Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), tháng 1/2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt khoảng 874 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này cho thấy nhịp độ đơn hàng đầu năm được các doanh nghiệp nỗ lực duy trì dù bối cảnh thương mại thủy sản toàn cầu tiếp tục chịu sức ép từ các rào cản kỹ thuật và yếu tố thuế quan tại một số thị trường lớn.

Trong đó, tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch đạt 331 triệu USD, tăng 6,4%, chiếm gần 38% tổng xuất khẩu. Cá tra cũng là điểm sáng nổi bật khi đạt hơn 177 triệu USD, tăng mạnh 33,2%. Xuất khẩu mực, bạch tuộc đạt gần 69 triệu USD, tăng 30,9%.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ chỉ đạt khoảng 57 triệu USD, giảm 14%. Nhóm cua ghẹ và giáp xác khác cũng giảm 10,6%, còn khoảng 31 triệu USD. Nhuyễn thể có vỏ giảm 11,7%, xuống khoảng 20 triệu USD.

Đáng chú ý, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ thị trường châu Á, nổi bật là Trung Quốc - Hongkong, Nhật Bản, ASEAN, cùng sự tăng mạnh của các nhóm hàng như cá tra, mực, bạch tuộc. Ở chiều ngược lại, thị trường Mỹ sụt giảm đáng kể, nhất là mặt hàng cá ngừ, do tác động từ quy định MMPA và những vướng mắc trong thực thi Thông tư 74/2025 liên quan đến chứng nhận COA.

Cụ thể, trong tháng đầu năm, Trung Quốc - Hongkong tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất của thủy sản Việt Nam với kim ngạch gần 250 triệu USD, tăng mạnh 28,7% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chính đến từ nhu cầu tiêu thụ tôm phục vụ Tết Nguyên đán, trong đó phân khúc tôm hùm ghi nhận mức đóng góp đáng kể khi nhu cầu hàng cao cấp tăng cao dịp lễ. Nhiều doanh nghiệp đã đẩy nhanh giao hàng ngay trong tháng 1 để tận dụng giai đoạn thị trường sôi động trước kỳ nghỉ.

Bên cạnh Trung Quốc, xuất khẩu thủy sản sang Nhật Bản đạt gần 146 triệu USD, tăng 21,3%, tiếp tục duy trì vai trò thị trường ổn định. Các sản phẩm được ưa chuộng gồm tôm chế biến, cá tra phi lê đông lạnh, mực và bạch tuộc.

Khu vực ASEAN ghi nhận mức tăng nổi bật khi đạt khoảng 69 triệu USD, tăng 32,2%, cho thấy xu hướng thương mại nội khối tăng lên cùng nhu cầu tốt từ Thái Lan, Philippines, Singapore. Trong khi đó, Hàn Quốc đạt hơn 67 triệu USD, tăng 9,1%, chủ yếu nhờ nhóm mực, bạch tuộc và cá tra.

Ở chiều giảm, EU chỉ đạt gần 72 triệu USD, giảm 6,3%, do nhu cầu còn yếu và tồn kho từ cuối năm trước, nhất là ở nhóm nhuyễn thể và cua ghẹ. Trung Đông cũng giảm 9,4%, xuống khoảng 21 triệu USD, sau giai đoạn nhập khẩu tăng mạnh vào cuối năm 2025.

Xuất khẩu thủy sản sang Mỹ trong tháng 1/2026 chỉ đạt hơn 96 triệu USD, giảm 9,9% so với cùng kỳ. Đà giảm tập trung rõ nhất ở nhóm cá ngừ.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thực thi quy định MMPA, đồng thời Thông tư 74/2025 về cấp COA (Certificate of Admissibility) phát sinh nhiều bất cập, khiến quy trình xác nhận hồ sơ bị đình trệ. Điều này làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu cá ngừ và một số mặt hàng hải sản khác sang Mỹ ngay từ đầu năm.

Riêng với mặt hàng tôm, nhiều doanh nghiệp đã chủ động giao hàng sớm trong tháng 1 để hạn chế rủi ro trước thời điểm Mỹ công bố kết quả thuế chống bán phá giá (CBPG) vào ngày 17/2. Nhờ vậy, kim ngạch tôm sang Mỹ chưa giảm mạnh trong tháng đầu năm, nhưng áp lực được dự báo sẽ dồn vào các tháng tiếp theo.

Dù tháng 1 ghi nhận mức tăng trưởng khá tích cực, xong VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản trong tháng 2 sẽ giảm so với tháng 1 và giảm nhẹ so với cùng kỳ do một số yếu tố: Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán làm gián đoạn sản xuất và giao hàng; Tác động rõ hơn từ kết quả thuế CBPG tôm tại Mỹ sau ngày 17/2; Những vướng mắc trong thực thi quy định MMPA và cấp COA tiếp tục ảnh hưởng đến xuất khẩu cá ngừ và các loài hải sản khác; Nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc giảm sau khi đã tích trữ mạnh trong tháng 1.

Bức tranh xuất khẩu tháng đầu năm cho thấy động lực tăng trưởng hiện nay phụ thuộc nhiều vào thị trường châu Á, trong khi các rào cản chính sách tại Mỹ đang dần bộc lộ rõ tác động. Đây sẽ là yếu tố quan trọng chi phối diễn biến xuất khẩu thủy sản trong các tháng tiếp theo của năm 2026.