Cần cuộc khủng hoảng để thay đổi vị thế

Thời gian qua, AI đã tạo ra nhiều thay đổi trong vận hành và quản trị doanh nghiệp. Tại cuộc gặp gỡ nhà đầu tư gần đây, ông Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc FPT kiêm Tổng Giám đốc FPT Software, đã cung cấp dữ liệu thực tế về mức độ ứng dụng AI tại các doanh nghiệp.

Ông Tuấn dẫn thống kê cho biết, hiện chỉ có khoảng 34% doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng AI rộng rãi, phần còn lại chủ yếu dừng ở mức thử nghiệm quy mô nhỏ. Và chỉ 23% doanh nghiệp có khả năng ứng dụng AI đồng nhất ở quy mô toàn tổ chức.

Theo ông, rào cản lớn nhất không nằm ở công nghệ (như Cloud Code, OpenAI hay Gemini) mà ở việc tái cấu trúc, định nghĩa lại quy trình vận hành. Dưới 40% doanh nghiệp hiện nay có chiến lược hoặc mô hình vận hành mới để khai thác năng lực AI.

Nhìn nhận về bối cảnh này, ông Tuấn so sánh sự gián đoạn do công nghệ tạo ra giống như một chặng đua xe: "Trong các cuộc đua xe hơi, người ta chỉ vượt nhau ở những khúc cua khó khăn, còn trên đường thẳng rất ít khi vượt được”.

Do đó, với việc tham gia lĩnh vực phần mềm toàn cầu từ năm 1999 - “khá muộn so với lịch sử ngành IT Service”, lãnh đạo FPT cho rằng doanh nghiệp cần những cuộc khủng hoảng, những sự gián đoạn mang tính "sao đổi ngôi" như hiện tại để vươn lên nhóm dẫn đầu.

“FPT cần những cuộc khủng hoảng như thế này để thay đổi vị thế, để tiến lên những vị thế dẫn đầu. Các lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng nếu nhìn về lịch sử các cuộc cách mạng công nghiệp đã diễn ra trên thế giới, bất kỳ cuộc cách mạng công nghiệp nào cũng đều tạo ra rất nhiều công ăn việc làm sau đó, không phải là cắt giảm bớt. Từ đầu máy hơi nước, điện khí hóa, đến công nghệ về internet, mobile… ban đầu cứ đe dọa là cắt bớt việc nhưng thực tế các công việc mới bùng nổ lên rất nhiều”, ông Tuấn nói.

Ông cũng cho rằng sự xuất hiện của AI đang rút ngắn thời gian và chi phí cho những dự án quy mô lớn. Ví dụ như việc hiện đại hóa các hệ thống vận hành sử dụng công nghệ từ 30 - 40 năm trước.

“Trước đây, việc chuyển đổi bằng sức người đòi hỏi đọc hiểu hàng trăm triệu dòng code, tiêu tốn vài nghìn nhân sự làm việc trong 5 đến 10 năm. Khoảng thời gian 10 năm tương đương 3 nhiệm kỳ của một CEO, dẫn đến việc rất ít lãnh đạo dám ra quyết định phê duyệt. Hiện nay, AI có thể rút ngắn thời gian này xuống còn 3 năm, khiến các quyết định nâng cấp hệ thống cốt lõi được thông qua dễ dàng hơn, mở ra khối lượng công việc lớn cho các công ty dịch vụ IT”, vị lãnh đạo FPT chia sẻ.

Cơ hội cạnh tranh với các đối thủ toàn cầu của FPT

Sự biến động của thị trường cũng đang làm suy yếu lợi thế "con bò sữa" của các ông lớn công nghệ trên thế giới, đặc biệt trong mảng Tư vấn (Consulting) và BPO (Business Process Outsourcing - thuê ngoài quy trình kinh doanh).

Về tư vấn, theo ông Tuấn,  trước đây một chuyên gia cần 20-30 năm để tích lũy đủ kinh nghiệm nghiệp vụ. Hiện tại, một nhân sự có 2-3 năm kinh nghiệm khi được AI hỗ trợ có khả năng tư vấn tương đương người có 15-20 năm tuổi nghề.

Trong lĩnh vực BPO, việc thấu hiểu nghiệp vụ khách hàng từng là rào cản khiến các doanh nghiệp khó thay đổi nhà cung cấp. Tuy nhiên, lãnh đạo FPT cho rằng khả năng học hỏi, tổng hợp và suy luận của AI hiện đóng vai trò như một kho lưu trữ kiến thức, cho phép các đối tác mới dễ dàng tiếp quản dịch vụ hơn, làm lung lay vị thế của những đơn vị đã nắm giữ hợp đồng hàng chục năm.

