Thông thường, vàng được coi là nơi trú ẩn an toàn nhất cho các nhà đầu tư khi xung đột nổ ra tại Trung Đông. Thế nhưng, kể từ khi cuộc chiến Iran bắt đầu vào ngày 28/2, kim loại quý này đã giảm tới 11%, dấy lên những nghi ngại về danh tiếng “hầm trú ẩn” vốn có.

Kết quả này dường như đi ngược lại mọi quy luật kinh tế thông thường, bởi tài sản an toàn đáng lẽ phải tăng giá khi thế giới bất ổn. Tuy nhiên, một báo cáo nghiên cứu mới từ LPL Financial, một trong những đại lý môi giới độc lập lớn nhất Hoa Kỳ với khối tài sản khách hàng lên tới 2,3 nghìn tỷ USD, lập luận rằng đợt bán tháo này không phải là dấu hiệu của một sự thất bại.

Vai trò kép trong thời kỳ khủng hoảng

Ông Kristian Kerr, Trưởng bộ phận chiến lược vĩ mô của LPL, nhận định rằng thay vì chỉ đóng vai trò là nơi trú ẩn, vàng đang thực hiện một chức năng khác biệt. Nó hoạt động như một sự kết hợp giữa hàng hóa, tài sản dự trữ và trong những giai đoạn căng thẳng cực độ, nó trở thành “vật thế thân” cho đồng USD.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở áp lực thanh khoản. Nhiều quốc gia vùng Vịnh, dẫn đầu là Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung USD trầm trọng. Việc đóng cửa Eo biển Hormuz đã làm tê liệt hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và lưu thông tàu dầu - nguồn tạo ra ngoại tệ chính cho khu vực này.

Hơn nữa, khi các hóa đơn đến hạn thanh toán mà dòng tiền USD từ dầu mỏ bị gián đoạn, các chính phủ cần tính thanh khoản tức thời hơn là một tài sản lưu trữ giá trị dài hạn.

Thổ Nhĩ Kỳ là một ví dụ điển hình cho lý thuyết này. Sau cú sốc năng lượng khiến đồng Lira chịu áp lực nặng nề, Ngân hàng Trung ương nước này đã phải bán và hoán đổi lượng dự trữ vàng trị giá tới 3 tỷ USD chỉ trong một tuần vào tháng 3 để ổn định thị trường.

Điều này giải thích cho sự suy yếu bất thường của giá vàng: Nỗi sợ địa chính trị thường đẩy các nhà đầu tư cá nhân tìm đến vàng, nhưng khi các chính phủ và ngân hàng trung ương cần tiền mặt gấp, vàng lại trở thành nguồn cung ứng vốn cứu cánh.

Chuyên gia Kerr cảnh báo rằng áp lực giảm giá có thể vẫn chưa kết thúc. Sau các cuộc gián đoạn năng lượng lớn, các chính phủ thường ưu tiên hàng đầu vào việc tái thiết nguồn cung nhiên liệu, ổn định ngân sách và bổ sung dự trữ ngoại hối - tất cả những việc này đều đòi hỏi một lượng lớn USD.

Theo ông Philippe Gijsels, một chuyên gia đến từ BNP Paribas Fortis, đợt sụt giảm vừa qua chỉ đơn thuần là giai đoạn củng cố. Dù lãi suất cao đóng vai trò như trọng lực kéo mọi tài sản xuống, ông vẫn tin tưởng vào một chu kỳ tăng giá dài hạn.

Hơn nữa, đà tăng trưởng bùng nổ từng đưa giá vàng và bạc lên mức cao kỷ lục vào năm 2025 được cho là có thể sớm quay trở lại nếu một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran được ký kết. Sau giai đoạn rung lắc dữ dội hồi đầu năm 2026, thị trường kim loại quý đang đứng trước ngưỡng cửa phục hồi mạnh mẽ. Triển vọng về một thỏa thuận hòa bình không chỉ là tín hiệu vui cho địa chính trị mà còn được kỳ vọng là “ngòi nổ” tái khởi động chu kỳ tăng trưởng lịch sử của vàng và bạc.

Tóm lại, việc giá vàng sụt giảm gần đây không có nghĩa là các nhà đầu tư đang mất niềm tin vào loại tài sản này. Ngược lại, nó cho thấy những chủ sở hữu lớn nhất thế giới đang cần tiền mặt hơn là sự bảo vệ. Đối với một loại tài sản được kỳ vọng mang lại sự linh hoạt tài chính trong khủng hoảng, vàng thực tế đang làm đúng chức năng của mình: Trở thành nguồn thanh khoản tối thượng khi mọi cánh cửa khác đóng lại.