Doanh nghiệp bán lẻ được đánh giá ở vị thế tốt hơn giai đoạn suy giảm năm 2022

Trong báo cáo vừa công bố, Chứng khoán SSI Research cho rằng dù môi trường lãi suất cao tiếp tục gây áp lực lên tiêu dùng và hoạt động mở rộng kinh doanh, các doanh nghiệp bán lẻ hiện đang ở vị thế thuận lợi hơn đáng kể so với giai đoạn suy giảm năm 2022.

Theo đơn vị phân tích, một trong những khác biệt lớn nhất là mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính của các doanh nghiệp đã giảm đáng kể trong những năm gần đây. Trong bối cảnh lãi suất tăng, khả năng chống chịu của các doanh nghiệp bán lẻ hiện được đánh giá tốt hơn khi chi phí tài chính không còn là gánh nặng lớn như trước.

Bên cạnh đó, lợi thế chi phí thấp của các nền tảng thương mại điện tử đang có dấu hiệu suy giảm. Sau nhiều năm cạnh tranh bằng chính sách trợ giá và mức phí thấp, các sàn thương mại điện tử lớn đã bắt đầu tăng phí hoa hồng và phí giao dịch nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động.

Trong tháng 5/2026, Shopee thông báo tăng thêm 1% phí giao dịch, trong khi TikTok Shop điều chỉnh mức hoa hồng tăng thêm từ 0,5% đến 2,2% tùy ngành hàng. Dù Shopee đã tạm hoãn áp dụng chính sách mới sau khi cơ quan quản lý yêu cầu giải trình, SSI Research cho rằng xu hướng tăng phí trên các nền tảng thương mại điện tử sẽ còn tiếp diễn trong dài hạn.

Diễn biến này được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt áp lực cạnh tranh đối với các nhà bán lẻ truyền thống, đặc biệt trong lĩnh vực điện thoại, điện máy và công nghệ - những ngành hàng từng chịu ảnh hưởng mạnh từ sự bùng nổ của thương mại điện tử.

Một yếu tố đáng chú ý khác là sự thay đổi trong cơ cấu lợi nhuận của các doanh nghiệp bán lẻ lớn. Nếu như năm 2022, các chuỗi bách hóa hiện đại của CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (mã: MWG) và CTCP Tập đoàn Masan (mã: MSN) vẫn trong giai đoạn đầu tư và ghi nhận thua lỗ, thì đến năm 2026, đây đã trở thành một trong những động lực tăng trưởng lợi nhuận quan trọng.

SSI Research cũng đánh giá các yếu tố chính sách đang tạo môi trường thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại. Việc chuyển từ cơ chế thuế khoán sang thuế dựa trên doanh thu đối với hộ kinh doanh cá thể có thể làm gia tăng áp lực lên khu vực bán lẻ truyền thống. Đồng thời, việc siết chặt quản lý nguồn gốc thực phẩm, dược phẩm và hàng hóa cũng tạo lợi thế cho các doanh nghiệp có hệ thống quản trị và chuỗi cung ứng bài bản.

Theo SSI Research, trong bối cảnh tỷ lệ thâm nhập của bán lẻ hiện đại tại Việt Nam vẫn thấp hơn nhiều quốc gia trong khu vực, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bách hóa và dược phẩm vẫn còn dư địa đáng kể để mở rộng thị phần thông qua việc gia tăng số lượng cửa hàng.

Ngược lại, các doanh nghiệp bán lẻ công nghệ và điện máy đang bước vào giai đoạn tăng trưởng trưởng thành hơn. Khi tỷ lệ thâm nhập của kênh hiện đại đã ở mức cao, chiến lược phát triển không còn tập trung vào mở rộng điểm bán mà chuyển sang nâng cao doanh thu trên cửa hàng hiện hữu (SSSG), tối ưu hóa chi phí vận hành và cải thiện biên lợi nhuận.

