Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo sửa đổi, bổ sung Thông tư 58/2021 hướng dẫn về chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh.

Một trong những thay đổi lớn là bổ sung hợp đồng quyền chọn niêm yết dựa trên chỉ số chứng khoán, gồm quyền chọn mua và quyền chọn bán.

Dự thảo đồng thời bổ sung các khái niệm và quy định liên quan đến tài sản cơ sở, loại hợp đồng, thời điểm thực hiện, hình thức thực hiện và giá thực hiện, qua đó tạo khung pháp lý cho việc triển khai sản phẩm này trên thị trường.

Động thái trên nằm trong lộ trình mở rộng hàng hóa của thị trường phái sinh. Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2030 đặt mục tiêu thị trường phái sinh tăng trưởng bình quân khoảng 20-30% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2030, đồng thời xác định việc từng bước triển khai hợp đồng quyền chọn chỉ số là một trong những giải pháp nhằm đa dạng sản phẩm.

Thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam bắt đầu hoạt động từ năm 2017. Theo UBCKNN, hạ tầng hiện tại đã tạo điều kiện để nghiên cứu triển khai các sản phẩm phức tạp hơn, trong đó có quyền chọn chỉ số.

Bên mua trả phí, bên bán phải ký quỹ

Cùng với việc bổ sung sản phẩm mới, dự thảo làm rõ cách thanh toán và ký quỹ đối với giao dịch quyền chọn.

Theo đó, nhà đầu tư nắm giữ vị thế mua có trách nhiệm nộp đầy đủ phí quyền chọn. Trong khi đó, nhà đầu tư giữ vị thế bán phải nộp đủ ký quỹ ban đầu cho toàn bộ vị thế dự kiến mở trước khi giao dịch, ngoại trừ giao dịch đối ứng.

Phí quyền chọn được bù trừ trên cơ sở tổng giá trị phí được nhận và phải trả đối với các giao dịch có cùng ngày.

Khi hợp đồng được thực hiện, nghĩa vụ thanh toán được xác định bằng tiền trên phần chênh lệch giữa giá thực hiện và giá thanh toán cuối cùng của chỉ số cơ sở tại ngày giao dịch cuối cùng.

Các hợp đồng đang có trạng thái lãi sẽ được thực hiện tự động tại ngày đáo hạn, trừ trường hợp nhà đầu tư có yêu cầu khác trong thời hạn do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) quy định.

Dự thảo cũng bổ sung các nội dung liên quan đến nghĩa vụ ký quỹ, thanh toán phí quyền chọn hàng ngày và thanh toán khi hợp đồng được thực hiện.

VSC dự kiến đảm nhiệm chức năng đối tác bù trừ trung tâm

Một phần khác của dự thảo liên quan đến việc tổ chức lại hoạt động bù trừ, thanh toán trên thị trường.

Khi cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được áp dụng cho thị trường chứng khoán cơ sở, Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSC) sẽ thực hiện chức năng CCP cho cả thị trường cơ sở và thị trường phái sinh, thay cho VSDC trong các nghiệp vụ tương ứng.

Theo đó, dự thảo bổ sung việc chuyển giao tài khoản do VSDC đứng tên tại ngân hàng thanh toán sang VSC quản lý, đồng thời điều chỉnh trách nhiệm báo cáo giữa VSDC và VSC trong trường hợp thành viên bù trừ mất khả năng thanh toán.

Yêu cầu thành viên bù trừ phải ký hợp đồng bù trừ, thanh toán với VSDC cũng được đề xuất bãi bỏ nhằm rút ngắn quy trình đăng ký thành viên.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các nghiệp vụ dự kiến giao cho VSC vẫn do VSDC thực hiện cho đến khi VSC chính thức vận hành theo phân công.

Dự thảo gồm 21 điều và hiện được Bộ Tài chính, UBCKNN lấy ý kiến trước khi hoàn thiện.