'Chưa đủ cơ sở để kết luận hệ thống sẽ bước vào một chu kỳ lãi suất cao'

Trong báo cáo triển vọng mới cập nhật, Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS) nhận định rằng có nhiều tín hiệu cho thấy mặt bằng lãi suất trong nước đã bước vào trạng thái khó giảm từ cuối năm ngoái, thay vì do tác động từ giá dầu tăng do cuộc xung đột ở Trung Đông gần đây.

Ước tính từ cuối quý III/2025, tăng trưởng tín dụng bình quân các ngân hàng niêm yết đạt 14,5%, huy động tăng 11,4%. Chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động tiếp tục nới rộng, đẩy chi phí vốn của hệ thống ngân hàng tiếp đà đi lên.

Tuy vậy, cú sốc giá dầu gần đây có thể làm thay đổi cấu trúc rủi ro của chính sách tiền tệ theo hướng bất lợi hơn, theo MAS. Giá dầu cao làm gia tăng lạm phát đẩy, đồng thời kéo theo nguy cơ nhập khẩu lạm phát thông qua chi phí nhập khẩu năng lượng.

Dữ liệu mới nhất từ Cục Thống kê cho thấy tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa quý I/2026 đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 3,64 tỷ USD. Theo các chuyên gia, diễn biến nhập siêu dự kiến sẽ tác động làm áp lực tỷ giá gia tăng, từ đó thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của NHNN. 

Tại ngày 31/3/2026, lãi suất huy động VND bình quân không kỳ hạn ở mức 0,1-0,2%; ở mức 4,0-4,5% cho kỳ hạn dưới 6 tháng; 5,0-6,5% cho kỳ hạn 6-12 tháng; và 5,2%-6,6% trên 12 tháng. Lãi suất cho vay bình quân VND nằm trong vùng 7,1-9,4%, nhóm ưu tiên khoảng 3,8%.

Mặc dù mặt bằng lãi suất huy động có dấu hiệu tăng, MAS cho rằng chưa đủ cơ sở để kết luận hệ thống sẽ bước vào một chu kỳ lãi suất cao. Việc một số ngân hàng công bố mức huy động cao 9 – 10% chỉ phản ánh nhu cầu vốn cục bộ hoặc điều kiện huy động đặc biệt, trong khi mặt bằng phổ biến của nhóm ngân hàng lớn vẫn quanh 5 – 7% cho kỳ hạn 12 tháng.

Tuy vậy, rủi ro đáng lưu ý là xu hướng lãi suất huy động tăng lan dần trong kịch bản xung đột không hạ nhiệt. 

Nhìn chung, việc lãi suất qua đêm có thời điểm tăng vọt lên 17% và vẫn neo quanh vùng 9-10% vào cuối tháng 3/2026 cho thấy áp lực vốn ngắn hạn trong hệ thống là đáng kể, phản ánh chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động cũng như do áp lực thanh khoản gia tăng bởi căng thẳng địa chính trị và biến động kinh tế thế giới.

Trong bối cảnh đó, MAS cho rằng NHNN nhiều khả năng sẽ ưu tiên bơm thanh khoản qua OMO hoặc repo ngắn hạn thay vì tăng lãi suất điều hành, nhằm cân đối giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng, ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

"Trong ngắn hạn, chúng tôi cho rằng xu hướng lãi suất tại Việt Nam có thể đi ngang hoặc tăng nhẹ, với rủi ro nghiêng về phía tăng, do áp lực huy động vốn trong nước vốn đã hiện hữu từ cuối năm 2025 nay tiếp tục bị khuếch đại bởi cú sốc giá năng lượng, áp lực lạm phát nhập khẩu và tỷ giá, qua đó làm thu hẹp đáng kể dư địa nới lỏng tiền tệ của NHNN", báo cáo của MAS nhận định.

Áp lực với các nhóm ngành BĐS, ngân hàng, hàng không, chứng khoán

 Nhìn chung, môi trường lãi suất cao và thanh khoản thắt chặt sẽ gây áp lực lên các nhóm ngành thâm dụng vốn, đòn bẩy cao và phụ thuộc mạnh vào nhu cầu chu kỳ như bất động sản, chứng khoán, xây dựng và hàng không.

Cụ thể, ngành BĐS được dự báo là nhóm ngành chịu tác động tiêu cực rõ nhất khi mặt bằng lãi suất liên ngân hàng tăng và thanh khoản hệ thống căng thẳng. Chi phí vốn cao, áp lực đáo hạn trái phiếu và đòn bẩy lớn khiến doanh nghiệp gặp khó hơn trong huy động vốn và triển khai dự án. Đồng thời, tâm lý người mua nhà có thể thận trọng hơn khi lãi suất vay mua nhà duy trì ở mức cao. 

Với ngành ngân hàng, dự báo tác động là phân hóa trong bối cảnh thanh khoản hệ thống căng thẳng. Một số ngân hàng có CASA cao và thanh khoản dồi dào có thể hưởng lợi khi NIM cải thiện nhờ lãi suất cho vay tăng nhanh hơn chi phí vốn. Tuy nhiên, áp lực huy động và rủi ro nợ xấu có thể gia tăng, đặc biệt ở các ngân hàng có tỷ lệ cho vay bất động sản hoặc trái phiếu doanh nghiệp cao.

Nhóm chứng khoán chịu tác động chủ yếu từ thanh khoản thị trường suy yếu và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư. Khi lãi suất ngắn hạn tăng, dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang tiền gửi hoặc tài sản an toàn hơn, làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu. Điều này được dự báo có thể ảnh hưởng đến doanh thu môi giới, cho vay margin và hoạt động tự doanh của các công ty trong ngành.

Cuối cùng, hàng không là nhóm chịu tác động tiêu cực khá lớn do vừa chịu áp lực từ giá nhiên liệu tăng, vừa đối mặt với chi phí vận tải và logistics leo thang. Đối với hàng không, chi phí nhiên liệu bay thường chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí nên giá dầu tăng sẽ gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận. Với logistics, chi phí vận chuyển, bảo hiểm và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng có thể gia tăng nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài. 

Ngược lại, dầu khí, phân bón và một số ngân hàng có nền tảng huy động tốt, thanh khoản dồi dào sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn, thậm chí hưởng lợi trong bối cảnh giá năng lượng duy trì ở mức cao. 

Nhìn chung, trong kịch bản cơ sở, MAS cho rằng căng thẳng địa chính trị Trung Đông sẽ hạ nhiệt dần theo từng nấc, với giá dầu nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao trong ngắn hạn do thị trường còn nhiều lo ngại. Với diễn biến như vậy, nhiều khả năng Fed tiếp tục giữ quan điểm thận trọng.

Trong bối cảnh đó, dự báo NHNN tiếp tục ưu tiên chính sách điều hành ổn định tỷ giá, hỗ trợ thanh khoản hệ thống và hạn chế biến động lãi suất thay vì sớm chuyển sang chu kỳ tăng lãi suất điều hành.