Giá năng lượng neo cao, ngành dầu khí trước cơ hội và thách thức đan xen

Trong báo cáo chiến lược công bố gần đây, Chứng khoán SSI phân tích, nhìn lại 5 tháng đầu năm 2026, thị trường năng lượng toàn cầu chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Xung đột leo thang từ cuối tháng 2 đã làm gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Diễn biến này tạo ra cú sốc đối với chuỗi cung ứng năng lượng thế giới, đồng thời gây áp lực không nhỏ lên thị trường năng lượng Việt Nam.

Đối với LNG, những thiệt hại về hạ tầng và gián đoạn vận chuyển đã khiến nguồn cung toàn cầu trở nên thắt chặt hơn đáng kể. Trong khi đó, thị trường xăng dầu trong nước cũng đối mặt với nhiều thách thức khi khoảng 30% nhu cầu vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu, đặc biệt là nhiên liệu hàng không. Hai nhà máy lọc dầu lớn là Dung Quất và Nghi Sơn hiện đáp ứng khoảng 70% nhu cầu trong nước nhưng vẫn phải nhập khẩu dầu thô đầu vào để duy trì công suất hoạt động.

Ở phân khúc khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), mức độ phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài còn lớn hơn khi hơn 50% nhu cầu trong nước được đáp ứng từ nhập khẩu, trong đó khoảng 70% lượng LPG nhập khẩu có xuất xứ từ Trung Đông.

Biến động nguồn cung đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh. Tính đến cuối tháng 5/2026, giá dầu Brent đạt 92 USD/thùng, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 5 tháng đầu năm, giá dầu Brent ở mức 88 USD/thùng, tăng 25% so với cùng kỳ và tăng 45% so với đầu năm. Mặt bằng giá dầu cao kéo theo giá xăng dầu, LNG, LPG cùng nhiều loại phụ phí vận tải tăng mạnh, gây áp lực lên chi phí sản xuất và hoạt động của doanh nghiệp.

Trước những biến động này, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và hạn chế tác động của giá năng lượng thế giới. Các biện pháp đáng chú ý gồm sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu, giảm một số loại thuế, tăng tính linh hoạt trong điều hành giá và đa dạng hóa nguồn cung dầu thô phục vụ hoạt động lọc hóa dầu trong nước.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đầu ngành cũng chủ động tìm kiếm nguồn cung thay thế. Trong lĩnh vực LPG và LNG, PV GAS đã mở rộng nhập khẩu từ Mỹ, Australia và một số quốc gia Đông Nam Á nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn hàng từ Trung Đông.

Dù giá năng lượng đã hạ nhiệt so với giai đoạn cao điểm đầu năm, mặt bằng giá hiện nay vẫn ở mức cao so với trước khi xảy ra xung đột. Điều này cho thấy áp lực chi phí đối với doanh nghiệp và nền kinh tế vẫn hiện hữu. Đồng thời, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung chưa hoàn toàn được loại bỏ nếu tình hình địa chính trị tiếp tục kéo dài.

SSI cho hay, ở lĩnh vực dịch vụ dầu khí, giá thuê giàn khoan tự nâng tại Trung Đông hiện dao động từ 140.000-185.000 USD/ngày, trong khi khu vực Đông Nam Á ghi nhận mức giá khoảng 100.000-110.000 USD/ngày. Dù thấp hơn đáng kể so với Trung Đông, mức giá này vẫn đủ đảm bảo hiệu quả kinh doanh cho các doanh nghiệp khoan dầu khí.

Trong khi đó, thị trường vận tải dầu khí cũng được hưởng lợi từ nhu cầu tái cơ cấu chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Mặc dù giá thuê tàu chở dầu đã giảm 15-18% so với đỉnh thiết lập vào cuối tháng 4, nhiều phân khúc, đặc biệt là tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC), vẫn duy trì mức giá trên 100.000 USD/ngày.

Triển vọng phân hóa giữa các doanh nghiệp dầu khí

Trong bối cảnh giá dầu được dự báo dần ổn định hơn trong nửa cuối năm 2026, triển vọng của các doanh nghiệp dầu khí có sự khác biệt giữa các phân khúc hoạt động.

Ở nhóm thượng nguồn, các doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật và khoan dầu khí như Tổng CTCP Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (mã: PVD) và Tổng CTCP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (mã: PVS) được kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ xu hướng gia tăng đầu tư cho hoạt động thăm dò và khai thác. Giá dầu duy trì ở mức tương đối cao giúp cải thiện hiệu quả kinh tế của nhiều dự án dầu khí, tạo điều kiện để các chương trình khoan mới được triển khai tại cả thị trường trong nước và khu vực.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy các dự án trọng điểm như Lô B - Ô Môn, Sư Tử Trắng giai đoạn 2B, Nam Du - U Minh hay Khánh Mỹ - Đầm Dơi được đánh giá sẽ góp phần gia tăng nhu cầu đối với các dịch vụ khoan, cơ khí và xây lắp công trình dầu khí trong những năm tới.

Đối với nhóm trung nguồn, Tổng Công ty Khí Việt Nam (mã: GAS) tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong chuỗi cung ứng khí tự nhiên, LPG và LNG. Trong bối cảnh an ninh năng lượng được đặt lên hàng đầu, nhu cầu khí phục vụ phát điện và công nghiệp được dự báo duy trì ở mức cao. Đồng thời, việc mở rộng nguồn nhập khẩu từ Mỹ, Australia và các quốc gia Đông Nam Á giúp doanh nghiệp giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Đông.

Ở lĩnh vực vận tải dầu khí, Tổng CTCP Vận tải Dầu khí (mã: PVT) được hưởng lợi từ sự thay đổi của dòng chảy thương mại năng lượng toàn cầu. Việc nhiều quốc gia tìm kiếm nguồn cung dầu khí từ các khu vực xa hơn khiến quãng đường vận chuyển tăng lên, qua đó hỗ trợ nhu cầu tàu dầu trong trung và dài hạn. Nhu cầu tái xây dựng kho dự trữ năng lượng sau giai đoạn gián đoạn nguồn cung cũng được xem là yếu tố tích cực đối với thị trường vận tải dầu khí.

Trong khi đó, nhóm hạ nguồn gồm Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex, mã: PLC), Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL, mã: OIL) và CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã: BSR) được đánh giá sẽ hưởng lợi nếu mặt bằng giá dầu dần ổn định hơn sau giai đoạn biến động mạnh đầu năm. Việc giảm áp lực từ biến động giá nguyên liệu và hàng tồn kho có thể giúp hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp phân phối xăng dầu và lọc hóa dầu ổn định hơn trong thời gian tới.