Vậy lợi thế của FPT ở đâu trong bối cảnh này? Trước sức ép cạnh tranh từ các công ty công nghệ Ấn Độ, Trung Quốc và các nền tảng AI toàn cầu, ông Phạm Minh Tuấn nêu bốn yếu tố liên quan đến vị thế của Việt Nam nói chung và FPT nói riêng trong chuỗi cung ứng dịch vụ công nghệ thông tin toàn cầu.

Thứ nhất là vị trí địa lý và chiến lược đa dạng hóa nguồn cung của khách hàng. Qua các biến động của đại dịch COVID-19 cũng như địa chính trị, nhiều khách hàng lớn áp dụng chiến lược phân bổ công việc cho các đối tác ở nhiều khu vực khác nhau thay vì tập trung vào một quốc gia.

Theo ông Tuấn, Việt Nam có lợi thế tự nhiên trong bối cảnh này khi được xem là điểm đến bổ sung bên cạnh Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất và bên cạnh Ấn Độ trong lĩnh vực phần mềm.

Thứ hai là về các công cụ, nền tảng giúp Việt Nam thực hiện chuyển đổi nhanh hơn đối thủ Ấn Độ. "Các công ty công nghệ hàng đầu của Ấn Độ có quy mô lên tới vài trăm nghìn người. Bạn thử tưởng tượng, một mệnh lệnh từ cấp trên sẽ mất bao lâu mới truyền đạt xuống được cấp dự án", ông nói.

Hiện tại, mục tiêu chuyển đổi của FPT là phải nhanh ít nhất gấp đôi so với các công ty Ấn Độ. Trọng tâm không chỉ là việc có chuyển đổi hay không, mà là tốc độ chuyển đổi nhanh như thế nào.

Điểm thứ được đại diện FPT cho là lợi thế vượt trội, đó là văn hóa. Văn hóa của FPT nói riêng và người Việt Nam nói chung rất dễ hòa nhập với các nền văn hóa khác nhau trên thế giới. Khi làm dịch vụ cho khách hàng, mục tiêu doanh nghiệp hướng đến không chỉ là hoàn thành công việc, mà luôn muốn khách hàng cảm thấy hạnh phúc.

"Hạnh phúc không chỉ vì công việc hoàn thành, mà còn vì trải nghiệm được làm việc cùng chúng ta. Đây là điểm vượt trội của Việt Nam so với Ấn Độ", ông giải thích.

Trước đây, đa phần khách đến thăm FPT tại Việt Nam là khách châu Á, rất khó mời khách từ Mỹ hay Châu Âu.

Nhưng trong hai năm gần đây, FPT mời được rất nhiều khách Âu, Mỹ thông qua một phương pháp rất hay: Các công ty Mỹ và châu Âu thường có trung tâm công nghệ chi nhánh tại Ấn Độ. Khi biết họ sang thăm Ấn Độ, doanh nghiệp mời họ kéo dài lịch trình thêm 2-3 ngày để ghé qua Việt Nam trước khi về nước.

Hiện nay, các chuyến bay từ Ấn Độ sang Việt Nam rất nhiều, và đa phần khách đều đồng ý. Khi từ Ấn Độ sang Việt Nam, khách hàng phản hồi rằng họ có cảm giác tuyệt vời nhờ sự phù hợp về văn hóa, ẩm thực ngon, cùng đội ngũ nhân sự trẻ trung và giàu năng lượng.

Điểm cuối cùng, ông Tuấn đề cập, liên quan đến năng lực chuyển đổi, tuổi trung bình của nhân sự công nghệ tại FPT chỉ là 28 tuổi. Đây là độ tuổi ham học hỏi, còn rất nhiều cơ hội trưởng thành và phát triển. Thường sau 32-33 tuổi mới có dấu hiệu chững lại.

Việt Nam đang có rất nhiều lợi thế và FPT cũng đã đầu tư mạnh vào các nền tảng phát triển con người, nền tảng tư vấn và triển khai dự án dựa trên AI để tạo nên sự khác biệt.

“Đó là ví dụ cho thấy cơ hội rất lớn cho FPT trong thời đại AI”, vị lãnh đạo kết luận.