Kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ về Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 đã chỉ ra hàng loạt thiếu sót, vi phạm trong quá trình tổ chức thực hiện các gói thầu trọng điểm. 

Theo kết luận, phạm vi thanh tra tập trung vào Dự án thành phần 2 do Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) làm chủ đầu tư và Dự án thành phần 3 do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư, đặc biệt là các gói thầu xây lắp quan trọng như gói XD01, XD02, gói 5.6 và gói 5.10 của Nhà ga hành khách.

Kết luận thanh tra xác định quá trình thực hiện các gói thầu còn tồn tại nhiều sai sót từ khâu lập, thẩm định, phê duyệt dự án; lựa chọn nhà thầu; quản lý hợp đồng; quản lý chất lượng; nghiệm thu, thanh toán; bảo hiểm bắt buộc đến việc kê khai thuế giá trị gia tăng vãng lai. Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng ghi nhận tình trạng một số nhà thầu chính và nhà thầu phụ thực hiện việc chuyển nhượng thầu trái quy định của Luật Đấu thầu năm 2013.

Đối với gói thầu 5.10 - gói thầu xây dựng và lắp đặt thiết bị Nhà ga hành khách, kết luận thanh tra nêu nhiều tồn tại trong quá trình lựa chọn nhà thầu. Trong đó, tổ chuyên gia được xác định có vi phạm khi không yêu cầu làm rõ hồ sơ năng lực, kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự của Vinaconex theo quy định. Hồ sơ dự thầu của Liên danh Vietur sử dụng đồng USD để dự thầu và ký hợp đồng cũng được xác định chưa phù hợp quy định, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh thiệt hại cho chủ đầu tư do biến động tỷ giá.

Cơ quan thanh tra cũng chỉ ra nhiều tồn tại trong quá trình thi công gói thầu 5.10 như việc thay đổi vật liệu, thiết bị so với hồ sơ dự thầu; sử dụng một số vật liệu khi chưa hoàn tất thủ tục theo quy định; một số thiết bị thi công hết thời hạn kiểm định; tiến độ một số hạng mục chậm; việc điều chỉnh đơn giá hợp đồng chưa được thực hiện đầy đủ.

Đáng chú ý, kết luận thanh tra xác định có dấu hiệu chuyển nhượng thầu trái quy định. Theo đó, tại gói thầu 5.10, nhà thầu chính và các thành viên trong Liên danh Vietur đã ký hợp đồng để đơn vị khác thực hiện một phần công việc với tổng giá trị hơn 1.652 tỷ đồng, được xác định thuộc hành vi vi phạm chuyển nhượng thầu theo điểm a khoản 8 Điều 89 Luật Đấu thầu năm 2013. 

Danh sách các doanh nghiệp được nêu trong kết luận liên quan gói thầu này gồm Hancorp, CC1, Vinaconex, Newtecons, Ricons, Phục Hưng, ATAD, SOL E&C và HAWEE với vai trò là các thành viên trong liên danh hoặc nhà thầu chính của gói thầu. Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ cũng nêu trường hợp ACV và tư vấn giám sát chấp thuận để IC ICTAS giao công việc hệ thống quản lý trung tâm (CMS) cho Ricons, được xác định không thuộc trường hợp chuyển nhượng thầu theo quy định của Luật Đấu thầu.

Với gói thầu 5.6, cơ quan thanh tra cũng phát hiện tình trạng ba thành viên trong liên danh nhà thầu ký hợp đồng với các đơn vị chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ để thực hiện một phần công việc có giá trị hơn 87 tỷ đồng, được xác định là hành vi chuyển nhượng thầu vi phạm quy định Luật đấu thầu năm 2013. Ba doanh nghiệp được nêu tên gồm Hancorp, Vinaconex và Fecon.

Thanh tra Chính phủ đánh giá nguyên nhân của các tồn tại ngoài yếu tố khách quan do quy mô dự án đặc biệt lớn, còn xuất phát từ việc chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và một số nhà thầu chưa tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng và đấu thầu; năng lực quản lý và tính tuân thủ pháp luật của một số nhà thầu còn hạn chế, dẫn đến phát sinh các vi phạm trong quá trình triển khai dự án. 

Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành tăng cường rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý nhà thầu phụ, đặc biệt là hành vi chuyển nhượng thầu tại các công trình trọng điểm quốc gia.

Đồng thời, cơ quan thanh tra chuyển thông tin sang Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định đối với một số nhà thầu và chủ đầu tư ACV liên quan các vi phạm được phát hiện. Danh sách doanh nghiệp được nêu trong phần kiến nghị gồm Hancorp, Vinaconex, CC1, Newtecons, Ricons, Phục Hưng, ATAD, SOL E&C, HAWEE cùng một số đơn vị khác tham gia các gói thầu của dự án.