Tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc gia Rosatom của Nga đang đàm phán với Uganda, Ghana, Ethiopia và Ai Cập về khả năng xây dựng các nhà máy điện hạt nhân quy mô lớn, trong bối cảnh Moskva đẩy mạnh hợp tác năng lượng với các quốc gia châu Phi.

Tổng Giám đốc Rosatom Alexei Likhachev cho biết Nga sẵn sàng xây các nhà máy điện hạt nhân với nhiều quy mô và cấu hình khác nhau, tùy theo nhu cầu của từng quốc gia. Ông nhấn mạnh cách tiếp cận của Rosatom dựa trên đặc điểm riêng của từng nước châu Phi, với các chương trình hợp tác không chỉ giới hạn ở một dự án đơn lẻ.

Hợp tác năng lượng hạt nhân là một trong những nội dung được thảo luận tại Hội nghị thượng đỉnh Nga-châu Phi lần thứ ba, diễn ra tại Moskva trong tuần này, với sự tham dự của đại diện khoảng 50 quốc gia châu Phi, trong đó có các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu Chính phủ.

Diễn đàn được khởi động năm 2019, nằm trong nỗ lực của Nga nhằm tăng cường quan hệ chính trị và kinh tế với châu Phi, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, công nghiệp, khoa học và công nghệ.

Sau hội nghị, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết các quốc gia châu Phi thể hiện sự quan tâm đáng kể tới các nhà máy điện hạt nhân, công nghệ hạt nhân quy mô nhỏ và ứng dụng công nghệ hạt nhân trong y tế, nông nghiệp.

Bên cạnh các nhà máy điện hạt nhân truyền thống, Rosatom đang thúc đẩy công nghệ nhà máy điện hạt nhân nổi, được giới thiệu như một giải pháp giúp các quốc gia ven biển tiếp cận nguồn năng lượng hạt nhân mà không nhất thiết phải xây dựng toàn bộ cơ sở hạ tầng trên đất liền theo mô hình thông thường.

Theo ông Likhachev, 9 quốc gia châu Phi đã bày tỏ sự quan tâm đáng kể đối với công nghệ này. Các cuộc đàm phán chi tiết đang được tiến hành với Ai Cập, Tanzania, Togo và Namibia.

Châu Phi hiện mới có một nhà máy điện hạt nhân đang vận hành là cơ sở Koeberg của Nam Phi, được xây dựng bằng công nghệ của Pháp và bắt đầu hoạt động từ giữa thập niên 1980.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cùng quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa, một số quốc gia trên lục địa đang tìm kiếm các nguồn năng lượng có khả năng cung cấp điện ổn định với quy mô lớn.

Tại Ai Cập, Rosatom đang xây dựng nhà máy điện hạt nhân El Dabaa, dự án điện hạt nhân đầu tiên của nước này, gồm 4 lò phản ứng. Hai bên cũng đang thảo luận khả năng mở rộng dự án lên 6 lò phản ứng, qua đó nâng công suất phát điện trong dài hạn.

Đối với nhiều quốc gia châu Phi, phát triển điện hạt nhân có thể góp phần đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, đáp ứng nhu cầu điện của các ngành công nghiệp và giảm phụ thuộc vào những nguồn cung năng lượng biến động. Tuy nhiên, các dự án đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian xây dựng kéo dài, nguồn nhân lực chuyên môn cao và hệ thống quản lý an toàn cao.

Ngoài ra, việc triển khai các dự án còn phụ thuộc vào khả năng huy động tài chính, xây dựng cơ sở hạ tầng điện, bảo đảm nguồn cung nhiên liệu và thiết lập cơ chế quản lý chất thải phóng xạ. Các thỏa thuận hợp tác cũng cần được cụ thể hóa qua đàm phán kỹ thuật, tài chính và pháp lý trước khi tiến tới quyết định đầu tư cuối cùng.

Đối với Nga, các dự án này không chỉ mở ra cơ hội xuất khẩu công nghệ và dịch vụ năng lượng mà còn góp phần củng cố quan hệ kinh tế dài hạn với các đối tác châu Phi./.