Đối với ngành trang sức, SSI Research cho rằng triển vọng ngắn hạn có thể chịu ảnh hưởng từ việc giá vàng điều chỉnh và nhu cầu đầu cơ suy giảm. Tuy nhiên, về dài hạn, các doanh nghiệp có thương hiệu mạnh vẫn có cơ hội tiếp tục mở rộng thị phần từ khu vực kinh doanh nhỏ lẻ và phi chính thức, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu truy xuất nguồn gốc vàng ngày càng được siết chặt.

Định giá hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh, bách hóa và dược phẩm tiếp tục là tâm điểm

Dù triển vọng tiêu dùng trong nửa cuối năm được đánh giá thận trọng hơn, SSI Research cho rằng các doanh nghiệp bán lẻ hiện đang ở vị thế tốt hơn đáng kể so với giai đoạn suy giảm năm 2022.

Theo đơn vị phân tích, đòn bẩy tài chính của nhiều doanh nghiệp đã giảm đáng kể trong những năm gần đây, trong khi áp lực cạnh tranh từ các nền tảng thương mại điện tử có dấu hiệu hạ nhiệt khi các sàn liên tục điều chỉnh tăng phí hoa hồng.

Các chuyên gia cũng cho rằng các thay đổi chính sách như chuyển từ thuế khoán sang thuế dựa trên doanh thu đối với hộ kinh doanh, cùng việc siết chặt quản lý nguồn gốc thực phẩm và dược phẩm, đang tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại mở rộng thị phần.

Đối với MSN, SSI Research dự báo ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ (NPATMI) lần lượt 106% trong năm 2025 và 63% trong năm 2026.

Theo SSI Research, động lực tăng trưởng của MSN đến từ sự cải thiện hiệu quả hoạt động của hệ sinh thái tiêu dùng bán lẻ, đặc biệt là WinCommerce, bên cạnh đóng góp từ các mảng kinh doanh khác trong tập đoàn.

Tại MWG, sau giai đoạn phục hồi mạnh với mức tăng trưởng lợi nhuận hơn 2.100% trong năm 2024 và 89% trong năm 2025, doanh nghiệp được dự báo tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng 33% trong năm 2026.

SSI Research cho rằng động lực chính của MWG không chỉ đến từ chuỗi Thế Giới Di Động và Điện Máy Xanh mà còn từ sự cải thiện hiệu quả hoạt động của Bách Hóa Xanh. Đáng chú ý, MWG hiện duy trì trạng thái tiền ròng dương, qua đó phần nào giảm thiểu tác động tiêu cực của môi trường lãi suất cao.

SSI Research dự báo CTCP Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (mã: FRT) sẽ có mức tăng trưởng lợi nhuận 150% trong năm 2025 và tiếp tục tăng 34% trong năm 2026.

Theo SSI Research, động lực tăng trưởng lớn nhất của FRT tiếp tục đến từ chuỗi nhà thuốc Long Châu - lĩnh vực vẫn còn nhiều dư địa mở rộng khi tỷ lệ thâm nhập của kênh bán lẻ dược phẩm hiện đại tại Việt Nam còn tương đối thấp.

Trong khi đó, CTCP Thế Giới Số (mã: DGW) được dự báo lợi nhuận tăng 23% trong năm 2025 và 32% trong năm 2026.

Dù triển vọng tăng trưởng vẫn tích cực, SSI Research cho rằng DGW chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ chu kỳ tiêu dùng của ngành công nghệ và điện máy. Đây cũng là nhóm ngành được dự báo chịu tác động rõ nét hơn khi sức mua suy yếu trong môi trường lãi suất cao.

Đối với CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (mã: PNJ) dự báo lợi nhuận của doanh nghiệp tăng 34% trong năm 2025 và tiếp tục tăng 26% trong năm 2026.

Mặc dù triển vọng ngắn hạn có thể chịu ảnh hưởng bởi sự hạ nhiệt của giá vàng và yếu tố mùa vụ thấp điểm trong quý II và quý III, SSI Research vẫn đánh giá PNJ có vị thế thuận lợi để duy trì tăng trưởng doanh thu hai chữ số trong dài hạn nhờ thương hiệu mạnh, hệ thống cửa hàng rộng khắp và khả năng tiếp tục giành thị phần từ nhóm kinh doanh không thương hiệu.