‏‏‏Từ Yadea, Selex Motor đến BYD: Grab đang thiết lập mạng lưới hợp tác xe điện quy mô lớn ‏

‏Ngày 1/3 vừa qua, ‏‏trong khuôn khổ lễ khánh thành nhà máy sản xuất xe máy điện thông minh tại Khu công nghiệp Tân Hưng, tỉnh Bắc Ninh, Tập đoàn ‏‏Yadea (sản xuất xe máy điện, xe đạp điện và xe tay ga thông minh đứng đầu Trung Quốc và trên thế giới)‏‏ đã công bố thỏa thuận hợp tác với Grab Việt Nam. Theo đó, hai bên sẽ phối hợp xây dựng các chính sách ưu đãi phù hợp theo từng thời điểm dành cho đối tác tài xế Grab khi sử dụng xe điện Yadea. Hãng cũng triển khai các dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng và cứu hộ với cơ chế ưu tiên riêng cho nhóm tài xế này.‏

‏Hai doanh nghiệp thống nhất thảo luận phương án tích hợp vị trí trạm đổi pin và trung tâm bảo hành của Yadea lên hệ thống ứng dụng Grab, qua đó hỗ trợ tài xế thuận tiện hơn trong quá trình vận hành.‏

‏Những năm gần đây, Grab đẩy mạnh các chương trình khuyến khích đối tác tài xế hai bánh và bốn bánh chuyển đổi sang phương tiện điện. Doanh nghiệp này đã hợp tác với một số nhà sản xuất như Selex Motor và Yadea để thử nghiệm, phát triển các mẫu xe điện được thiết kế phù hợp cho đặc thù vận hành của tài xế công nghệ.‏

‏Tháng 1/2025, tại Singapore, Grab và BYD đã công bố quan hệ đối tác chiến lược nhằm cung cấp 50.000 xe điện cho toàn Đông Nam Á. Riêng tại Việt Nam, từ tháng 5/2025 đến tháng 8/2025, các tài xế Grab đã được tiếp cận 6 mẫu xe BYD (như Dolphin, Atto 3, Seal) với mức giá từ 659 triệu đồng đến 1,36 tỷ đồng. ‏‏Theo đó các đối tác tài xế có thể thuê xe từ các đối tác vận hành đội xe của Grab hoặc lựa chọn các gói tài chính hỗ trợ mua xe, với mức giá cạnh tranh và bảo hành pin mở rộng, giúp giảm rào cản từ chi phí ban đầu cao của xe điện.‏

‏Về hạ tầng sạc, Grab đã bắt tay với Charge+ để phát triển mạng lưới 5.000 điểm sạc vào năm 2030. Điểm khác biệt là Grab sẽ tích hợp API để hiển thị thông tin trạm sạc, trạm đổi pin trực tiếp trên ứng dụng dành cho tài xế. ‏

‏Bên cạnh đó, Grab còn tranh thủ vận động chính sách khi đề xuất UBND TP Hà Nội hỗ trợ ít nhất 10 triệu đồng cho mỗi tài xế chuyển đổi sang xe máy điện, thậm chí hỗ trợ 100% (tối đa 20 triệu đồng) cho hộ nghèo.‏

‏Tại Việt Nam, từ tháng 5/2025, Grab Việt Nam và BYD Việt Nam triển khai nhiều chương trình nhằm thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện trong đội xe dịch vụ. ‏

‏Hợp tác giữa Grab và BYD không chỉ đơn thuần là thương mại. Đối với Grab, việc kéo được một lượng lớn xe điện vào đội xe giúp họ xây dựng vị thế trong “cuộc đua xanh” khi các đối thủ như Xanh SM đang mạnh tay đầu tư xe điện và dịch vụ taxi xanh. Xanh SM hiện vận hành hàng chục nghìn xe điện của VinFast ở Việt Nam và đã mở rộng sang các thị trường khác trong khu vực, đặt ra tiêu chuẩn mới trong dịch vụ di chuyển không phát thải.‏

