Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản tháng 10/2026 ước đạt 1,315 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước.

Lũy kế 10 tháng đầu năm, xuất khẩu thủy sản đạt 10,459 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nhóm sản phẩm cá và sự mở rộng nhu cầu tại các thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và ASEAN.

Xuất khẩu cá tăng mạnh, tôm có dấu hiệu chững lại

Xét theo nhóm sản phẩm, cá các loại khác ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật trong tháng 10, với kim ngạch ước đạt 309 triệu USD, tăng 55% so với cùng kỳ. Mức tăng tuyệt đối gần 110 triệu USD của nhóm này đóng góp khoảng 70% phần kim ngạch tăng thêm của toàn ngành trong tháng.

Bên cạnh đó, xuất khẩu cá tra đạt hơn 249 triệu USD, tăng 14,9%; cá ngừ tăng 13,4%, trong khi mực và bạch tuộc tăng 14,8%.

Trái ngược với đà tăng của các nhóm sản phẩm trên, xuất khẩu tôm tháng 10 giảm 4,9% so với cùng kỳ, xuống gần 474 triệu USD. Trong đó, tôm chân trắng giảm 8,3%, còn gần 307 triệu USD.

Tính chung 10 tháng, xuất khẩu tôm chân trắng đạt 2,62 tỷ USD, chỉ tăng 4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, tôm hùm xanh ghi nhận mức tăng 31%, đạt gần 915 triệu USD.

Đáng chú ý, riêng tôm hùm xanh đóng góp hơn 216 triệu USD vào phần kim ngạch tăng thêm, tương đương khoảng 62% mức tăng của toàn bộ nhóm tôm. Điều này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu tôm 10 tháng, ở mức 9%, đang phụ thuộc đáng kể vào sản phẩm tôm hùm, trong khi tôm chân trắng vẫn phục hồi chậm.

Theo VASEP, thị trường tôm quốc tế tiếp tục có sự phân hóa về nhu cầu. Trong 8 tháng đầu năm, lượng tôm nhập khẩu của Mỹ giảm 0,7%, EU giảm 2,3%, trong khi Trung Quốc tăng 25,5%.

Ở chiều cung, xuất khẩu tôm của Ecuador tăng 19,8% trong cùng giai đoạn, tạo thêm áp lực cạnh tranh đối với sản phẩm tôm Việt Nam.

Đối với cá tra, triển vọng xuất khẩu được đánh giá khả quan hơn khi kim ngạch 10 tháng tiến sát mốc 2 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ.

Trong bối cảnh giá cá tuyết Đại Tây Dương duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, còn cá minh thái chịu áp lực tăng giá nguyên liệu, cá tra Việt Nam có thêm lợi thế cạnh tranh trong phân khúc cá thịt trắng có giá vừa phải.

Trung Quốc và ASEAN đóng góp phần lớn mức tăng xuất khẩu

Về thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam.

Trong 10 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 2,62 tỷ USD, tăng 30,3% so với cùng kỳ. Riêng Trung Quốc và Hồng Kông(Trung Quốc) đóng góp khoảng 54% phần kim ngạch tăng thêm của toàn ngành.

Cùng chiều, xuất khẩu sang ASEAN đạt 722 triệu USD, tăng 22,9%. Tổng cộng, hai khu vực thị trường này đóng góp thêm gần 745 triệu USD, tương đương khoảng hai phần ba mức tăng kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong 10 tháng.

Trong khi đó, xuất khẩu sang EU và Nhật Bản ghi nhận sự cải thiện trong tháng 10, với mức tăng lần lượt 22,1% và 6,7% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, tính chung 10 tháng, xuất khẩu sang EU chỉ tăng 1,1%, còn Nhật Bản tăng 2,8%. Tổng phần kim ngạch tăng thêm của hai thị trường đạt khoảng 49 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với mức đóng góp của Trung Quốc và ASEAN.

Ở chiều ngược lại, thị trường Mỹ tiếp tục là điểm trừ trong bức tranh xuất khẩu thủy sản.

Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 10 giảm 11,8% so với cùng kỳ, xuống gần 200 triệu USD. Lũy kế 10 tháng, xuất khẩu sang thị trường này đạt 1,63 tỷ USD, giảm 1,2%.

Diễn biến trên cho thấy hoạt động xuất khẩu thủy sản đang có sự dịch chuyển về động lực tăng trưởng, khi các thị trường châu Á đóng vai trò ngày càng lớn, trong khi Mỹ chưa thể phục hồi như kỳ vọng.

Xuất khẩu thủy sản cán mốc 12 tỷ USD năm nay là có cơ sở 

Theo VASEP, một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến triển vọng xuất khẩu tôm sang Mỹ trong thời gian tới là kết quả rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) về thuế chống bán phá giá.

Theo kết quả sơ bộ, mức thuế chống bán phá giá đối với STAPIMEX được xác định ở mức 6,30%, nhóm Fimex là 10,76%, trong khi 27 doanh nghiệp hưởng thuế suất riêng rẽ chịu mức 7,56%.

Kết quả cuối cùng dự kiến được công bố vào đầu tháng 11 sẽ có tác động đáng kể đến chi phí xuất khẩu cũng như khả năng đàm phán, ký kết đơn hàng của các doanh nghiệp tôm Việt Nam tại thị trường Mỹ.

Trường hợp mức thuế được điều chỉnh giảm đáng kể so với kết quả sơ bộ, hoạt động xuất khẩu tôm có thể đón nhận tín hiệu tích cực hơn. Dù vậy, do thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, tác động từ chính sách thuế có thể thể hiện rõ hơn trong các đơn hàng đầu năm 2027.

Ngược lại, nếu mức thuế được giữ nguyên hoặc tăng thêm, áp lực cạnh tranh đối với tôm Việt Nam tại thị trường Mỹ có thể tiếp tục kéo dài.

Với kim ngạch 10 tháng đạt gần 10,46 tỷ USD, ngành thủy sản chỉ cần xuất khẩu thêm khoảng 1,54 tỷ USD trong hai tháng cuối năm để hoàn thành mục tiêu 12 tỷ USD, tương đương bình quân khoảng 770 triệu USD mỗi tháng.

Mức này thấp hơn đáng kể so với kim ngạch ước đạt 1,315 tỷ USD trong tháng 10, cho thấy mục tiêu xuất khẩu 12 tỷ USD trong năm 2026 có cơ sở để đạt được.

Tuy nhiên, khả năng vượt xa mốc này vẫn phụ thuộc vào sức mua tại Trung Quốc và ASEAN, diễn biến nhu cầu tại các thị trường lớn cũng như khả năng phục hồi của ngành tôm sau khi có kết quả cuối cùng của POR20.