương án sử dụng vốn, khả năng trả nợ và tài sản bảo đảm phải đầy đủ, đáng tin cậy. Việc tăng khả năng tiếp cận tín dụng không thể đi cùng với hạ chuẩn tín dụng.

Đối với các khoản vay không có tài sản bảo đảm, TCTD cần có đủ thông tin về tình hình tài chính, dòng tiền, lịch sử hoạt động và khả năng trả nợ. Trong khi đó, thông tin phục vụ đánh giá DNNVV hiện còn phân tán; việc kết nối dữ liệu từ thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, hiệp hội ngành nghề và các nguồn chính thống khác chưa đầy đủ, gây khó khăn cho việc đánh giá doanh nghiệp.

Khó khăn cũng xuất phát từ quy mô của các DNNVV, hạn chế về vốn chủ sở hữu, năng lực quản trị và xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh. Một bộ phận doanh nghiệp có báo cáo tài chính thiếu minh bạch hoặc chưa thống nhất giữa số liệu quản trị nội bộ và báo cáo thuế; doanh nghiệp mới thành lập hoặc hoạt động ở lĩnh vực mới, thiếu dữ liệu lịch sử cho đánh giá tín dụng.

Ngoài ra, một số yếu tố như áp lực từ hàng tồn kho, công nợ phải thu lớn, vướng mắc pháp lý liên quan đến tài sản thế chấp; hay mức độ tham gia vào các chuỗi cung ứng cũng còn hạn chế... cũng khiến đầu ra và dòng tiền của DNNVV chưa đủ ổn định để làm căn cứ cấp tín dụng.

Trong thời gian tới, đại diện vụ Tín dụng cho biết NHNN sẽ tiếp tục các giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, bao gồm DNNVV, tiếp cận vốn tín dụng; như: rà soát, hoàn thiện thể chế về hoạt động tiền tệ và ngân hàng; đảm bảo ổn định thị trường tiền tệ, ổn định mặt bằng lãi suất; điều hành tăng trưởng tín dụng phù hợp, hướng tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng kinh tế; tăng cường kết nối ngân hàng – doanh nghiệp...

Đối với các TCTD, yêu cầu đặt ra là tiếp tục cải tiến quy trình, thủ tục cho vay, xây dựng cơ sở dữ liệu khách hàng DNNVV và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu. Phương thức đánh giá tín dụng cần dựa nhiều hơn vào phương án sản xuất, kinh doanh, dòng tiền, chuỗi giá trị, lịch sử tín dụng và năng lực quản trị của doanh nghiệp, qua đó từng bước giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Bên cạnh tín dụng truyền thống, NHNN cũng định hướng phát triển các hình thức như bảo lãnh, bao thanh toán, cho thuê tài chính, tài trợ chuỗi cung ứng và sản phẩm tài chính số nhằm mở rộng các kênh tiếp cận vốn cho DNNVV.

Đại diện Vụ Tín dụng cho rằng, để tạo chuyển biến rõ hơn trong khả năng tiếp cận vốn, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ từ phía ngân hàng, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý. Mục tiêu là tạo điều kiện để DNNVV có phương án khả thi, minh bạch và có khả năng trả nợ tiếp cận vốn thuận lợi hơn, đồng thời vẫn bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng.