Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Theo kế hoạch đầu tư giai đoạn 2021 - 2025 được điều chỉnh, VATM được giao thực hiện 193 dự án với tổng mức đầu tư hơn 11.845 tỷ đồng.

Kết quả thanh tra cho thấy, doanh nghiệp còn nhiều tồn tại trong quản lý tài chính, tài sản và đầu tư xây dựng.

Cụ thể, trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, VATM hạch toán vào chi phí sản xuất chung 4 khoản chi, tổng giá trị hơn 2 tỷ đồng, gồm bảo trì, cập nhật phần mềm; mua mới máy chủ; nâng cấp hệ thống âm thanh và mua bản quyền kiểm thử hệ thống.

Theo Thanh tra Chính phủ, các khoản chi này có bản chất là mua sắm mới hoặc nâng cấp tài sản nhưng VATM không ghi tăng nguyên giá để quản lý, trích khấu hao. Việc này làm tăng chi phí sản xuất kinh doanh và giảm tương ứng lợi nhuận trước thuế.

Cơ quan thanh tra kết luận việc hạch toán chi phí mua sắm, nâng cấp tài sản cố định vào chi phí sản xuất kinh doanh là không đúng quy định. Số thuế thu nhập doanh nghiệp cần điều chỉnh sẽ do cơ quan thuế xác định.

Một vấn đề khác được chỉ ra là việc VATM, các đơn vị hạch toán phụ thuộc và Công ty Kỹ thuật Quản lý bay (Attech) chi bằng tiền mặt đối với các khoản lương, thưởng và các khoản chi có tính chất thường xuyên.

Trong gần 3 năm, tổng giá trị các khoản chi này lên tới khoảng 319,3 tỷ đồng. Theo Thanh tra Chính phủ, việc không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản chi thường xuyên đã vi phạm quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng.

Tại Attech, đến cuối năm 2025, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ còn gần 3 tỷ đồng sau khi thực hiện kết chuyển một phần vào thu nhập khác. Tuy nhiên, đơn vị chưa hạch toán, phân phối và nộp khoản tiền này về VATM để thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Thanh tra cũng phát hiện Công ty Quản lý bay miền Bắc và Công ty Quản lý bay miền Nam sử dụng một số tài sản công gắn với đất như sân cầu lông, sân tennis và các vị trí lắp đặt thiết bị để cho thuê.

Tổng số thu từ hoạt động này hơn 3,12 tỷ đồng. Theo kết luận thanh tra, việc sử dụng đất và tài sản công để cho thuê không đúng mục đích sử dụng đất, vi phạm các quy định của pháp luật về đất đai và quản lý tài sản công.

Trong hoạt động đầu tư xây dựng, qua kiểm tra 14 dự án, Thanh tra Chính phủ cho biết một số báo cáo nghiên cứu khả thi chưa đầy đủ nội dung về phân tích tài chính, rủi ro và hiệu quả kinh tế - xã hội. Đáng chú ý, dự án Trung tâm Kiểm soát không lưu Hà Nội có cơ sở dự phòng tại chỗ được yêu cầu hoàn thành đầu tư từ năm 2020, song đến thời điểm thanh tra, VATM vẫn chưa triển khai.

Đối với dự án Trung tâm Kiểm soát không lưu TP HCM (ATCC/HCM), VATM phê duyệt dự án vào tháng 6/2021 trên cơ sở giấy phép quy hoạch đã hết hiệu lực từ cuối năm 2019. Dự án cũng có diện tích được phê duyệt thấp hơn hơn 4.100 m2 so với quy hoạch chi tiết 1/500 nhưng quy hoạch chưa được điều chỉnh. Dù vậy, trong quá trình thẩm định, dự án vẫn được đánh giá phù hợp với quy hoạch.

Đồng thời, đối với chi phí thiết bị chuyên ngành quản lý bay của dự án ATCC/HCM được xác định hơn 807,9 tỷ đồng nhưng chủ yếu dựa trên báo giá từng hệ thống, chưa dựa đầy đủ vào khối lượng, số lượng và chủng loại thiết bị theo thiết kế. Sau đấu thầu, giá trúng thầu thấp hơn khoảng 29% so với dự toán được duyệt.

Từ các tồn tại được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị VATM, các đơn vị trực thuộc và Attech thu hồi, nộp ngân sách nhà nước khoảng 4,036 tỷ đồng.

Đồng thời, Bộ Xây dựng, VATM và các đơn vị liên quan phải làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan để xem xét xử lý theo quy định. Cơ quan thuế cũng được đề nghị kiểm tra, xử lý các vấn đề về nghĩa vụ thuế phát sinh từ kết luận thanh tra.