‏Tuy nhiên, ngay cả với sự hỗ trợ từ BYD, Grab vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Chi phí ban đầu cho xe điện vẫn là rào cản lớn đối với nhiều tài xế, bất kể các chương trình hỗ trợ tài chính hay thuê xe được triển khai. Điểm yếu về hạ tầng sạc điện so với mạng lưới trạm xăng truyền thống, đặc biệt ở các thành phố lớn ở Việt Nam, cũng được nhiều tài xế và nhà quan sát thị trường nhắc tới, do tính tiện lợi và thời gian sạc xe điện hiện chưa thể so sánh trực tiếp với việc đổ xăng.‏

‏Việc Grab bắt tay với một hãng xe Trung Quốc như BYD cũng phản ánh xu hướng rộng hơn trong thị trường ô tô và dịch vụ gọi xe: các nhà sản xuất Trung Quốc đang ngày càng tích cực mở rộng tại khu vực ASEAN. Nhiều hãng như ‏‏GAC Aion‏‏ đã hiện diện tại thị trường Việt Nam với các mẫu xe điện, trong khi các thương hiệu như ‏‏Omoda‏‏ hay ‏‏Chery‏‏ cũng mở rộng danh mục sản phẩm và hiện diện ở nhiều thị trường Đông Nam Á, tạo ra nguồn cung mới cho các nền tảng gọi xe có nhu cầu quy đổi đội xe sang điện hoặc hybrid trong dài hạn.‏

‏Trong bối cảnh đó, cuộc cạnh tranh giữa Grab và Vin-ecosystem (qua Xanh SM/VinFast) sẽ không chỉ dừng lại ở thị phần gọi xe truyền thống mà còn mở rộng sang các yếu tố như nguồn cung xe điện, các gói tài chính hỗ trợ tài xế, hạ tầng sạc và trải nghiệm người dùng xanh. ‏

‏Các đối thủ nội địa xoay trục nhưng vẫn chật vật trong bài toán chuyển đổi‏

‏Tuy nhiên, có thể thấy trong khi Grab đang tạo ra một mạch liên kết từ hạ tầng đến chính sách, các đối thủ khác lại đang loay hoay với những chiến lược chưa mang lại hiệu quả rõ rệt.‏

‏Chẳng hạn với Be Group - nền tảng đang sở hữu 500.000 tài xế (tính đến hết năm 2024 theo doanh nghiệp tự công bố), sau một thời gian nỗ lực tích hợp Xanh SM vào nền tảng để giải quyết bài toán "xanh hóa", Be Group đã phải thông báo ngừng hợp tác này vào tháng 5/2025 do chiến lược không đạt hiệu quả như kỳ vọng.

‏

‏Thay vào đó, Be chuyển sang ký kết với BYD và Selex Motor từ tháng 6/2025 với mục tiêu khiêm tốn: chuyển đổi 3.000 tài xế BeBike trong vòng hai năm đầu. Mặc dù Be đưa ra con số tính toán rằng tài xế xe điện có thể tiết kiệm 40.000 - 60.000 đồng/ngày so với xe xăng, nhưng thực tế số lượng xe điện trong đội ngũ của Be vẫn chiếm tỷ lệ rất thấp.‏

‏Ahamove cũng rơi vào tình trạng tương tự. Từng là đơn vị tiên phong khi ra mắt dịch vụ AhaFast với VinFast tại Đà Nẵng từ tháng 9/2022, nhưng kế hoạch mở rộng ra các thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM và Hải Phòng gần như dậm chân tại chỗ. ‏

‏Đến tháng 6/2025, Ahamove mới công bố hợp tác với Selex Motors để triển khai 1.000 xe máy điện Selex Camel, nhưng mới chỉ tiếp nhận 300 xe đầu tiên. ‏

‏Với 25.000 tài xế đang hoạt động, Ahamove cần chuyển đổi ít nhất 7.500 xe để đạt mục tiêu 30% vào cuối năm 2025, một con số đầy thách thức so với tốc độ hiện tại.‏

‏Ở nhóm cuối, ShopeeFood gần như không có sự chuẩn bị. Kể từ sau chương trình thử nghiệm do Selex Motors chủ động mời chào vào tháng 10/2023, ShopeeFood chưa có thêm hoạt động nào để hỗ trợ tài xế chuyển đổi phương tiện.‏

‏Tổng thể cả dịch vụ Gọi taxi và Gọi xe máy thì Grab vẫn đang dẫn đầu thị trường‏

‏Theo báo cáo “Toàn cảnh ứng dụng gọi xe tại Việt Nam 2025” của Rakuten Insight, app đặt xe mà người dùng Việt Nam sử dụng thường xuyên nhất là Grab, khi có 55% người dùng ở các thành phố lớn và 54% ở các khu vực khác lựa chọn. Grab mạnh ở cả hai dịch vụ Gọi taxi và Gọi xe máy.‏

‏Tiếp theo, có 32% người dùng đã chọn Xanh SM, trong đó tỷ lệ ở thành phố lớn là 33% và các khu vực khác là 30%. Đứng thứ ba là Be với 9% cùng các hãng taxi như Mai Linh 2%, Vinasun 1% và Maxim 1%. 

‏Có 2 nguyên do chính khiến Grab chiến thắng trong lòng người dùng Việt: 26% người dùng chọn app Grab vì đặt xe nhanh và dễ dàng cho dù đó là lúc cao điểm, mưa hay sáng sớm hoặc đêm khuya; 17% yêu thích vì quá trình đặt các dịch vụ đơn giản. ‏

‏Xanh SM được 16% người dùng yêu thích vì dịch vụ tốt với tài xế lịch sự, xe mới và sạch sẽ khiến không khí trong xe dễ chịu. Thế mạnh của Be là giá rẻ: 24% người dùng chọn Be vì có khuyến mãi tốt nhất và 24% là vì mức giá cạnh tranh. ‏

‏Báo cáo "Mức độ phổ biến của ứng dụng gọi xe máy năm 2024" từ Q&Me cho thấy: Grab vẫn đang dẫn đầu thị trường, tiếp theo là Be rồi mới đến Xanh SM. Tuy nhiên, thị phần Gọi xe máy của Grab không còn áp đảo đối thủ như trong năm 2021.‏

‏Và theo một khảo sát mới nhất khác của Q&Me: 83% khách hàng hài lòng với dịch vụ taxi điện của hãng Xanh SM, vượt qua Grab (80%) và Be (68%). Đặc biệt, tỷ lệ sẵn sàng giới thiệu dịch vụ của Xanh SM đạt mức cao nhất, với 84% đối với taxi điện và 77% đối với xe máy điện.‏

‏Báo cáo ‘Tiếng nói của khách hàng’ được thực hiện bởi Cimigo theo đơn đặt hàng của Be Group, để tìm hiểu thói quen và hành vi sử dụng các siêu ứng dụng Shopee, Grab, Be, Zalo, Be hay TikTok của người tiêu dùng Việt. Báo cáo này cho thấy: giá rẻ, thao tác nhanh và dịch vụ ổn định là ba lý do chính khiến người dùng trung thành với thương hiệu.‏

‏Be phổ biến hơn và được dùng nhiều ở tệp khách hàng là người dùng trẻ 18 - 24 tuổi, còn Grab được biết đến và được sử dụng nhiều hơn ở nhóm 25 - 44 tuổi. Be được sử dụng nhiều nhất để Gọi xe máy và Giao hàng nhanh, Grab được dùng phổ biến để Gọi taxi.‏

‏Nhóm người dùng 25 - 44 tuổi chi tiêu nhiều hơn ở hầu hết các dịch trừ Gọi taxi, với khoảng 3,4 triệu đồng. Nhóm người tiêu dùng từ 44 tuổi trở lên mới chính là tệp khách hàng dùng dịch vụ Gọi ô tô nhiều nhất. ‏

‏Từ những báo cáo và số liệu ở trên, chúng ta có thể rút ra hai kết luận: Grab vẫn giữ được vị trí số một của mình trên thị trường gọi xe công nghệ; tuy nhiên, họ đang bị Xanh SM phả hơi nóng sau gáy với tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thị trường.‏