Gia tăng sức ép

Vào ngày 15/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại một lần nữa đe dọa sẽ sa thải Chủ tịch Fed đương nhiệm Jerome Powell.

Nhiệm kỳ chủ tịch Fed của ông Powell sẽ kết thúc vào ngày 15/5, nhưng ông có quyền giữ vị trí Thống đốc Fed cho đến năm 2028. Ông Trump cảnh báo nếu ông Powell không tự  rút lui khỏi Hội đồng Thống đốc vào tháng sau, ông sẽ ra lệnh sa thải.

Diễn biến này đang làm xáo trộn quá trình chuyển giao quyền lực vốn thường diễn ra tương đối suôn sẻ tại Fed. Những sức ép từ Nhà Trắng với ông Powell - bao gồm một cuộc điều tra hình sự đang được tiến hành - có thể làm chậm quá trình Thượng viện phê chuẩn ông Kevin Warsh làm chủ tịch Fed tiếp theo.

Trong cuộc phỏng vấn gần đây với Fox Business, ông Trump nhấn mạnh cuộc điều ra là cách để chứng minh “sự kém cỏi” của Chủ tịch Fed Powell. Ông cũng không phát tín hiệu cho thấy bà Jeanine Pirro, người đứng đầu Văn phòng Công tố viên tại quận Columbia, sẽ từ bỏ cuộc điều tra liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed do ông Powell phụ trách.

Ông Trump tuyên bố: “Nếu ông Powell không rời khỏi Fed đúng hạn, tôi sẽ sa thải ông ta. Từ trước tôi đã muốn làm vậy nhưng lại chọn nhẫn nhịn vì ghét gây tranh cãi. Tôi không thích gây tranh cãi, nhưng ông ta sẽ bị sa thải”.

Từ lâu, ông Trump đã gây sức ép để Fed hạ lãi suất và ứng viên Warsh cũng phát tín hiệu ủng hộ hướng đi này. Tuy nhiên, quyết định lãi suất không nằm ở riêng chủ tịch Fed mà do Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) bỏ phiếu. Cơ quan này gồm 12 thành viên, trong đó bao gồm toàn bộ 7 Thống đốc Fed, mỗi người chỉ có một phiếu bầu ngang nhau.

Vì vậy, để gia tăng khả năng Fed nới lỏng chính sách, ông Trump cần mở rộng ảnh hưởng trong FOMC bằng cách bổ nhiệm thêm các thống đốc có cùng quan điểm.

Tuy nhiên, số ghế trong Hội đồng Thống đốc là cố định, trong khi nhiệm kỳ của các thành viên được pháp luật bảo vệ khá chặt chẽ. Tổng thống Mỹ vì thế chỉ có thể bổ nhiệm thống đốc mới khi xuất hiện ghế trống, tức là khi một người từ chức hoặc nhiệm kỳ kết thúc.

Trong bối cảnh đó, nếu ông Jerome Powell vẫn ở lại sau khi kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch, sẽ không có thêm chỗ trống để đưa ông Kevin Warsh vào mà không phải thay thế một người khác. Nhà Trắng khi ấy có thể buộc phải hy sinh một vị trí tạm thời - hiện do ông Stephen Miran nắm giữ - chỉ để tạo chỗ cho ông Warsh, nhưng điều này không làm tăng số đồng minh của ông Trump trong FOMC.

Ngược lại, nếu ông Powell rời hẳn Hội đồng Thống đốc, ông Trump sẽ có thêm một ghế trống để bổ nhiệm, qua đó gia tăng số phiếu ủng hộ việc hạ lãi suất.

Cuộc điều tra làm phức tạp tiến trình phê chuẩn ông Warsh

Theo Reuters, tình trạng của cuộc điều tra ông Powell do bà Pirro dẫn dắt vẫn chưa rõ ràng. Một thẩm phán liên bang đã bác trát triệu tập của bồi thẩm đoàn của bà Pirro và phía công tố hiện chưa kháng cáo.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên quyền lực của Đảng Cộng hòa trong Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, cho rằng cuộc điều tra là động thái đe dọa tính độc lập của Fed. Ông tuyên bố sẽ ngăn chặn việc phê chuẩn ông Warsh cho đến khi nó bị bác bỏ.

Ông Powell, người thường giữ thái độ điềm tĩnh trước các chỉ trích từ ông Trump, lần này cũng phản ứng cứng rắn hơn.

Trong cuộc họp báo sau phiên họp chính sách tháng 3, ông khẳng định không có ý định rời Hội đồng Thống đốc cho đến khi cuộc điều tra kết thúc một cách minh bạch và dứt điểm. Ông cũng để ngỏ khả năng ở lại lâu hơn, dựa trên những gì ông cho là “tốt nhất cho tổ chức và người dân Mỹ”.

Theo lịch trình, ông Warsh sẽ điều trần trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vào ngày 21/4. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tin tưởng ông Warsh sẽ được phê chuẩn "đúng thời hạn".

Ông nói với các phóng viên vào ngày 15/4: “Tôi tin tưởng vào quy trình mà chúng tôi đã vạch để ông Kevin Warsh trở thành chủ tịch Fed tiếp theo. Ông ấy sẽ có phiên điều trần vào ngày 21 tháng này.

Ông Warsh là một ứng viên tuyệt vời. Chúng tôi biết các thành viên Đảng Cộng hòa trong Ủy ban Tài chính Thượng viện hoặc Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đều nhất trí về điều đó và tôi rất lạc quan”.